<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 2.2

# Yāska's Nirukta 2.2

Nirukta 2.2

- **Language:** Sanskrit

### [2.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.2)

ogho megho nādho gādho vadhūr madhu iti  
atha apy varṇa upajana āsthad dvāro bharūja iti  
tad yatra svarād anantara antastha antar dhātur bhavati tad dviprakṛtīnām sthānam iti pradiśanti  
tatra siddhāyām anupapadyamānāyām itarayā upapipādayiṣet  
tatra apy eke alpa niṣpattayo bhavanti tad yathā etad ūtir mṛduḥ pṛthuḥ pṛṣataḥ kuṇārum iti  
atha apy bhāṣikebhyo dhātubhyo naigamāḥ kṛto bhāṣyante damūnāḥ kṣetrasādhā iti  
atha apy naigamebhyo bhāṣikā uṣṇam ghṛtam iti  
atha api prakṛtaya eva ekeṣu bhāṣyante vikṛtaya ekeṣu  
śavatir gati karmā kambojeṣv eva bhāṣyate  
kambojāḥ kambala bhojāḥ kamanīya bhojā vā  
kambalaḥ kamanīyo bhavati  
vikāram asya āryeṣu bhāṣante śava iti  
dātir lavana arthe prācyeṣu dātram udīcyeṣu  
evam eka padāni nirbrūyāt  
atha taddhita samāseṣv eka parvasu vā.(ca.Bh).aneka parvasu ca pūrvam pūrvam aparam aparam pravibhajya nirbrūyāt  
daṇḍyaḥ puruṣo daṇḍa puruṣo daṇḍam arhati iti vā daṇḍena sampadyata iti vā  
daṇḍo dadater dhārayati karmaṇo akūro dadate maṇim ity abhibhāṣante  
damanād ity aupamanyavo daṇḍam asya ākarṣati.(ākarṣata.Bh).iti garhāyām  
kakṣyā rajjur aśvasya kakṣam sevate  
kakṣo gāhateḥ ksa iti nāma karaṇaḥ khyāter vā anarthako abhyāsaḥ kim asmin khyānam iti kaṣater vā  
tat sāmānyān manuṣya kakṣo bāhu mūla sāmānyād aśvasya

- [Previous: 2.1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.1)
- [Next: 2.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.3)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2)

## Commentaries (4)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.16.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktavṛtti](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durgacarya.16.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (12)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v2.c18.38) — P. V. Kane, English
- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s11.123) — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v2.c18.s9.t1.31) — John Muir, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v3.c9.3960) — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- [The History of Bengal (Vol. I: Hindu Period; Vol. II: Muslim Period 1200–1757)](https://indike.org/pramana/ins.general.majumdar-sarkar-1943.v1.c16.s10.100) — R. C. Majumdar & Jadunath Sarkar, English
- [The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads](https://indike.org/pramana/ins.religion.keith-1925.v2.c41.s7.40) — Arthur Berriedale Keith, English
- [Die Kosmographie der Inder nach den Quellen dargestellt](https://indike.org/pramana/ins.geography.kirfel-1920.c7.s1.t4.97) — Willibald Kirfel, German
- [A History of Sanskrit Literature](https://indike.org/pramana/ins.literature.keith-1920.c7.s2.14) — A. Berriedale Keith, English
- [India as Known to Pāṇini: A Study of the Cultural Material in the Ashṭādhyāyī](https://indike.org/pramana/ins.general.agrawala-1953.c9.s1.20) — V. S. Agrawala, English
- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.15.6) — Yāska, Sanskrit
- [The History of Indian Literature](https://indike.org/pramana/ins.literature.weber-1878.c9.14) — Albrecht Weber, English
- [History of Sanskrit Poetics](https://indike.org/pramana/ins.literature.kane-1951.c6.14) — P. V. Kane, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.2) · Pramāṇa
