<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 1.3

# Yāska's Nirukta 1.3

Nirukta 1.3

- **Language:** Sanskrit

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.3)

ato anye bhāva vikārā eteṣām eva vikārā bhavanti iti ha sma āha te yathā vacanam abhyūhitavyāḥ  
na nirbaddhā upasargā arthān nirāhur iti śākaṭāyanaḥ  
nāma ākhyātayos tu karma upasamyoga dyotakā bhavanty  
ucca avacāḥ pada arthā bhavanti iti gārgyas  
tad ya eṣu pada arthaḥ prāhur ime tam nāma ākhyātayor artha vikaraṇam  
ā ity arvāg arthe pra parā ity etasya prātilomyam  
abhi ity ābhimukhyam prati ity etasya prātilomyam  
ati su ity abhipūjita arthe nir dur ity etayoḥ prātilomyam  
ny ava iti vinigraha arthīyā ud ity etayoḥ prātilomyam  
sam ity ekī bhāvam vy apa ity etasya prātilomyam  
anv iti sādṛśya apara bhāvam  
api iti saṃsargam  
upa ity upajanam  
pari iti sarvato bhāvam  
adhi ity upari bhāvam aiśvaryam vā  
evam ucca avacān arthān prāhus ta upekṣitavyāḥ

- [Previous: 1.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.2)
- [Next: 1.4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.4)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1)

## Commentaries (3)

- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.3.12) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (2)

- [India as Known to Pāṇini: A Study of the Cultural Material in the Ashṭādhyāyī](https://indike.org/pramana/ins.general.agrawala-1953.c10.s3.t1.133) — Agrawala 1953, English
- [An Account of the Different Existing Systems of Sanskrit Grammar](https://indike.org/pramana/ins.literature.belvalkar-1915.c9.2) — Belvalkar 1915, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.3) · Pramāṇa
