<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 2.3

# Yāska's Nirukta 2.3

Nirukta 2.3

- **Language:** Sanskrit

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.3)

rājñaḥ puruṣo rāja puruṣaḥ  
rājā rājateḥ  
puruṣaḥ puri ṣādaḥ puri śayaḥ pūrayater vā  
pūrayaty antar ity antara puruṣam abhipretya  
\`\`yasmāt param na aparam asti kiṃcid yasmān na aṇīyo na jyāyo asti kaścit.''.(ṭA.10,10,3;.ṃu.10,4)  
\`\`vṛkṣa iva stabdho divi tiṣṭhaty ekas tena idam pūrṇam puruṣeṇa sarvam.''.(ṭA.10,10,3;.ṃu.10,4;.ṆU.21-9).ity api nigamo bhavati  
viścakadrākarṣo vi iti cakadra iti śva gatau bhāṣyate  
drāti iti gati kutsanā  
kadrāti iti drāti kutsanā  
cakadrāti kadrāti iti sato anarthako abhyāsas tad asminn asti iti viścakadraḥ  
kalyāṇa varṇa rūpaḥ kalyāṇa varṇasya iva asya rūpam  
kalyāṇam kamanīyam bhavati  
varṇo vṛṇoteḥ  
rūpam rocateḥ  
evam taddhita samāsān nirbrūyāt  
na eka padāni nirbrūyāt na avaiyākaraṇāya na anupasannāya anidaṃvide vā  
nityam hy avijñātur vijñāne asūyā  
upasannāya tu nirbrūyād yo vā alam vijñātum syān medhānine tapasvine vā

- [Previous: 2.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.2)
- [Next: 2.4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.4)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.17.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (6)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v1.c6.s5.10) — P. V. Kane, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v5.c54.89) — John Muir, English
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.7123) — Maurice Bloomfield, English
- [Vāstu-śāstra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting)](https://indike.org/pramana/ins.art.shukla-1960.v1.c48.s4.11) — D. N. Shukla, English
- [The Hindu Temple](https://indike.org/pramana/ins.art.kramrisch-1946.v1.c6.6) — Stella Kramrisch, English
- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.16.2-2) — Yāska, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.2.3) · Pramāṇa
