<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Architecture and art](https://indike.org/pramana/ins.art) › [Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture)](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927) › v3.c27.s8

# Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s8: Chapter XIII

Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c27.s8

- **Language:** English

### Chapter XIII

### [v3.c27.s8.1](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.1)

2. I. J. चा संध्र for चापपीठं हि संधि ।  
3. A. F. पदे, B. यदि for तत् ।  
4. (1) A. F. तंशे, B दंशे for मांशेन । (2) A. B. चेक ।  
5. A. B. F. कान्तकम् ।  
6. A. B. F. भेदमृदोतम् ।  
7. I. J. मिथ्या for मध्य ।  
8. A. F. गैकांशा ।  
9. F. विभाग for द्विभागं ।  
10. B. षोडशं वापि शांतिकादीन पुरोक्षतं, A F पिशाचादि । शरोन्नतं, I. J. दन्तिकादि शिरोन्नतम्; the correct expression (within brackets) is suggested by the fact that the height is always divided into five kinds technically called शान्तिक, पौष्टिक, जयद, सर्वकामिक and अद्भुत; see also lines 13 and 15.  
13. A. B. F. पंचाये for पञ्चधा ।  
16. (1) B. हर्म्यमिति for the first expression, (2) B. विधा । (3) I. J. न्दिशिरो हतम् for दि शिरोन्नतम् B.-शरोन्नतम् ।  
17. A. B. F. पदाष्याधिकमेववा ।  
18. A. B. F. वा for च ।  
19. The emendations within brackets are suggested by the line 34, etc.  
22. I. J. का for कार्क, B. च त्रयोदश ।  
27. J. I. वास्तु for हस्त ।  
30. I. J. मण्डपा for दण्डमा ।  
31. B. दण्डे, A. F. तत्त्वं साध्य द्विगुणदंडं वा । (2) B. दण्डकमेववा ।  
35. A. F. I. J. मण्ड for गण्य ।  
37. A. F. एकोन, B. एकोन्नतं परित्यक्तं ।  
40. I. J. द्वादशां, A. B. द्वयांश । A. F. omit the next two lines 41—42.

### [v3.c27.s8.2](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.2)

41. B. मध्येतु for मर्येन।

### [v3.c27.s8.3](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.3)

42. B. मध्येन for धर्वेन ।

### [v3.c27.s8.4](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.4)

43. B. पाद for भाग ।

### [v3.c27.s8.5](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.5)

44. I. J. वंशां for घजं ।

### [v3.c27.s8.6](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.6)

46. B. भाजिनं for वाजनं ।

### [v3.c27.s8.7](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.7)

47. A. F. B. चाथं for सार्थे ।

### [v3.c27.s8.8](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.8)

4º. A. B. F. नं भुजमेवच ।

### [v3.c27.s8.9](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.9)

49. (1) A. F. कंठ for कम्प । (2) B. मध्ये for मध्यं । (3) I. J. ध्यने॑श for ध्वांशन ।

### [v3.c27.s8.10](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.10)

50. (1) B. कंपरे for कन्धरं । (2) A. B. F. मध्येन ।

### [v3.c27.s8.11](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.11)

51. I. J. द्विशान्त for द्वंशंत । (2) A. B. F. मध्येन for मर्येन ।

### [v3.c27.s8.12](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.12)

52. The expression within brackets after line 52 is not found in any other Mss. except I. J.

### [v3.c27.s8.13](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.13)

53. I. J. त्यां षोडशा for त्यंशंपदा ।

### [v3.c27.s8.14](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.14)

54. (1) A. B. F. त्रयांशंच । (2) I. J. वाधि for वोश ।

### [v3.c27.s8.15](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.15)

55. (1) I. J. साक्ष for चाक्ष suggested by A. B. F. (2) B. कं न for कम्प ।

### [v3.c27.s8.16](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.16)

56. A. F. नवमांशकम् for the last expression ।

### [v3.c27.s8.17](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.17)

57. I. J. चावें वो, B. सो, A. F. गा ।

### [v3.c27.s8.18](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.18)

58. B. चाथं for चांशं ।

### [v3.c27.s8.19](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.19)

59. (1) B. किंचित् for केचित् । (2) I. J. पोठं for पीठोञ्चं स्यात् A. F. षडंशात् ।

### [v3.c27.s8.20](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.20)

61. I. J. सार्धकं for धार्धकं suggested by B. and the other Mss.

### [v3.c27.s8.21](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.21)

62. B. कन्दरम् ।

### [v3.c27.s8.22](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.22)

63. A. F. कंपमर्ध तदङ्ग, B. कपमन्जं तथाचोध्वं क्षेपणं कंपमानकं । The next 54 lines are lost in B.

### [v3.c27.s8.23](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.23)

64. (1) A. F. चार्ध । (2) A. F. कंठं for कन्धरं ।

### [v3.c27.s8.24](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.24)

65. (1) A. F. उपमांशेन । (2) I. J. मथोपल्यं for चाथो पत्त्र ।

### [v3.c27.s8.25](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.25)

66. B. द्वंशं for धर्थांशं ।

### [v3.c27.s8.26](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.26)

69. A. F. चार्धा for सार्ध ।

### [v3.c27.s8.27](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.27)

70. (1) A. F. ततः for अथवा । (2) I. J. सार्धाशं for एकांशाधिकं, but in order to make the total number 32, it is necessary to make this moulding one part as suggested by B.

### [v3.c27.s8.28](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.28)

71. A. F. मध्य for अर्धं ।  
72. A. F. मध्येन for अर्धेन ।  
73. A. F. मध्यं for अर्धं ।  
74. A. F. द्वि द्वि for द्वि ।  
75. I. J. स्तरांशं, the other Mss. सप्तांशं ।  
77. I. J. स्त्रियंशं च सा, B. त्रितयांसि(शं) च ।  
78. For reasons given under 70, शिंवांश for सार्धांश must be read to indicate one.  
80. A. F. मध्येन for मर्धेन ।  
81. (1) A. F. मध्यं for मर्धं । (2) A. F. कंठं for कर्णं ।  
82. (1) F. विभागं for द्विभागं । (2) A. F. द्ववो for दलं । (3) A. F. क्षेपलार्थे ।  
83. (1) A. F. कंठ for कर्णे । (2) I. J. र्ध्वं for र्धं ।  
84. I. J. तन्मध्ये for तदूर्ध्वे । (2) A. F. चार्ध for सार्थ । (3) A. F. कंठ for कर्ण ।  
85. (1) I. J. मर्ध, B. चार्धं । (2) I. J. वार्थे. B. स्रार्थे । (3) A. F. चेार्थके ।  
86. A. F. चार्थं ।  
87. A. F. चार्धांशं ।  
88. (1) I. J. त्य\*\*\*\*for प्रतिमद्र । (2) I. J. पादै\*\*\*\*स्तु for पादस्तस्तु ।  
89. I. J. णां कम् for णामासनान्वितम् । The expression within brackets between lines 89, 90 is found only in I. J.  
90. A. F. त्रिभागेन for त्रिंशतिभागेन ।  
91. I. J. महांशकम् for महाम्बुज ।  
92. A. F. कंठद्दक्चार्थ, I. J. कम्पक\*\*\*\*त्सार्थकम्पं ।  
94. A. F. कंठमष्टौ ।  
95. (1) A. F. omit स्यात् and, in its place, read चार्धं ।  
(2) A. F. गोपानकत्रि ।  
96. (1) I. J. वास for वाज । (2) A. F. संमितम् ।  
98. A. F. सार्वे for सार्थत्र्यंशं ।  
99. A. F. क्षेपणार्थंशकं कंठंकंपमध्यं ।  
100. B. द्वंशन्तु for द्वयं तु ।  
101. A. F. मत्यांशे चेा for the first expression.

### [v3.c27.s8.29](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.29)

102. A. F. मध्यं for मधे ।  
103. A. F. चैव····चार्धं ।  
106. A. F. मध्येन for मर्धेन ।  
107. I. J. नपरि for नान्तरि ।  
108. A. F. मध्यं मर्धं ।  
109. A. F. मध्यं for मर्थं ।  
111. A. F. तार्थ्यर्धं, I. J. तार्थ्यार्च for स्यात्तत्समं ।  
112. A. F. कंठं for कण्ठे ।  
114. A. F. read second \*pāda\* as प्रतिवाजः समीरिरतं ।

### [v3.c27.s8.30](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.30)

The next four lines lost both in I. and J. are necessary here.

### [v3.c27.s8.31](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.31)

115. B. चातुर्वि, चाब्जं कृत्वे ।  
117. B. षष्ठांश, तदूर्ध्वकं ।  
118. B. मर्धांग for कम्पमर्धं ।  
119. (1) I. J. प····तु, A नव, B. पदमं । (2) I. J. यां for यां ।  
120. A. F. पतिस्रुतं, B. प्रतिवृतं for the last expression.  
121. (1) A. F. नांतरे कंठे, B. चान्तरे कण्ठे । (2) I. J. व for चेा ।  
122. B. सोपान for गेपान ।  
123. (1) I. J. र्द्धि for द्वयं, B. ध्वं । (2) B. ड्रांतां च, A. F. have a lacuna before वाजनं ।

### [v3.c27.s8.32](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.32)

The expression within brackets between lines 124, 125 is found only in I. and J.

### [v3.c27.s8.33](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.33)

125. For उमापति suggested by B., I. J. read उमाय ।  
126. A. F. यत्रयेदेवमुक्तानि, B. यत्रय, I. J. वेश्येदेव मुक्तादि ।  
127. (1) A. F. हेवादि, B. देतानि । (2) B. निर्गमनमिहो, A. F. निवर्गमह योध्यंते ।  
128. A. F. चाप for उप ।  
130. (1) B. तन्त्रिपादा । (2) A. B. F. तुवा for ततः ।  
132. B. मामनं for मानेन ।  
133. (1) A. B. F. दण्डसमं वाप्य, I. J. दण्डयाधिकं । (2) A. B. F. मेववा ।  
134. This line, lost in I. J., is necessary here. A. F. त्रिपादाधि मेववा ।  
137. I. J. वार्थं, B. चार्ध for सार्धं ।  
138. B. मुख्यते, A. F. मोक्ष्यते । 140. I. J. द्विगुणा ।  
141. I. J. दण्डमानेन for हस्तमानेन, which has been described in 133.  
143. A. F. वार्तेनिर्गमे ।  
145. (1) A. F. B. भाग for भागपादादि । (2) B. मूदनो for मूर्द्ध्ना । (3) A. F. वशां, B. विशां for वशात् ।  
146. A. F. पद्मजात्येन, B. तन्न ।  
148. B. मंदोन, A. F. नादीनि कंपयेत् ।  
149. (1) B रत्न । (2) I. J. रक्तैरादय for पत्राद्यै suggested by the other Mss.  
150. I. J. अन्येरुपमल for अन्यैर्युक्तं स्थलं ।  
151. A. F. कोणेष्यां मकरे, B. कर्णेषां मकरैः प्रकरं कृतं । F. omits the next three lines.  
152. (1) A. F. तरे, B. तदे, व्याघ्र । (2) I. J. सिह्मा for सिंहा ।  
153. A. F. पद्धे भद्रेण, B. त्रिभद्रश्रेणे ।  
154. B. न्यान्वान्युक्तानि सर्वेषां ।

### [v3.c27.s8.34](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8.34)

Colophon :—I. A. चतुर्दशो, B. सप्तदशो for त्रयोदशो ।

---
Source: [https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8](https://indike.org/pramana/ins.art.acharya-1927.v3.c27.s8) · Pramāṇa