Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s40: Chapter LII
Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s40
- Language
- English
Chapter LII
v3.c27.s40.1
C. omits the first 100 lines of this chapter with the remark यस्मिन्स्थले पत्राणि नवानि न्यूनानि ।
v3.c27.s40.2
2. B. कलामुख महाव्रतं, I. महावृतं ।
v3.c27.s40.3
3. I. वामान, the other Mss. वाहर्न, apparently for वाम ।
v3.c27.s40.4
4. B. वर्त्तमाने शिवादिकं ।
v3.c27.s40.5
10. I. नां च for नामपि suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.6
11. Between lines 11 and 12, I. adds first pāda of line 16 which is not required here.
v3.c27.s40.7
13. I. यज, the other Mss. जंघ ।
v3.c27.s40.8
14. B. एवं तु षट्विधं ।
v3.c27.s40.9
16. (1) B., first *pāda*, दहनं दहभागे तु ।
(2) Between 16 and 17 the following line is added by G. H. B. दत्तमानं स्यात् प्रत्येकं द्विद्विमात्रकम् ।
v3.c27.s40.10
17. I. कन्यसा for केचित्त suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.11
18. I. स्प, B. G. H. स्यात् ।
v3.c27.s40.12
19. I. त्रिभि, B. G. H. तन्त्रि ।
v3.c27.s40.13
20. B., second *pāda*, पादमध्य समं भवेत् ।
v3.c27.s40.14
25. सार्ष्टादश is apparently for चैकाशोति, compare line 18.
v3.c27.s40.15
27. B. omits lines 27 and 28—31.
v3.c27.s40.16
33. B. स्यन्नत्रिंशांगुलतुंगकं ।
v3.c27.s40.17
42. B. लिंगं for तुङ्गं ।
v3.c27.s40.18
43. B. चर्वत्रिपाद । 44. (1) I. हस्ताङ्गं for हस्तान्त । suggested by the other Mss. (2) B. नवस्वालिङ्गपूर्ववत् ।
v3.c27.s40.19
(2) B. omits the next four lines.
v3.c27.s40.20
56. B. ऊनविशा for the first word.
v3.c27.s40.21
57. B. षट्त्रिंशसतमात्रं तु for the first *pāda*.
v3.c27.s40.22
62. B. तत्र तुंगे तु for तुङ्गमाने तु ।
v3.c27.s40.23
64. B. बुवः for विदुः ।
v3.c27.s40.24
65. B. स्तावलिंगानां for स्वाप्य लिङ्गं वा ।
v3.c27.s40.25
66. B. अर्थहस्ताद्योमान, I. अथ हस्तादयो ।
v3.c27.s40.26
69. B. शभपूर्वं न कारयेत् for the second *pāda*.
v3.c27.s40.27
71. (1) B. omits this line. (2) I. के for पकैक ।
v3.c27.s40.28
72. B. बहूनां for बहुधा ।
v3.c27.s40.29
78. B. नमरे for नागरं ।
v3.c27.s40.30
79. I. काम, B. तार ।
v3.c27.s40.31
80. B. omits lines 80—84.
v3.c27.s40.32
85. I. मद्य, B. पद्धत्तच ।
v3.c27.s40.33
91. I. पञ्च for घट suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.34
92. I. कार for तार suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.35
94. B. त्रिया for स्मृतम् ।
v3.c27.s40.36
95. I. सूत्र for त्रिभि suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.37
96. B. नारदादिभिः, I. भागराणिभिः ।
v3.c27.s40.38
98. B. तत्र पंचैक for चतुष्षन्न ।
v3.c27.s40.39
100. B. द्वंश मत्रिश, I. ड्यंदंशं ।
v3.c27.s40.40
101. (1) B. कृत्वाराजाधौधिकं तद्दशांशं ।
(2) I. कृत्वैरेकमान् ।
v3.c27.s40.41
103. I. वेस्यरन्ती for वेसरादो suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.42
104. (1) B. इतिह लिंगोदयं सर्वभागं भङ्गविनोदयं ।
(2) B. omits the next four lines.
v3.c27.s40.43
109. शिवाङ्गु in place of शिवाधिक is suggested by the metre and the reference.
v3.c27.s40.44
113. B. omits the second *pāda* and also the next four lines.
v3.c27.s40.45
114. I. कृतमज for कमलमञ्जरि suggested by the other Mss.
118. B. तुंगमष्टांशकं युगांशकैः ।
120. B. शिरोध्रतम्, I. शतोन्नतम् ।
122. I. भद्र, B. रुद्र ।
123. B. सूत्र for रुद्र ।
124. I. ग्रामं, B. श्राग्रं ।
125. (1) I. चाष्टाश्रामं, B. साष्टाग्रं । (2) B. मध्यभागके ।
126. B. चांगके for चाप्रके ।
127. चतुः is obviously for पक as suggested by lines 129, 132.
129. B. लिंगानि मूलके । The addition of मध्य is suggested by both the metre and the context, compare lines 124–126.
132. B. विशाले for शिवांशे ।
133. B. द्वापेाड ।
134. B. सावसानं ।
135. B. मुक्तानि तत्सङ्केः ।
136. B. पंचषट् and omit विस्तृते, I. पञ्चपञ्च ।
139. घटर is apparently for धारा, compare the preceding and the succeeding lines.
140. B. वर्तितंतुमिव ।
141. (1) B. बुयादमृताद्येव वृषाकृतिस्तथा । (2) त्रिपुरुष is apparently for त्रिपुरघ्न which is an epithet of शिव ।
143. B. कसैातः for वर्गोतः ।
144. B. पूजायां शततुंग ।
146. B. इम्यारथशेषं for कृतवांशेन ।
148. B. रूवेकार्धभाग, I. leaves in a lacuna र्धभागं ।
151. B. तस्योभ्वंपाश्र्वं भूमयेत्व ष्टकांतकं ।
152. B. कुर्याोद्वेधा द्विकांतं तु ।
156. B. लिग यद्दारुणाद्ये ।
159. B. द्वर्घहस्तात् ।
160. B प्रागुक्तवत्सरे, I. प्रागुक्तवन्यस्थले । 169. I. स्व. B. स, C. स्य ।
v3.c27.s40.46
172. C. देववदोधकवत्, B. देवयद्रुकवत् ।
v3.c27.s40.47
173. I. द्वारनीला B. दर शिव, C. द्वारे नोल ।
v3.c27.s40.48
174. I. चेातं, B. चेन् ।
v3.c27.s40.49
178. B. द्वारमिति, C. दाारमिति for द्वारमिति ।
v3.c27.s40.50
185. B. C. कर्पूरानुचरैः for कतीरन्तु ।
v3.c27.s40.51
186. (1) I. मागशैवेवा, B. मागैके वा । (2) B. पक्ष्यते for पार्श्वे तु ।
v3.c27.s40.52
187. After this line C. omits 141 lines, with this remark:— अस्मिन्स्थले पत्रचतुष्टयं न्युनं ।
v3.c27.s40.53
188. B. रतसारोद्य ।
v3.c27.s40.54
189. (1) B. पारावारिटका ।
(2) B. धनुलापविधिनां ।
v3.c27.s40.55
190. B. वर्जयेत्सा, I. वर्जयेत् ।
v3.c27.s40.56
193. I. पक्षं, B. भश्रं
v3.c27.s40.57
198. (1) B. शिला सर्वे स्त्रोपुंशिला । (2) I. सूत्रं for सर्वाः suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.58
199. B. शिला स्वर्ग for परड ।
v3.c27.s40.59
200. B. first *pāda*, भागंतं च शिलासखे ।
v3.c27.s40.60
202. B. च्रां दिक्षुपरे भवेत् ।
v3.c27.s40.61
205. I. काशि, the other Mss. कीर्ति ।
v3.c27.s40.62
208. B. बहराप्रत्ययं स्यान्नपुंसकमुदाहृतं ।
v3.c27.s40.63
209. (1) B. कांस कादो । (2) I. ओ for स्रो suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.64
210. B. राजर्षचोदो for the first expression.
v3.c27.s40.65
211. B. नीचानोच, I. नीप्रनो ।
v3.c27.s40.66
212. B. दालिदो for तालध्वनि ।
v3.c27.s40.67
213. (1) B. निपाघो for महिषध्वनि । (2) I. वृक्षाः may be for वृद्धा ।
v3.c27.s40.68
214. (1) B. काधेोनि । (2) B. यवनास, I. यावना ।
v3.c27.s40.69
215. I. रुक्षा apparently for शाली ।
v3.c27.s40.70
223. B. स्वस्थरेखां च ।
v3.c27.s40.71
224. (1) B., second *pāda*, शेषमहंगता(ता)कवत्, मयंभवनमिति स्मृतम् । 225. I. omits lines 225–227 which have been preserved by the other Mss. and fit in well.
v3.c27.s40.72
228. I. मद्भुतमिति B. स्वयम्भूरिति ।
v3.c27.s40.73
231. B. omits lines 231–232.
v3.c27.s40.74
235. (1) B. सप्रयुक्तं । (2) I. स्वस्तिका, B. सशिखा ।
v3.c27.s40.75
236. B. शंकराकारं प्रासाकारं तु ।
v3.c27.s40.76
237. B. नदीतुरं, I. नग्मदंमं ।
v3.c27.s40.77
240. B. मानुष्यं सुकसूत्राकृतिः ।
v3.c27.s40.78
242. I. यन्त्रि for षट्द्रि suggested by the other Mss. and the context.
v3.c27.s40.79
243. B. एवं ताराग्रेलिं(गः) स्यात् शेषमानं तथाक्तवत् ।
v3.c27.s40.80
244. Compare line 267.
v3.c27.s40.81
246. B., second *pāda*, नाहपोठविशालयत् शालकम् ।
v3.c27.s40.82
251. B. प्रतिकरुपं नलिंगयुक्तं दैव्यं स्वायम्भुरुच्यते ।
v3.c27.s40.83
252. B. तत्र स्वयम्भुलिंगे तु विरूधं च विशेषतः, I. मन्त्रबद्दम्भुलिङ्गेतु नरूप्यं चेत् ।
v3.c27.s40.84
253. B. सम्यक् सूत्रे च सं, I. सम्यगुक्तजनं ।
v3.c27.s40.85
254. I. लिन्द्र, B. लिङ्ग ।
v3.c27.s40.86
256. I. वावख्यो, B. सौवर्णं ।
v3.c27.s40.87
257. B. लिंगे तद्गगर्वंत for the first *pāda*.
v3.c27.s40.88
258. B. नाभेरूजमायते ।
v3.c27.s40.89
259. B. वक्तं, I. वर्तं ।
v3.c27.s40.90
260. B. निजाकृति. I. निशाकृति ।
v3.c27.s40.91
261. I. दोष्ठ, B. दोति ।
v3.c27.s40.92
264. I. स्वात्मा, B. चात्मा ।
v3.c27.s40.93
265. B. नवखंषु च रत्नेषु ।
v3.c27.s40.94
266. B. शेषमानं शतोक्तवत् ।
v3.c27.s40.95
268. B. कलिनाम्न परित्यज्य किंचिल्लंधं ।
v3.c27.s40.96
271. B. घटितं चैकभागं स्यात्, I. कलितश्चेषात्तव ।
v3.c27.s40.97
272. B. मंददुरं सूक्ष्मषड्वजं । मुशिलाभवेत्, I. second *pāda* …………………क्तिक्ति शिलाभवेत् ।
v3.c27.s40.98
274. I. वि for वत suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.99
276. B. युक्तं हि ।
v3.c27.s40.100
278. B. घतं नावं for तन नाहं । 279. B. पतेन for यवेन।
v3.c27.s40.101
281. B. भुर्ना, I. भुना।
v3.c27.s40.102
282. B. शुद्धपोठो।
v3.c27.s40.103
283. B. माने वियुक्तं च न कुर्यांत, I. मानेन युक्तं चेत्।
v3.c27.s40.104
284. I. तत्रं मयं स, B. तन्निप्रियव।
v3.c27.s40.105
286. B. त्रयं त्रयं।
v3.c27.s40.106
288. I. श्शुभायादि for यथाभागादि suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.107
290. B. omits lines 290-293.
v3.c27.s40.108
297. B. पाषाणोतारमेव च।
v3.c27.s40.109
298. B., second *pāda*, खात्तादशिका।
v3.c27.s40.110
300. I. संशये तु for स्वयम्भुव suggested by the other Mss. and the context.
v3.c27.s40.111
304. (1) I. चोर्ध्वगोवांघ्रः, B. चोर्ध्ववोबुद्धो। (2) I. पट्टसंमसरोग्हैः, B. पट्टजन्मसरह्रहं।
v3.c27.s40.112
305. B. द्वेक for चेक।
v3.c27.s40.113
306. I. घेनां for द्वेषां suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.114
308. B. अधधो, I. अधो।
v3.c27.s40.115
309. (1) B. सर्वोगाधिक। (2) I. धमो, B. यन्म। (3) B. मानयेत्।
v3.c27.s40.116
310. B. रोद्धयं for रोदयें।
v3.c27.s40.117
311. I. वद्धयेत्, B. वर्त्तयेत्।
v3.c27.s40.118
312. (1) B. पीठमध्ये तु कर्त्तव्यं; रन्ध्र for गन्ध is suggested by the reading in line 317. (2) B. नामस्य।
v3.c27.s40.119
313. B. द्व्यंशं तत्पातयेत्।
v3.c27.s40.120
314. B. चैकारुपाधिके, I. leaves लिङ्ग in a lacuna.
v3.c27.s40.121
315. I. स्वात्मा, B. चात्मा।
v3.c27.s40.122
317. B. प्रदर्थेन for परितो रन्ध्रे।
v3.c27.s40.123
322. B. स्वर्ण चैव प्रपोठं।
v3.c27.s40.124
323. B. वर्जांलिङ्गेषु।
v3.c27.s40.125
326. B. अथवा रत्नपीठं वा पीठमानं तु लिंगके।
v3.c27.s40.126
327. B. वजादीनां च रत्ननै(त्ने)श्च लिंगादीनां विशेषतः।
v3.c27.s40.127
328. B. घवक्षं for पककक्षं।
v3.c27.s40.128
329. I. निमित्ति, B. न्यन्यानि। 330. B., second *pāda*, चैकलिङ्गे प्रकल्पयेत् ।
v3.c27.s40.129
331. In place of this line B. has the three following lines : मध्यद्वात्रिंश यल्लिंङ्गामो वत्साख्ये नैवनामकं । नवरत्नैश्च संयुक्तं लिंगं यहसनिग्मकं ॥ स्वर्णेन रंजिते लिंगे पीठंरत्नादि योजयेत् ।
v3.c27.s40.130
334. (1) Before this line C. notices षस्मिन्यले पत्रचतुष्टयं न्युनं and omits the preceding part of this chapter.
(2) B. C. बाह्यं for नाह । (3) The second *pāda*, B. शिष्यस्त्वाचामवेत्, C. स्यदा भवेत् ।
v3.c27.s40.131
336. I. पूजलिङ्गायां, B. लिङ्गपूजायां ।
v3.c27.s40.132
341. B. मुक्तवह्नाच्चनं विदुः, C. वह्नामने मुनं ।
v3.c27.s40.133
342. B. सवांशां तु for प्रशस्तमिह, C. omits this word.
v3.c27.s40.134
344. B. वोगुडै, C. गुलै ।
v3.c27.s40.135
345. (1) C. पाद for बाय (2) I. विष्ठे, B. पृष्ठे ।
v3.c27.s40.136
346. (2) B. तक्षमोक्ता, C. क्षजिका । (1) I. रजे for रलेन suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.137
350. I. मानन्य for मानं च suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.138
351. I. वदाय for बंध्याष्ट suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.139
352. (1) I. साष्ट for चाष्ट । (2) C. मुंगं, I. omits this word.
(3) I. नन्दहान्या for निर्विहन्यान् suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.140
360. B. C. रक्षणं for रुपं ।
v3.c27.s40.141
364. I. वृद्धिमे for वृद्धिः suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.142
369. I. दारुवत for दारिद्र्यावहं suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.143
371. I. अमाद्गऋषेद, B. अम्महग्वेद, C. हकमेद ।
v3.c27.s40.144
372. (1) I. दक्षामीशारो, B. क्षाभौमं गीरौ ।
(2) I. कृतियं शुक, B. कृतं म्नाभुक, C. कृतिमेश् (3) B. रुचि. C. रिदो ।
v3.c27.s40.145
373. B. भूषं शुशं घोरं चाधनं वेश्यमेव च ॥ I. प्रपइचरखबोरे चाधनम्वपक्षिमेव नन्दशेषं भुक्ति which appears to be a confused mixture of the following lines. C. भूपे । चंद्रचिरं चंदनं प्रेष्यात्ममेव ।
v3.c27.s40.146
374. (1) B. भुवतं मंदिराँ, C. भूपंदं म्खांबोरे ।
(2) B. C. omit भुक्ति । (3) B. मुक्तिं, C. मुक्ता ।
v3.c27.s40.147
375. I. राम्भा for राधा suggested by the other Mss.
v3.c27.s40.148
Colophon :—B. एकोनषष्टितमेा, C. leaves this in a lacuna.
Linked texts (1)
- Mānasāra — Sanskrit