<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 1.8

# Yāska's Nirukta 1.8

Nirukta 1.8

- **Language:** Sanskrit

### [1.8](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.8)

\`\`.ṛcām tvaḥ poṣam āste pupuṣvān gāyatram tvo gāyati śakvarīṣu.''.(ṛV.X,71,11)  
\`\`.brahmā tvo vadati jāta vidyām yajñasya mātrām vi mimīta u tvaḥ.''.(ṛV.X,71,11)  
ity ṛtvik karmaṇām viniyogam ācaṣṭe  
ṛcām ekaḥ poṣam āste pupuṣvān hotā ṛg arcanī  
gāyatram eko gāyati śakvarīṣu udgātā  
gāyatram gāyateḥ stuti karmaṇaḥ  
śakvarya ṛcaḥ śaknoteḥ  
\`\`.tad yad ābhir vṛtram aśakad hantum tac śakvarīṇām śakvarītvam.''.(KB.23,2;.AB.5,7,3).iti vijñāyate  
brahmā eko jāte jāte vidyām vadati  
brahmā sarvavidyaḥ sarvam veditum arhati  
brahmā parivṛḷhaḥ.(parivṛḍhaḥ.Bh).śrutato brahma parivṛḷham.(parivṛḍham.Bh).sarvataḥ  
yajñasya mātrām vimimīta ekaḥ  
adhvaryur adhvaryur adhvarayur adhvaram yunakty adhvarasya netā adhvaram kāmayata iti vā  
api vā adhīyāne yur upabandhas  
adhvara iti yajña nāma dhvaratir hiṃsā karmā tat pratiṣedhaḥ  
nipāta ity eke tat katham anudātta prakṛti nāma syād dṛṣṭa vyayam tu bhavati  
\`\`.uta tvam sakhye sthira pītam āhuḥ.''.(ṛV.X,71,5).iti dvitīyāyām  
\`\`.uto tv asmai tanvam vi sasre.''.(ṛV.X,71,4).iti caturthyām  
atha api prathamā bahuvacane

- [Previous: 1.7](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.7)
- [Next: 1.9](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.9)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.6.5) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.6.1) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (4)

- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v1.c8.s1.133) — Muir 1858, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v3.c9.813) — Wackernagel & Debrunner 1896, German
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.2781) — Bloomfield 1906, English
- [Ancient Indian Education (Brahmanical and Buddhist)](https://indike.org/pramana/ins.science.mookerji-1947.c8.16) — Mookerji 1947, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.8](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.1.8) · Pramāṇa
