<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.10 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 3.10

# Yāska's Nirukta 3.10

Nirukta 3.10

- **Language:** Sanskrit

### [3.10](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.10)

\`\`abhi idam ekam eko asmi nissād abhī dvā kim u trayaḥ karaṇti/  
khale na parṣān prati hanmi bhūri kim mā nindanti śatravo anindrāh/''.\[278\]  
abhibhavāmi idam ekam eko asmi,.nihsahamānaḥ sapatnān abhibhavāmi,.dvau kim mā trayaḥ kurvanti/\[278\]  
eka itā saṅkhyā dvau drutatarā saṅkhyā trayas tīrṇatamā saṅkhyā catvāraś calitatamā saṅkhyā astāv aśnoter nava na vananīyā na avāptā vā daśa dastā dṛṣṭa arthā vā/\[278\]  
viṃśatir dvir daśataḥ śatam daśadaśataḥ sahasram sahasvad ayutam niyutam prayutam tat tad abhyastam/\[278\]  
ambudas megho bhavaty aranam ambu taddo ambudo ambumat bhāti iti vā ambumad bhavati iti vā,.sa yathā mahān bahur bhavati varṣaṃs tad iva arbudam/\[279\]  
\`\`khale na parṣān prati hanmi bhūri/''.\[279\]  
khala iva parṣān pratihanmi bhūri,.khala iti saṃgrāma nāma khalater vā skhalater vā/\[279\]  
ayam api itaraḥ khala etasmād eva,.samāskanno bhavati/\[279\]  
\`\`kim mā nindanti śatravo anindrāh/''.ya indram na vividur,.indras hy aham asmy anindrā itara iti vā/\[279\]  
vyāpti karmāṇa uttare dhātu1p daśa/\[279\]  
tatra dve nāmanī ākṣāna āśnuvāna āpāna āpnuvānah/\[279\]  
vadha karmāṇa uttare dhātu1p trayastriṃśat/\[279\]  
tatra viyāta ity etad viyātayata iti vā viyātaya iti vā/\[279\]  
\`\`ākhandala prahūyase''.ākhandayitṛ8/  
khandam khandayateh/\[279\]  
taḷit ity antika vadhayoḥ saṃsṛṣṭa karma tāḍayati iti satah/\[279\]

- [Previous: 3.9](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.9)
- [Next: 3.11](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.11)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3)

## Commentaries (3)

- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.34.7) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (4)

- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s12.40) — Macdonell & Keith 1912, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v2.c18.s23.20) — Muir 1858, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v4.c15.s2.t1.9) — Wackernagel & Debrunner 1896, German
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.784) — Bloomfield 1906, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.10](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.10) · Pramāṇa
