<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Yāska's Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › 7.13

# Yāska's Nirukta 7.13

Nirukta 7.13

- **Language:** Sanskrit

### [7.13](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.13)

jagatī gatatamaṃś chandas,.jala cara gatir vā.''.jalgalyamāno asṛjat''.iti ca brāhmaṇam/\[785\]  
virāt virājanād vā virādhanād vā viprāpanād vā/\[785\]  
virājanāt sampūrṇa akṣarā,.virādhanād ūna akṣarā,.viprāpanād adhika akṣarā/\[785\]  
pipīlika madhyā ity aupamikam/  
pipīlikā pelater gati karmaṇah/\[785\]  
iti imā devatā anukrāntāh/\[786\]  
sūkta bhājo havis bhāja rc bhājaś ca bhūyisthāh,.kāścit nipāta bhājah/\[786\].\[ṛcaḥ sūryāya gīyanta udveti ity ardha pañcamāḥ..ḍ.787,..Cf..Bḍ.6,5\].  
\[nipāto hi dvividhah/  
devatā antaraiḥ saha sādhāranyena upastutau naighaṇṭukatvena ca/  
tatra sādhārana upastutau tad yathā.''.vidhātā dhātā vyākhyātah/  
tasya eṣa nipātas bhavati bahu devatāyām ṛci/  
somasya rājñah''.iti/  
asyām soma prabhṛtibhiḥ saha vidhātā stūyate sādhāranyena/  
naighaṇṭukatvena punaḥ tadyathā.''.pṛthivī vyākhyātā/  
tasyā eṣa nipāto bhavaty aindrāgnyām ṛci/  
yad indrāgnī paramasyām pṛthivyām''.iti/  
tābhyām indra agnibhyām saha sādhāranyena pṛthivī na stūyate,.kim tarhi/  
lakṣaṇatvena indra agni or eva upādīyate..ḍ.788,..Cf..ṇir.11,11-12,12,30-31,.\].  
\[atha ayam aparo nipāta prakāra upekṣyah,.tadyathā atyanta naighaṇṭukam devatā ahidhānam anatyanta naighaṇṭukaṃś ca..ḍ.788\]  
atha uta abhidhānaih\[witḥ their characteristic appellations\].samyujya havis codayati indrāya vṛtraghna indrāya vṛtra tura indrāya aṃhas muca iti/\[786\]  
tāny apy eke samāmananti,.bhūyāṃsi tu samāmnānād,.yat tu saṃvijñāna\[conventional epithet\].bhūtam syāt prādhānya stuti tat samāmane/\[786\]  
atha uta karmabhir ṛṣir devatāḥ stauti vṛtrahā purandara iti/\[786\]  
tāny apy eke samāmananti,.bhūyāṃsi tu samāmnānād,.vyañjana mātram tu tat tasya abhidhānasya bhavati,.yathā brāhmaṇāya bubhukṣitāya odanam dehi,.snātāya anulepanam,.pipāsate pānīyam iti/\[786\]

- [Previous: 7.12](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.12)
- [Next: 7.14](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.14)
- [Up: 7](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7)

## Commentaries (3)

- [Ṛjvarthā (Niruktavṛtti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.179.1) — Durgācārya, Sanskrit
- [Niruktaṭīkā](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!skandasvamin) — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- [Niruktavivaraṇa](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!mahesvaratirtha) — Maheśvaratīrtha, Sanskrit

## Linked texts (1)

- [Nighaṇṭu](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.nighantu.154.14) — Yāska, Sanskrit

## Discussed in (2)

- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v1.c6.s14.17) — Kane 1930, English
- [Vedic Index of Names and Subjects](https://indike.org/pramana/ins.reference.macdonell-keith-1912.v1.c3.s21.970) — Macdonell & Keith 1912, English

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.13](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.7.13) · Pramāṇa
