Nāradīyā Śikṣā 1.6
Nāradīyāśikṣā 1.6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.6.22 — 1 part
1.6.1
dāravī gātravīṇā ca dve vīṇe gānajātiṣu
sāmikī gātravīṇā tu tasyāḥ śṛṇuta lakṣaṇam
1.6.2
gātravīṇā tu sā proktā yasyāṃ gāyanti sāmagāḥ
svaravyañjanasaṃyuktā aṅgulyaṅguṣṭharañjitā
1.6.3
hastau susaṃyutaidhāyau jānubhyāmuparisthitau
guroranukṛtiṃ kuryādyathājñānamatirbhavet
1.6.4
praṇavaṃ prāk prayuñjītavyāhṛttīstadanantaram
sāvitrīṃ cānuvacanaṃ tato vṛttāntamārabhet
1.6.5
prasāryaṃ cāṅgulīḥ sarvāṃ ropayetsvaramaṇḍalam
na cāṅgulibhiraṅguṣṭhamaṅguṣṭhenāṅgulīḥ spṛśet
1.6.6
viralā nāṅgulīḥ kuryānmūle caināṃ na saṃspṛśet
aṅguṣṭhāgreṇa tā nityaṃ madhyame parvaṇi spṛśet
1.6.7
mātradvimātravṛddhānāṃ vibhāgārthaṃ vibhāgavit
aṅgulībhirdvimātraṃ tu pāṇaiḥ savyasya darśayet
1.6.8
trirekhā yatra dṛśyeta sandhiṃ tatra vinirdiśet
sa parva iti vijñeyaḥ śeṣamantaramantaram
1.6.9
yavāntaraṃ tu sāmastvṛkṣu kuryāttilāntaram
svarānmadhyamaparvasu suniviṣṭānniveśayet
1.6.10
na cātra kampayetkiñcidaṅgasyāvayavaṃ budhaḥ
adhastanaṃ mṛdunyasya hastamāste yathākramam
1.6.11
abhramadhye yathā vidyuddṛśyate maṇisūtravat
eṣacchedo vivṛttīnāṃ yathā bāleṣu kartari
1.6.12
kūrmoṅgānīva saṃhṛtya ceṣṭāṃ dṛṣṭiṃ diśan manaḥ
svasthaḥ praśānto nirbhito varṇānuccārayedbudhaḥ
1.6.13
nāsikāyāstu pūrveṇa hastaṃ gokarṇavaddharet
niveśyadṛṣṭiṃ hastāgre śāstrārthamanucintayet
1.6.14
samamuccārayedvākyaṃ hastena ca mukhena ca
yathaivoccārayedvarṇāṃstathaivainān samāpayet
1.6.15
nābhyāityātra nirhanyātra prayoganna kampayet
samaṃ sāmāni gāyeta vyomni śyenagatiryathā
1.6.16
yathāpsu caratāṃ mārgo mīnānāṃ nopalabhyate
ākāśe vā vihaṅgānāṃ tadvatsvaragatā śrutiḥ
1.6.17
yathādadhani sarpiḥ syātkāṣṭhasthovā yathānalaḥ
prayatnenopalamyeta tadvatsvaragatā śrutiḥ
1.6.18
svarātsvaraṃ saṅkramastu svarasandhimanulbaṇam
avicchinnaṃ samaṃkuryātsūkṣmaṃ chāyātapopamam
1.6.19
anāgatamatikrāntaṃ vicchinnaṃ viṣamāhatam
tanvantamasthitāntaṃ ca varjjayetkarṣaṇaṃ budhaḥ
1.6.20
svarasthānāccyutoyastusvaṃ sthānamativarttate
visvaraṃ sāmagāḥ kuryuviraktamativīṇinaḥ
1.6.21
ābhyāsārthe drutāṃ bṛttiṃ prayogārthe tu madhyamām
śiṣyāṇāmupadeśārthe kuryādvṛttiṃ vilambitām
1.6.22
gṛhītagrantha evaṃ tu granthoccāraṇaśikṣakān
hastenādhyāpayecchiṣyān śaikṣeṇa vidhinā dvijaḥ
1.6.22.p1
iti ṣaṣṭhī kaṇḍikā
Linked texts (5)
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Yājñavalkyaśikṣā — Yājñavalkya, Sanskrit
- Māṇḍūkīśikṣā — Māṇḍūka, Sanskrit
- Pratiśākhyapradīpaśikṣā — Sanskrit
- Bharatabhāṣya (Sarasvatīhṛdayālaṅkāra) — Nānyadeva, Sanskrit