<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.24 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 2.24

# Yāska's Nirukta 2.24

Nirukta 2.24

- **Language:** Sanskrit

### [2.24](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.24)

\`\`iyam śusmebhir bisakhā iva arujat sānu girīnām tavisebhir ūrmibhih/  
pārāvataghnīm avase suvṛktibhiḥ sarasvatīm iva asema dhītibhih/''  
iyam śusmaiḥ śosanaiḥ śusmam iti bala nāma,.śosayati iti sato/  
bisam biṣyater bhedana karmaṇo vṛddhi karmaṇo vā/  
sānu samuchritam bhavati samunnunnam iti vā/  
mahat bhir ūrmibhih/  
pārāvataghnīm pārāvāraghātinīm,.pāram param bhavaty avāram avaram avanāya supravṛktibhiḥ śobhanābhiḥ stutibhiḥ sarasvatīm nadīm karmabhiḥ paricarema/  
udaka nāmāny uttarāny ekaśatam/  
udakam kasmāt,.unatti iti satah/  
nadī nāmāny uttarāni sapta triṃśat/  
nadī aḥ kasmāt,.nadanā imā bhavanti śabdavatyah/  
bahulam āsām naighaṇṭukam vṛttam āścaryam iva prādhānyena/  
tatra itihāsam ācakṣate,.viśvāmitra ṛṣiḥ sudāsaḥ paijavanasya purohito babhūba/  
viśvāmitraḥ sarva mitraḥ sarvam saṃsṛtam,..sudās kalyāṇa dānah,.paijavanaḥ pijavanasya putrah,.pijavanaḥ punaḥ spardhanīya javo vā amiśrībhāva gatir vā/  
sa votta,.gṛhītvā vipāṭ śutudrī oḥ sambhedam āyayāv anuyayur itare/  
sa viśvāmitro nadīs tustāva,.gādhā bhavata ity api dvivat api bahuvat tad yad dvivat uparistāt tad vyākhyāsyāmo atha etad bahuvat/

- [Previous: 2.23](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.23)
- [Next: 2.25](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.25)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.28.4) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.25.6) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (6)

- [The History and Culture of the Indian People](https://indike.org/pramana/ins.general.majumdar-1951-hcip.v1.c21.s14.37) — Majumdar et al. 1951, English
- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s21.881) — Macdonell & Keith 1912, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v1.c9.s8.1) — Muir 1858, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v3.c9.806) — Wackernagel & Debrunner 1896, German
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.7553) — Bloomfield 1906, English
- [Pre-Buddhist India: A Political, Administrative, Economic, Social and Geographical Survey of Ancient India Based Mainly on the Jātaka Stories](https://indike.org/pramana/ins.polity.mehta-1939.c3.s1.t1.82) — Mehta 1939, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.24](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.24) · Pramāṇa
