Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v1.c6.s7: E
Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v1.c6.s7
- Language
- English
E
v1.c6.s7.1
EKA-TALA (-BHŪMI)—(see under Prāsāda)—The ground floor.
v1.c6.s7.2
Āhatyam (vibhajya) ashṭadhā harmyaṁ gaṇya-mānam ihochyate ।
Utsedhe chāshṭa-bhāge tu ekāṁśena masūrakam ।
Dvi-bhāgaṁ chāṅghrikottuṅgaṁ mañcham ekena kārayet ।
Kandharaṁ tat-samaṁ kuryāt tad-dvayaṁ śikharodayam ।
Tad-ardhaṁ stūpikottuṅgaṁ vaktraṁ shaḍ-vidham īritam ।
v1.c6.s7.3
(M. xix. 20—24).
v1.c6.s7.4
Athavā manu-bhāgaṁ tu harmya-tuṅga(ṁ) vibhājite ।
Sa-tri-pādaṁ adhishṭhānaṁ tad-dvayaṁ chāṅghri-bhājite (-konnatam) ।
Tad-ardhaṁ prastarotsedhaṁ yugāṁśaṁ grīva-tuṅgakam ।
Tad-ardhaṁ śikharottuṅgaṁ tad-ūrdhve stūpikāṁśakam ।
Grīva-mañchordhvam aṁśena yatheshṭādhishṭhāna-saṁyutam ।
Ūrdhve pādodaye bandhaṁ (=4) bhāgam ekāṁśa(ṁ)-vedikam ।
Śeshaṁ pūrvavat kuryād ashṭa-varga-vido viduḥ ।
v1.c6.s7.5
(Ibid. 80—86).
v1.c6.s7.6
Evaṁ proktaṁ harmyake madhya-bhadram ।
Śālā-koshṭhaṁ dig-vidike kūṭa-yuktam ।
Hārā-śrāntā-nāsikā-pañjarāḍhyam ।
Kuryāt sarvaṁ vedikā-bhadra-yuktam ।
Harmya-tāra-samaṁ chatur-aśrakaṁ tat-tri-pādam ardham athāpi cha ।
v1.c6.s7.7
Kuḍya-tāra-samādi (?) yathā-kramam |
Kanyasaṁ tri-vidhaṁ mukha-maṇḍapam |
Tan-mukha-maṇḍapaṁ mukhya-vimāne |
Madhya-vimānasya maṇḍapa-pārśve |
Ambaraṁ daṇḍam atha dvayam |
Harmya-vaśād upaveśana-yuktam |
Yat tat kshudra-vimāne tan-mukhe maṇḍapam syāt |
(Ibid. 192—203).
Anya-maṇḍapa-deśe yan-mānoramyam alaṅkṛitam |
Maṇḍape prastarasyordhve karṇa-harmyādi-maṇḍitam |
Yat tan nāmāntarālaṁ chordhve nāsikā jāla-pañjaraṁ vāpi |
Tat-tan-maṇḍapa-madhye prāsāda-vaśād dvāra(ṁ)-saṁkalpyam |
Pūrvavat kavāṭa-yuktaṁ maṇḍapasyāntaḥ sa-kīla-yuktam |
(Ibid. 213—217).
Eka-bhūmiṁ kuryād adhikaṁ chopapīṭha(ṁ) ruchirārtha(ṁ)-saṁyutam |
Sopapīṭha-bhavanair yutaṁ tu vā kārayet tu kathitaṁ purātanaiḥ |
Evaṁ sarva-harmyālaṅkāra-yuktyā nānā-pādair vedikā-tāra-mañcham (kuryāt) |
(Ibid. 258—261).
v1.c6.s7.8
EKATĀLA—(see under *Tāla*)—A kind of sculptural measurement.
v1.c6.s7.9
EKA-PAKSHA—(cf. Dvipaksha)—One side, a road or wall having the foot path on one side only.
v1.c6.s7.10
Antar-vīthī chaika-pakshaṁ(ā) bāhya-vīthī dvi-pakshakam |
(M. IX. 396).
Anyat śālaṁ tu sarveshāṁ chaika-pakshālaya-kramāt |
Anyat śālaṁ tu sarveshāṁ ālayārthaṁ dvi-pakshakam |
(M. XXXVI. 86—87).
v1.c6.s7.11
See also M. IX. 351—354, 465, under *Dvi-paksha*.
v1.c6.s7.12
EKA-LIṄGA—The single Phallus as opposed to Phalli in group.
v1.c6.s7.13
Sarveshāṁ chaika-harmye tu ekaika-liṅge tu saṁmatam |
Bahudhā sarva-liṅgeshu tat-tri-karṇaṁ na kārayet |
Dvi-karṇaṁ bahu-liṅge tu tri-karṇaṁ-chaika-liṅgake |
Evaṁ tu chaika-liṅgaṁ syād vistāraṁ parikīrtitam |
v1.c6.s7.14
EKA-HĀRĀ—(cf. Hārā)—With one chain-like ornament below the neck of the column, head or astragal. In connection with a single-storeyed building :
v1.c6.s7.15
Śālā-kūṭa-dvayor madhye chaika-hārā sapañjaram |
v1.c6.s7.16
EKĀDAŚA-TALA—The eleventh storey.
v1.c6.s7.17
Tad-adhastāt talaṁ chaika-daśa-dvā-daśa-bhūmikam |
Śesha-bhāgaṁ tu sarveshāṁ yuktyā tatraiva yojayet |
Evaṁ vistāra-gaṇyaṁ syāt tuṅga-gaṇyam ihochyate |
Janmādi-stūpi-paryantaṁ uktavat saṁgrahaṁ viduḥ |
Eka-daśāṁśa-bhāgena daśa-talodayādhikam |
Tad eva sārdha-bandh(v)āṁśaṁ masūrakottuṅgam ishyate |
Saptāṁśaṁ pāda-dīrghaṁ syāt tad-ardhaṁ prastarodayam |
Śeshaṁ prāg-uktavad gaṇyaṁ ekā-daśa-talodaye |
Talordhvordhva-tale sarve karṇa-harmyādi-maṇḍitam |
Eka-bhāga-dvi-bhāgaṁ vā parito'lind(r)am ishyate |
Nānādhishṭhāna-saṁyuktaṁ nānā-pādair alaṅkṛitam |
Śālā-kūṭaiś cha uktavat samalaṅkṛitam |
Hārāntare kūṭa-śālā cha grīva-deśokta-devatān (ḥ)|
Anu-śālāshṭa-dik-pālā(ṁ) stat-tad-vāhana-saṁyutam |
Yaksha-vidyādharādīnāṁ garuḍādīni vinyaset |
Gaṇetyādi-gaṇaiś chaiva sarva-harmyeshu nikshipet |
v1.c6.s7.18
EVAṀKĀNTA—A column connected with one, two or three minor pillars, and having a lotus-shaped base.
v1.c6.s7.19
Ekopapāda-saṁyuktaṁ dvi-try-upapādena saṁyutaṁ |
Evaṁ-kāntam iti proktaṁ mūle padmāsanānvitam |
Linked texts (2)
- Mānasāra — Sanskrit
- Aihoḷe memorial stone inscription of Rāmiseṭṭi (No. LVI) — Kannada