<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 5.9

# Yāska's Nirukta 5.9

Nirukta 5.9

- **Language:** Sanskrit

### [5.9](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.9)

pra tatte̍ a̱dya śi̍piviṣṭa̱ nāmā̱ryaḥ śaṃsāmi va̱yunā̍ni vi̱dvān  
taṃ tvā̍ gṛṇāmi ta̱vasa̱mata̍vyā̱nkṣaya̍ntama̱sya raja̍saḥ parā̱ke -  
tatte'dya śipiviṣṭa nāmāryaḥ praśaṃsāmi | aryo'hamasmīśvaraḥ stomānām | aryastvamasīti vā | taṃ tvā staumi  
tavasamatavyān | tavasa iti mahato nāmadheyam | udito bhavati  
nivasantamasya rajasaḥ | parāke parākrānte  
āghṛṇirāgatahṛṇiḥ  
ā ghṛ̍ṇe̱ saṃ sa̍cāvahai | āgatahṛṇe saṃsevāvahai | pṛthujrayāḥ  
pṛthujavaḥ  
pṛ̱thu̱jrayā̍ aminā̱dāyu̱rdasyo̍ḥ | prāmāpayadāyurdasyoḥ

> "This name of yours today, O Śipiviṣṭa, do I, a noble, proclaim, knowing the sacred ways. / That you I praise, the mighty one, beyond praise, dwelling beyond this realm."  
> This name of yours today, O Śipiviṣṭa, do I, an aryan, praise. An aryan \[means\] 'I am a lord of praises'; or 'you are noble'. That you I praise,  
> 'the mighty one, beyond praise'—\*tavasaḥ\* is a name for great; it means elevated;  
> 'dwelling beyond this realm', \[that is,\] far away, far gone.  
> \*Āghṛṇi\* means one whose heat has arrived.  
> 'O Āghṛṇi, let us unite'—O you whose heat has arrived, let us associate together.  
> \*Pṛthujrayas\* means of wide speed.  
> 'He of wide speed destroyed the life of the Dasyu'—he took away the life of the Dasyu.  
> — English (machine translation)

- [Previous: 5.8](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.8)
- [Next: 5.10](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.10)
- [Up: 5](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5)

## Translations (1)

- [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska~en-mt.5.9) — English, machine translation

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.89.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Other recensions (1)

- [Nirukta (analysed e-text, input M. Tokunaga)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska*tokunaga.5.9) — Sanskrit

## Discussed in (2)

- [Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions](https://indike.org/pramana/ins.religion.muir-1868.v4.c28.43) — Muir 1858, English
- [A Vedic Concordance](https://indike.org/pramana/ins.reference.bloomfield-1906.c6.4821) — Bloomfield 1906, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.9](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.5.9) · Pramāṇa
