<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 3.20

# Yāska's Nirukta 3.20

Nirukta 3.20

- **Language:** Sanskrit

### [3.20](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.20)

dviśa.\[in pairṣ\].uttarāni nāmāni/\[324\]  
pravitve abhīka ity āsannasya,.prapitve prapte,.abhīke abhyakte/\[324\]  
\`\`āpitve naḥ prapitve tūyamā gahi/''.\`\`.abhīke cid u loka kṛt/''.ity api nigamau bhavatah/\[324\]  
dabhram arbhakam ity alpasya/\[324\]  
dabhram dabhroteḥ sudambham bhavaty,.arbhakam avahṛtam bhavati/\[324\]  
\`\`upa upa me parā mṛśa mā me dabhrāni manyathāh/''.\`\`.namo mahadbhyo namo arbhaka4bhyah/''.ity api nigamau bhavatah/\[325-325\]  
tiras sataḥ iti prāptasya/\[325\]  
tiras tīrṇam bhavati,.satas saṃsṛtam bhavati/\[325\]  
\`\`tiraścid aryayā pari vartir yātam adābhyā/''.\`\`.pātrā iva bhindant sata eti rakṣasah/''.ity api nigamau bhavatah/\[325\]  
tvo nema ity ardhasya/\[325\]  
tvo apatatas,.nemo apanītas/\[325\]  
ardham harater viparītād dhārayater vā syād uddhṛtam bhavaty ṛghnoter vā syād ṛddhatamas vibhāgah/\[325\]  
\`\`pīyati tvo anu tvo gṛṇāti/''.\`\`.neme devā neme asurāh/''.ity api nigamau bhavatah/\[325\]  
ṛkṣāḥ stṛbhir iti nakṣatrānām/\[325\]  
nakṣatrāni nakṣater gati karmaṇas,.na imāni kṣatrāni iti ca brāhmaṇam,.ṛkṣā udīrṇāni iva khyāyante/\[325\]  
\`\`amī ya ṛkṣā nihitāasa uccā/''.\`\`.paśyanto dyām iva stṛbhih/''.ity api nigamau bhavatah/\[325-326\]  
vaṃrībhir upajihvikā iti sīmikānām,.vaṃrī o vamanāt,.sīmikā syamanād upajihvikā upajighri ah/\[326\]  
\`\`vaṃrībhiḥ putram agruvas adānam/''.\`\`.yad atty upajihvikā yad vaṃro atisarpati/''.ity api nigamau bhavatah/  
ūrdaram kṛdaram ity āvapanasya ūrdaram udīrṇam bhavaty ūrje dīrṇam vā/\[326\]  
\`\`tam ūrdaram na pṛṇatā yanena/''.ity api nigamo bhavati/\[326\]  
tam ūrdaram iva pūrayati yanena/  
kṛdaram kṛtadaram bhavati/\[326\]  
\`\`samiddho añjan kṛdaram matīnām/''.ity api nigamo bhavati/\[327\]

- [Previous: 3.19](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.19)
- [Next: 3.21](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.21)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.47.3) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.41.4) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (6)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v6.c82.160) — Kane 1930, English
- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s20.9) — Macdonell & Keith 1912, English
- [Altindische Grammatik](https://indike.org/pramana/ins.literature.wackernagel-1896.v4.c15.s3.t3.345) — Wackernagel & Debrunner 1896, German
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.4358) — Bloomfield 1906, English
- [India as Known to Pāṇini: A Study of the Cultural Material in the Ashṭādhyāyī](https://indike.org/pramana/ins.general.agrawala-1953.c8.s14.25) — Agrawala 1953, English
- [The Arctic Home in the Vedas](https://indike.org/pramana/ins.literature.tilak-1903.c13.s1.3) — Tilak 1903, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.20](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.3.20) · Pramāṇa
