Pramāṇa · Search · About · API

Nāradīyā Śikṣā 1.7

Nāradīyāśikṣā 1.7

Language
Sanskrit

Contents

1.7.1

kruṣṭasyamūrddha ni sthānaṃ lalāṭe prathamasya tu
bhruvormadhye dvitīyasya tṛtīyasya ca karṇayoḥ

1.7.2

kaṇṭhasthānaṃ caturthasya mandrasyorasi tūcyate
atisvārasya nīcasya hṛdisthānaṃ vidhīyate

1.7.3

aṅguṣṭhasyottame kruṣṭo hyaṅguṣṭhe prathamaḥ svaraḥ
prādeśinyāṃ tu gāndhāra ṛṣabhastadanantaram

1.7.4

anāmikāyāṃ ṣaḍjastu kaniṣṭhikāyāṃ ca dhaivataḥ
tasyādhastācca yonyāstu niṣādaṃ tatra vinyaset

1.7.5

aparvatvādasañjñatvādavyayatvācca nityaśaḥ
mandro hi nahi bhūtastu parisvāra iti smṛtaḥ

1.7.6

kruṣṭena devā jīvanti prathamena tu mānuṣāḥ
paśavastu dvitīyena gandharvāpsarasastvanu

1.7.7

āṇḍajāḥ pitaraścaiva caturthasvarajīvinaḥ
mandrañcaivopajīvanti piśācāsurarākṣasāḥ

1.7.8

atisvāreṇa nīcena agatsthāvarajaṅgamam
sarvāṇi khalu bhūtāni dhāryante sāmikaiḥ svaraiḥ

1.7.9

dīptāyatā karuṇānāṃ mṛdumadhyamayostathā
śrutīnāṃ yo viśeṣajño na sa ācārya ucyate

1.7.10

dīptāmandre dvitīye ca pracaturthe tathaiva tu
ati svāre tṛtīye ca kruṣṭe tu karuṇā śrutiḥ

1.7.11

śrutayo'nyā dvitīyasya mṛdumadhyāyatāḥ smṛtāḥ
tāsāmapi tu vakṣyāmi lakṣaṇāni pṛthak pṛthak

1.7.12

āyatātvaṃ bhavennoccairmṛdutvaṃ tu viparyaye
sve svare madhyamatvaṃ tu tatsamīkṣya prayojayet

1.7.13

dvitīye viratāyā tu kuṣṭaśca parato bhavet
dīptāṃ tāṃ tu vijānīyātprathamena mṛdusmṛtā

1.7.14

atraiva viratāyā tu caturthena pravarttate
tathā mandre bhaveddīptā sāmnaścaiva samāpane

1.7.15

nābhirate śrutiṃ kuryātsvarayornāpi cāntare
na ca hrasve ca dīrghe ca na cāpi ghuṭasañjñike

1.7.16

dvividhāgatiḥ padāntaḥ sthitasandhiḥ sahoṣmabhiḥ
pañcasveteṣu sthāneṣu vijñeyaṃ ghuṭasañjñatam

1.7.17

svarāntarāviratāni hrasvadīrghaghuṭāni ca
śrutisthāneṣvaśeṣāṇi śrutivat svarato bhavet

1.7.18

dīptāmudātte jānīyāddīptāṃ ca svarite viduḥ
ānudātte mṛdujñeyā gandharvā śrutisampadaḥ

1.7.19

udāttaścānudāttaśca svaritapracite tathā
nighātaśceti vijñeyaḥ svarabhedastu pañcadhā

1.7.19.p1

iti saptamī kaṇḍikā

Linked texts (2)