<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.19 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 4.19

# Yāska's Nirukta 4.19

Nirukta 4.19

- **Language:** Sanskrit

### [4.19](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.19)

\`\`devā no yathā sadam it vṛdhe asanna prāyuvas rakṣitāro divedive/''.\[405\]  
devā no yathā sadā vardhanāya syur aprāyuvo apramādyanto rakṣitāraś ca ahany ahani/\[405\]  
cyavana ṛṣir bhavati cyāvayitā stomānāṃś cyavānam ity apy asya nigamā bhavanti/\[405\]  
\`\`yuvaṃś cyavānam sanayam yathā ratham punar yuvānaṃś carathāya takṣathur/''.\[406\]  
yuvāṃś cyavanam sanayam purānam yathā ratham punar yuvānaṃś caranāya tatakṣathur yuvā prayauti karmāṇi/\[406\]  
takṣatiḥ karoti karmā/\[406\]  
rajas rajater jyotiṣ rajas ucyata udakam rajas ucyate lokā rajāṃsy ucyante asṛk ahanī rajasī ucyete/\[406\]  
\`\`rajāṃsi citrā vicaranti tanyavah/''.ity api nigamag bhavati/\[406\]  
haro harater jyotiṣ hara ucyate/\[406\]  
udakam hara ucyate/\[406\]  
lokā harāṃsy ucyante/\[406\]  
asṛk ahanī harasī ucyete/\[406\]  
\`\`praty agni8.harasā haraḥ śṛṇīhi/''.ity api nigamo bhavati/\[406\]  
\`\`juhure vicitayantah/''.juhvire vicetayamānāh/\[406\]  
vyanta ity eṣo aneka karmā/\[406\]  
\`\`padam devasya namasā vyantah/''.iti paśyati karmā/\[406\]  
\`\`vīhi śūra puroḷāśam/  
2.iti khādati karmā/\[406\]  
\`\`vītam pātam payasa usriyāyāh/''.\[407\]  
aśnītam pibatam payasa usriyāyāh/\[407\]  
usriyā iti go nāma utsrāvino asyām bhogā usrā iti ca/\[407\]  
\`\`tvām indra matibhiḥ sute sunīthāso vasūyavah/  
gobhiḥ krānā anūsata/''  
gobhiḥ kurvānā astosata/\[407\]  
\`\`ā tū siñca harimīm drorupasthe vāśībhis takṣata aśmanmayībhih/''.āsiñca harim dror upasthe drumamayasya/\[407\]  
hariḥ somo harita varṇo ayam api itaro harir etasmād eva/\[407\]  
vāśībhis takṣata aśmanmayībhih/\[407\]  
vāśībhir asmamayībhir iti vā vāc bhir iti vā/\[407\]  
\`\`sa śardhadaryo visunasya jantor mā śiśna devā api gurṛtam nah/''..\[407\]  
sa utsahatām yo visunasya jantor visamasya mā śiśna devā abrahmacaryāh/\[407\]  
śiśnam śnathateh/\[407\]  
apigur ṛtam nah/  
satyam vā yajñam vā/\[407\]

- [Previous: 4.18](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.18)
- [Next: 4.20](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.20)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.67.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.61.9) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (5)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v3.c37.6) — Kane 1930, English
- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s14.189) — Macdonell & Keith 1912, English
- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v4.c27.s3.46) — Muir 1858, English
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.701) — Bloomfield 1906, English
- [The Development of Hindu Iconography](https://indike.org/pramana/ins.art.banerjea-1941.c9.41) — Banerjea 1941, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.19](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.19) · Pramāṇa
