Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s5: Chapter V
Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s5
- Language
- English
Chapter V
v3.c27.s5.1
1. The contents of the chapter necessitate the emendation; there seems to be a confusion between this line and the first line of the proceeding chapter.
v3.c27.s5.2
2. A. B. F. तदुक्ता कारणादादि; B. कारिणोदादि । Between lines 1 and 2 B. reads: जप्ता मंत्रमिदं पश्चात्तक्षणपरिग्रहैः सह ।
v3.c27.s5.3
5. (1) A. F. have प्रोक्ष्या before गच्छंतु । (2) A. F. द्वावपि for देवता अपि ।
v3.c27.s5.4
6. B. पृथिवी, A. F. वृत्त्वि । The singular form of the verbs, it should be noticed, is not strictly grammatical.
v3.c27.s5.5
7. I. विमोतेरुद्ध, for विहिते कुम्भ, B. has only one word वस्त्रैश्च, but then adds तक्षणपरिग्रहैः सह ।
v3.c27.s5.6
8. (1) B. वापयेत्, A. नावये, F. नावयेत् । (2) B. शालि, F. सकल for सर्वं । (3) A. F. रूपितैः ।
v3.c27.s5.7
9. A. F. सस्यात् पकफलादीनि निविदानिरवग्रहात् । I. J. पकफलाग्निविमा, which expression does not seem to give any sense whatever. B. प्रेक्ष्यतत् पल्लवानि निविडनिरग्रहां । पल्लवानि is thus suggested by B. and निविडानि by A. F. B.
v3.c27.s5.8
10. A. F. सवृषभान् सर्वान् सांश्वापि, I. J. यानृत्सवृषभात्संवत्सां, which is meaningless. The emendation follows B.
v3.c27.s5.9
11. B. नासापूरणै ।
v3.c27.s5.10
12. (1) A. F. संदृष्ट । (2) B. omits this line. A. C. F. read the 2nd *pāda* as ध्वलि भूतलांघत; I. J. धववपे.... । Neither ध्वलि nor धववपे is known in dictionary as a Sanskrit word. धवले might keep up the metre, but धूलि would bear some sense; but the meaning of this line as well as that of the preceding and the following is obscure. See notes under Translation.
v3.c27.s5.11
13. (1) B. संप्रदास्य, A. संवृत्स्यं, F. संवस्तं for the first *pāda*. (2) B. वसनेस्स्रवंतिर्वैति यत्स्रकमात्, A. F. सप्रनैश्चपतितं सत्यवत्ततः for the second *pāda*.
v3.c27.s5.12
14. B. गोष्ठोक, A. F. गोष्ठगे ।
v3.c27.s5.13
15. (1) I. A. F. गोमन्यो रोमदोन्धार, B. रोमदोद्गार श्लोकैः ।
(2) B. गोष्टकै, A. F. शब्दै for गोषब्दैः । 16. B. नवक्षोरससहकांतदेश्च ।
v3.c27.s5.14
17. B. विये for विषयेः ।
v3.c27.s5.15
18. B. दित्सतिस्पते, A. C. F. द्विति……स्थिते ।
v3.c27.s5.16
20. (1) B. ख्यापनं ; A. C. F. खनितं । (2) A. C. F. वास्तु, B. सूपसुच्य ! (3) A. B. C. F. विधिः ।
v3.c27.s5.17
21. (1) B. चतुरसं । (2) A. B. C. F. तुपरितो ।
v3.c27.s5.18
22. (1) B. पदंतु, A. C. F. तः for परितः । (2) B. निक्षिप्य । (3) A. B. C. F. वोक्षियं, evidently for चाक्षिकृतम्; I. J. येोध्ययं ।
v3.c27.s5.19
23. (1) B. पूर्वं for पूजयित्वा । (2) A. C. F. प्रमत्त्वा । (3) B. कृपवादिकां, A. B. C. रूपचांबिकां ।
v3.c27.s5.20
24. (1) B. नव for सर्वं । (2) A. C. F. रक्ते for रत्न ।
v3.c27.s5.21
25. B. पूजयित्वा यथान्यास्यं सभांतां सुवतस्सुधोः ।
v3.c27.s5.22
26. (1) A. C. F. नियुत्तं । (2) B. मनः ।
v3.c27.s5.23
27. (1) B. प्रांचत्व, A. C. F. प्राचीत्वरिद्धिर्, I. प्रचि; the emended form प्राची is suggested by J. A. C. F. (2) J. भूले ।
v3.c27.s5.24
Before line 28, J. I. have त्रयंमं मन्त्रि, two words of a line, which are unconnected and not found in any other Ms.]
v3.c27.s5.25
28. B. पापमंत्रैरक्षतानि वस्त्रावान्यचनेरपि । A. F. त्यत्रं मंत्र इहशेषणि विवर्धस्व धान्यैरपि ।
v3.c27.s5.26
29. (1) A. F. भवते. B. भुवते, I. J. भूयते probably for भूतये ; but none gives a suitable sense. (2) B. तुनां for नमः ।
v3.c27.s5.27
30. (1) B. कृत्वा धूप ।
(2) B. भ्रमेत, I. J. क्रमे, for कमेत् suggested by A. F.
v3.c27.s5.28
31. B. परोक्ष्यं तु कूपदं परितस्सुधोः ; A. C. F. परिक्षेतकूप……स्थपतिः शुचिः । परोक्ष्यमं is an imposible form ; perhaps it was intended to be परोक्षेयं (1st sing. विधिलिङ् ), which, however, does not suit the context.
v3.c27.s5.29
32. (1) B. गृहं तं, A. F. ग्रहन्नं । (2) B. ते for वै ।
v3.c27.s5.30
33. B. किंचिद् विनाशनम् ।
v3.c27.s5.31
34. (1) I. J. मुदा, A. F. मृगा for मृदा । (2) B. वर्तते शुमे, A. F. दार्मतिः for गर्तं पूरिते ।
v3.c27.s5.32
35 B. समं च सुदाहोनां चोत्तमं मूचसादिका ।
(1) A. F. होना । (2) A. F. चोत्तमात्रश्वचाधिका, I. J. चोक्तमातृश्च वा for चोत्तमा च चाधिका suggested by the other Mss.
v3.c27.s5.33
36. (1) B. प्रेक्ष्य कर्तं । (2) A. B. F. चरोत्तरं for चरेशेत्तरम् ।
v3.c27.s5.34
37. (1) B. निभा for समा । (2) B. निवृतयैः ।
v3.c27.s5.35
Between lines 37 and 38, B. reads इति मानस्सारे वास्तुशास्त्रे पंचमोऽध्यायः
v3.c27.s5.36
39. A. B. F. श्वेतं च ।
v3.c27.s5.37
41. (1) I. J. एकस्या । (2) B. समं कार्यं for वसंसादृश्यं ।
v3.c27.s5.38
42. (1) B. यद्यो, A. F. यद्यो । (2) B. भिन्न for यति । (3) A. F. B. D. विपरीतं तु, I. J. वर्जितं, which may be the mistaken form for वर्जितं ।
v3.c27.s5.39
I. J. leave out the next three lines, which have been preserved by all other Mss.
v3.c27.s5.40
43. B. वेशनं for योननं ।
v3.c27.s5.41
44. B. दुष्ट, दुष्टावजं, F. विदुष्ट ।
v3.c27.s5.42
45. A. C. F. वमपूरेवं for बलहीनं च ।
v3.c27.s5.43
46. (1) B. भिन्न, A. F. विद्ध for छिप्र । (2) I. J. मर्द for भग्रदन्तं । (3) I. J. परिवर्जयेत् for वर्जयेत ।
v3.c27.s5.44
48. A. B. F. पावर्ते for यावद्ध ।
v3.c27.s5.45
49. (1) B. वदं । (2) A. F. चाश्रुतकले नमः. I. J. चाश्वि युतेक्रमाः for the last expression.
v3.c27.s5.46
50. (1) H. F. घनव्यांतं, I. J. घनस्यान्, neither of these expressions occurs in dictionaries; B. चासनं । (2) I. J. च लक्षणं for the last expression.
v3.c27.s5.47
51. B. श्रृंगाकर्णायैचादि वानकं ।
v3.c27.s5.48
B. omits the next three lines.
v3.c27.s5.49
52. (1) I. J. पालपट्ट for फालपट्ट sugested by A. C. F. (2) I. कनस्र्चा for कनकैश्र्चा sugested by A. F. J.
v3.c27.s5.50
53. A. F. घनंगां for घनस्या or घनस्यान्; both are obscure.
v3.c27.s5.51
54. (1) I. बन्धकं for बन्धनं suggested by A. C. F. J.
(2) J. वासजम्, A. F. पासनं for वासितम् ।
v3.c27.s5.52
55. (1) B. शिल्पिय प्रेक्ष्य for विद्वान्वक्ष्ये । (2) I. J. वद्विद्वान् ।
v3.c27.s5.53
56. (1) B. यज्रं च for खादिरं चैव । (2) B. निम्नं । (3) A. F. सकलं ।
v3.c27.s5.54
57. (1) A. F. सरकं । (2) A. F. क्षीरिणं ।
v3.c27.s5.55
58. (1) A. F. पादत्यर्थं, B. पादाद्यर्थे । (2) J. मेववा for मेव च । 59. (1) I. ष्कंच for ष्यञ्च । (2) A. F. मूप for मूल । (3) I. A. F. विस्तु, B. विष्ट for विस्तु ।
v3.c27.s5.56
60. J. किञ्चिद्विक, I. कञ्चिच्छकं, A. B. F. किंचिद्वक्रं for किञ्चिद्वक्तं ।
v3.c27.s5.57
61. (1) J. तन्मूलमष्टकं, B. मष्टारूक्रं, A. F. मष्टक चार्थे । (2) B. पत्रं ।
v3.c27.s5.58
62. (1) B. फंरर्, A. F. भ्राम for मूले । (2) B. पुजयेत् ।
v3.c27.s5.59
63. (1) I. A. F. B. दंड । (2) B. त्रिस्तं, I. त्रिदण्डं । (3) A. B. F. तारं ।
v3.c27.s5.60
64. A. F. शशां, B. शतां for शरा ।
v3.c27.s5.61
65. (1) प्रपास्त for अथवा । (2) A. B. C. F. पाद for सपाद ।
v3.c27.s5.62
67. (1) B. चर्षे, A. F. च्यार्थं । (2) I. युत्या, B. युक्तं for युक्त्या suggested by J.
v3.c27.s5.63
68. B. विशालस्य for विशेषेण ।
v3.c27.s5.64
69. I. ष्कंच for ष्यञ्च ।
v3.c27.s5.65
70. I. उत्से(ध्ये)द्धिमात्रं for उत्सेधं द्वित्रिमात्रं suggested by J.
v3.c27.s5.66
71. I. अथ कोलै तत्र तुषौ for मयष्कोलं तत्र कुशै suggested by J.
v3.c27.s5.67
72. I. प्रशस्यते for प्रकल्पयेत् ।
v3.c27.s5.68
73. (1) I. ष्कंच for ष्यञ्च । (2) B. रुद्रपाद for मध्यपट्ट ।
v3.c27.s5.69
74. (1) J. अङ्गुले । (2) B. मेववा ।
v3.c27.s5.70
75. (1) B. सु भाग, I. तरंग for युग suggested by J. (2) A. F. स्यान्नच योजयेत् ।
v3.c27.s5.71
76. B. मन्न द्वयाभ्यद्वैत द्वंप द्वारकं, J. पंञ्च द्वयोश्चिक्रेनङ्गून बन्धात्वकं, A. F. प्रच्छ द्वयोश्चिक्रेनैध्नबन्ध्वार्थकं ।
v3.c27.s5.72
77. (1) I. मत्यो, J. A. F. मध्धो for मध्ये suggested by B. (2) J. B. द्वयो । (3) I. चा for चापि ।
v3.c27.s5.73
79. (1) I. घनस्र्व, J. घस्त्र्व for घनद्वाहौ, A. F. omit this.
v3.c27.s5.74
(2) B. शलंकृतैः ।
v3.c27.s5.75
80. (1) B. पश्चागं । (2) B. भूपयेत् । (3) I. चित्पेष्व for शिल्पो श्वेत suggested by J. A. F., B. शिल्पिन्रा । (4) I. J. वत् for वान् suggested by B.
v3.c27.s5.76
81. I. तु वलिवन्धं चयं बुधौ, B. नृचक द्विंदिद्ययं बुधः for तत् बलोवर्दद्वयं बुधः suggested by J. A. C. F.
v3.c27.s5.77
82. B. परांतं for पितामहम् ।
v3.c27.s5.78
83. I. A. C. F. वाचकम् for वाचनम् suggested by J. स्वस्तिवाचन is the technical and usual form; see note under the Translation.
v3.c27.s5.79
85. (1) A. omits the first word, I. F. त्रिमयं for त्रिधा suggested by J. The former word in the latter sense, i. e. to imply three times, is not generally used. B. तेभ्योऽपि दत्तिणं दद्यात् । (2) B. वर्जयेत् ।
v3.c27.s5.80
Between lines 86 and 87, the lines 22 to 25 of the next chapter are repeated in I. through some confusion.
v3.c27.s5.81
87. (1) A. F. प्रधिकरण, B. प्रघर्येण । (2) B. स्यपतिभ्यो, which seems to be the proper form.
v3.c27.s5.82
89. I. leaves out कुर्यात् ।
v3.c27.s5.83
90. A. C. F. have a lacuna, B. तान्य for नादि ।
v3.c27.s5.84
91. A. C. F. रेवकपेण, B. लयावास्तुमुखं for the second *pāda*. It should be noticed that this last line of the chapter does not complete the verse.
v3.c27.s5.85
Colophon:—I. परिग्रह for संग्रहोनाम । suggested by the other Mrs.
v3.c27.s5.86
The contents of the chapter necessitate the emendation; there seems to be a confusion between the titles of this chapter and of the preceding one
v3.c27.s5.87
2. (1) B. J. leave out तु after काले। (2) A. F. शंकुस्थापनमेव वा ।
v3.c27.s5.88
4. (1) J. यधवा for यथा । (2) I. कृष्णमे, A. F. पक्षमे for पक्षे suggested by J.
v3.c27.s5.89
(3) I. A. F. शुभमे, B. इत्येवं तु for शुभतमे suggested by J.
v3.c27.s5.90
5. B. मायाममा for मावास्यां ।
v3.c27.s5.91
6. (1) J. हूत्र, B. न्हे, A. F. न्हं for ह्वात् । (2) I. स्मित for स्थित ।
v3.c27.s5.92
7. (1) I. स्नपनात् for स्नापनात् । (2) B. सर्वधान्यानि निक्षिपेत् for the second half of the line.
v3.c27.s5.93
8. (1) B. आत्म for मात । (2) B. रस्त्रं for रस्त्रं । (3) I. समं तथा for समन्ततः, suggested by J. and other Mss.
v3.c27.s5.94
9. A. F. विपतः सलिलक्षितं, B. चतुरस्रघनस्तलं ।
v3.c27.s5.95
10. (1) B. माला । (2) B. शाखे ।
v3.c27.s5.96
11. J. निन्दुकं, B. तुंम्बलश्चिपयं ।
v3.c27.s5.97
13. (1) A. F. शळ्वावायाम तुस्तं । (2) B. त्रिहस्तं ।
v3.c27.s5.98
15. (1) B. निवृत्तं । (2) I. J. निवृत्तं । (3) I. चित्र for छत्र suggested by J.
v3.c27.s5.99
16. B. प्रचक्षते ।
v3.c27.s5.100
The strict grammar would require the reading शङ्कु ।
v3.c27.s5.101
17. (1) A. F. तार for तारं । (2) A. C. F. धारांकुशं ।
v3.c27.s5.102
18. J. वासयेत् ।
v3.c27.s5.103
19. A. J. कन्यासं, F. अन्याण, B. कन्यस्तं द्वादशायामं ।
v3.c27.s5.104
20. A. F. त्रयं, I. J. त्रिय, B. त्रय; we have kept the last form, though it is not sanctioned by usage as a first member of the compound. In this sense the form like लोकत्रय is generally used.
v3.c27.s5.105
21. (1) A. F. नाभि, B. नाम । (2) B. नचां ।
v3.c27.s5.106
B. omits the next four lines 22 to 25.
v3.c27.s5.107
23. J. तत्त्वज्ञा, I. बिन्दुतसंज्ञा ।
v3.c27.s5.108
24. A. B. F. मापयेत् ।
v3.c27.s5.109
25. I. ततः for तकम् suggested by J. and other Mss.
v3.c27.s5.110
26. Like शास्त्रवित्, शिल्पवित् would be the more usual form.
v3.c27.s5.111
27. J. पूर्वादि।
v3.c27.s5.112
28. B. मतंर्द्वितः for त्यजेत्ततः।
v3.c27.s5.113
The word बिन्दु is usualy masculine; the correct form should, therefore, be बिन्दुम्।
v3.c27.s5.114
29-30. I. reads भायत्या after यह, and it is preceded by चायाम which implies almost the same idea as भायत्या। Though the meaning of the verse is more or less obscure, the reading धावित्य in place of भायत्या, suggested by J. and other Mss., is preferable.
v3.c27.s5.115
(1) J. शन क्षव, A. F. नवम for अप।
v3.c27.s5.116
The first portion of line 30 is taken from J. in place of which I. reads तस्यां नवनवच्छायां, which does not seem to be a better reading. The further justification of reading अपच्छाया here lies in the fact that the details of अपच्छाया are described in the lines immediately following.
v3.c27.s5.117
(2) I. J. प्राचीन, A. F. प्राची for प्राचीं suggested by B.
v3.c27.s5.118
31. I. ग्रह, J. प्रव for ग्रव। (2) J. काषा, B मासादा याववाय।
v3.c27.s5.119
36. I. A. F. दक्षेचाका, J. दक्षिणोका, B. दक्षेश्चैका, for दक्षिणे चोक्ता suggested by the other Mss.
v3.c27.s5.120
37. I. यत्सूत्रं, B. तयाशुद्धं for यच्छुद्धं suggested by J. A. F.
v3.c27.s5.121
38. I. चोत्तरतो दिशि for दक्षिगता भवेत्, and leaves out the next line, which is necessary.
v3.c27.s5.122
39. J. reads छायादोत्तरं, which is apparently a mistake for चोत्तरतो, due to the carelessness of the copyist.
v3.c27.s5.123
40. (1) I. यादिमुखे, J. याभि मुखे। (2) Far वामे वामं न्यवेद्यते, B. धावा मान्यवेरके, A. F. प्रत्यचायाम वामन्यसन्यते।
v3.c27.s5.124
41. (1) I. A. F. नित्या for नीत्वा suggested by J. B. (2) I. दाने for धामा suggested by J.
v3.c27.s5.125
42. (1) I. अवदवयत् for अपच्छायां। (2) I. शिल्पिन। A. leaves out the next two lines 43, 44.
v3.c27.s5.126
43. (1) B. F. तोथां for नीत्वा। (2) J. तात्तरतो, I. चोतस्तो for चोत्तरतो। 44. (1) F. इत, B. मान for मोन । (2) I. पुरित्को for पुरतो । (3) B. F. मेनवः for मेव च ।
v3.c27.s5.127
45. (1) I. सोमे, B. स्यात्, A. F. सौम्य । (2) J. I. तस्या ।
v3.c27.s5.128
46. B. प्रकासने स्तम्यं ।
v3.c27.s5.129
47. J. वनि, A. B. C. F. पति for चवचि ।
v3.c27.s5.130
48. (1) B. मानानां । (2) J. A. B. F. दिवसेषु । A. F. have a lacuna for the last word.
v3.c27.s5.131
49. (1) I. सुहृच घान, B. भवताया, A. F. युष्टcdotsछाया for यपच्छायां suggested by J. (2) A. F. रोचते ।
v3.c27.s5.132
50. (1) The ungrammatical combination, प्रथमे पङ्के, should be noticed. (2) J. विवर्जयेत्, which form is more usually used to express the sense. A. F. omit the next 6 lines.
v3.c27.s5.133
51. (1) I. मध्यदेशे दिनं । (2) J. चान्य, B. चांन्य । (3) I. मतुली ।
v3.c27.s5.134
52. J. वृषभे प्रथमे पंकि चांगुलं च विवर्जयेत्, B. प्रथमे देशके ।
v3.c27.s5.135
53. (1) I. has a lacuna after वै । (2) B. दशकं । (3) J. त्यज्यक्कायपङ्कया द्वयाङ्गुलम् ।
v3.c27.s5.136
54. (1) J. दिवसे दशके । (2) B. अं for षड् ।
v3.c27.s5.137
55. I. has a lacuna after बहि ।
v3.c27.s5.138
56. J. प्रथमे पङ्कि चतुरङ्गुलकं त्यजेत् ।
v3.c27.s5.139
57. J. पङ्किद्वयस्तुल्यं चान्यपङ्कि द्वयाङ्गुलम् ।
v3.c27.s5.140
59. A. सिंहराशो निर्दिष्टंकं whereof F. omits the second word.
v3.c27.s5.141
60. (1) A. F. वर्जो for पङ्की । (2) B. नवा for विना ।
v3.c27.s5.142
62. A. F. वर्जो for पङ्की । For द्वयाङ्गुल compare the form त्रयाङ्गुल under line 20, chapter V. The mistake is often repeated.
v3.c27.s5.143
64. B. पाद for वेद ।
v3.c27.s5.144
65. B. मादि दशके वर्जयेत् for प्रथमे पङ्की दिवसे ।
v3.c27.s5.145
67. A. F. चांगुलं द्वयंगुलं ।
v3.c27.s5.146
68. A. F. विसर्जयेत्, B. त्यजेत् ।
v3.c27.s5.147
70. I. J. भवेत् for बुधः suggested by the other Mss.
v3.c27.s5.148
72. B. कुंभादौ ।
v3.c27.s5.149
75. B. मध्ये दशदिने चैव ।
v3.c27.s5.150
In place of lines 58 to 76 J. reads the following :—
v3.c27.s5.151
श्रवणि प्रथमे पङ्कि द्वरङ्गुलं च त्यजेत् विदुः ।
मध्ये पङ्किश्चामेकं वा अन्त्यपङ्कि विनाङ्गुलम् ।
कन्या च प्रथमे पङ्कि वर्जयेत् द्वरङ्गुलं तथा ।
मध्यपङ्किश्चामेकांशमन्यत्पङ्कि द्वयाङ्गुलम् ।
तुला प्रथम पङ्किश्च द्वरङ्गुलं च त्यजेत्यबुधः ।
मध्ये पङ्कि त्रियङ्गुल्यं चान्त्ये तु चतुरङ्गुलम् ।
वृश्चिके प्रथमे पङ्कुरा त्यजेद्वा चतुरङ्गुलं ।
मध्ये पञ्चाङ्गुलं त्यज्य******जेत् षडङ्गुलम् ।
धनुः प्रथम षडङ्गुल्य मध्ये सप्ताङ्गुलं त्यजेत् ।
अन्त्ये अष्टाङ्गुलं त्यज्य मकरे प्रथमेष्टकम ।
मध्ये सप्ताङ्गुलं त्यज्य चान्त्यपङ्किष्षडङ्गुलम् ।
कुम्भ च प्रथमे चाष्टे मध्यपङ्कि शराङ्गुलम् ।
अन्त्यपङ्किस्तु वेदांशं मीने च प्रथमे चतु ।
मध्यपङ्कि त्र्ययङ्गुल्यं चान्त्यपङ्कि द्वयङ्गुलम् ।
v3.c27.s5.152
77. (1) I. अवदच्छादां for अपच्छ्छाया(यां) suggested by J. and other Mss.
(2) I. तन्त तासि for तन्न नास्ति suggested by J. and other Mss.
v3.c27.s5.153
78. (1) A. F. रविकाम्यां, B. वत्पूरम्यां, J. मधराश्यां । (2) A. B. F. J. च for तु । (3) J. वृपहस्तितम् for वृषभक्षितम् ।
v3.c27.s5.154
79. (1) B. दक्ष विमेद्यकः । (2) I. has a lacuna between क्रस and भवेत् and leaves out यदि ।
v3.c27.s5.155
80. A. F. add शका after उक्त । B. omits तत्र ।
v3.c27.s5.156
I. omits the next three lines, of which the first two (81, 82) have been preserved by J. B. D. A. F., and the last by all these Mss., except J. These lines (81, 82, 83) refer to a further modification of the rules regarding the calculation of shadow; but they have been altogether left out by the *codex architypus*: they are, therefore, included within square brackets to indicate their doubtful validity.
v3.c27.s5.157
81. A. F. राश्यानितर । 83. J. omits this line. B. प्रसारयेत् and after this B. adds एवं कृते फलं वास्तु सुधायै स्यात् समुदयः । इति श(शं)कुस्थापनप्राचीन लखणं, and then omits the next eight lines.
v3.c27.s5.158
84. (1) A. F. ऐशान्य । (2) J. यथो for यथो ।
v3.c27.s5.159
85. J. बिन्धो for बिन्दो ।
v3.c27.s5.160
86. (1) J. बिन्धो for बिन्दो । (2) J. ईशान्य for ईश । (3) J. सूर्य्येत् for सूत्रयेत् ।
v3.c27.s5.161
87. J. चार्तिकामस्यकारेण, A. C. F. मृक्तिकामं ढकारेण ।
v3.c27.s5.162
88. (1) J. प्राचि । (2) J. संमतम, I. धर्मताम् ।
v3.c27.s5.163
89. (1) J. भग्नयेत्, A. F चाग्नये । (2) J. प्राचि ।
v3.c27.s5.164
90. J. वस्तु ।
v3.c27.s5.165
91. A. F. J. सुधार्थे for सुगाडं ।
v3.c27.s5.166
92. J. मानसमं, A. F. मानससूत्रादि ।
v3.c27.s5.167
94. (1) A. F. B. समाव्रतं । (2) B. त्रिधा for तृतीया । (3) J. वक्रं for वतं in both the places.
v3.c27.s5.168
95. J. पटा ।
v3.c27.s5.169
96. (1) I. सूत्रेण, B. सूत्रांत, A. F. सूत्रं तु for सूत्रात् suggested by J. (2) J. A. F. मिति, B. दि for होति ।
v3.c27.s5.170
97. A. समादि, F. मतस्य वि for इन्द्रादि ।
v3.c27.s5.171
98. J. इन्द्रादि चाग्नि ।
v3.c27.s5.172
99. (1) A. B. F. J. सौम्या दिवा । (2) J. युगान्तकम्, which seems better than the last phrase of the line.
v3.c27.s5.173
100. J. परिस्तरेत् ।
v3.c27.s5.174
101. A. F. निग्रहे, B. द्विमात्र गृहोवाऽपि ।
v3.c27.s5.175
102. I. मनयेत् for मानयेत् ।
v3.c27.s5.176
103. J. हस्ते माधिकत्यमाम् ।
v3.c27.s5.177
104. पकं for पक्वं, which seems to be the oorrect reading.
v3.c27.s5.178
105. I. कन्यैः for कक्षैः ।
v3.c27.s5.179
106. A. F. निष्टम ।
v3.c27.s5.180
107. A. F. यदुं, B. दशश्च शत for चतुःशङ्कं ।
v3.c27.s5.181
108. A. F. प्रभोर्थकं, B. विध्यंतकं for महार्थंकं । B. omits the next four lines.
v3.c27.s5.182
109. A. F. चारिमदं च मधूको, J. मोदं (मोदाक्यः is a name of the mango tree; मेदस् is also the name of a plant).
v3.c27.s5.183
111. A. F. J. पञ्च apparently for पङ्क्ति meaning ten, but this or the other reading पञ्चति given in the text, does not give any sense; apparently it is intended for पञ्चविंशति ।
v3.c27.s5.184
112. (1) A. F. J. B. मात्रं for मानं । (2) हवम् for हकम् ।
v3.c27.s5.185
113. (1) B. तमालाग्र, J. मूलादग्र । (2) A. F. रूप...द्वूमान् ।
v3.c27.s5.186
114. (1) I. कन्दुभो for काकुभो suggested by J. (2) A. F. प्रमो for बुमो ।
v3.c27.s5.187
115. A. F. J. लाक्षि for लोष्ट्र ।
v3.c27.s5.188
116. J. संख्याश्च ।
v3.c27.s5.189
118. (1) B. समंतात्, I. समरं , A. F. समर्चा for समक्त्या sugested by J. (2) J. तदा for ततः ।
v3.c27.s5.190
119. I. याज्ञैः, B. सपत्नाद्यैः शतस्त ।
v3.c27.s5.191
120. I. प्रभावयेत् for प्रहारयेत् suggested by J.
v3.c27.s5.192
Colophon:—B. reads सप्तमो for षष्ठ ।
Linked texts (1)
- Mānasāra — Sanskrit