Pramāṇa · Search · About · API

Elements of Hindu Iconography v3.c20.s2.t5: आलयाभिमुखदेवाः ।

Elements of Hindu Iconography v3.c20.s2.t5

Language
English

आलयाभिमुखदेवाः ।

v3.c20.s2.t5.1

प्रथमावरणस्य त्रिभागाद् द्विभागे सोपानमध्ये वा श्वेताभो रक्ताम्बरधरो बहिर्मुखो ब्रह्मचारी दण्डायुधसिंहध्वजवाहनः फाल्गुनहरिणीजातः कुम्भशब्दरवो भूताद्यक्षरबीजः श्रीभूतः श्रीभूतं श्वतवर्णं वैष्णवं मुखपालिनमिति ।

v3.c20.s2.t5.2

द्वितीयावरणे हाटकाभश्शुकपिञ्छाम्बरधरो झल्लरीमेखलायुक्तः किङ्किणीजालयुतस्सर्वाभरणभूषित उपर्युपरिच्छन्नाभिर्बन्धुकनिभाभिश्चूडाभिस्तृभिर्युक्तश्यामलत्रिशीर्षसुमुखभुजगेन कृतच्छन्नवीरः किरीटवान्पञ्चवर्णमिश्रितभुजगाभ्यां युक्तश्छन्दोमयपक्षद्वययुतो गुञ्जाभनेवो हृदयेऽञ्जलिसंयुक्तोऽभयदो वा द्विभुजस्स्वात्युद्भवश्वूदाध्वजो विशोकेशो वायुवाहनस्तुण्डायुधः पक्षाघातवो गणाद्यक्षरबीजो गरुडो गरुडं पक्षिराजं सुपर्णं खगाधिपतिमिति ।

v3.c20.s2.t5.3

तत्पूर्वे चक्रोऽङ्गारवर्णो रक्ताम्बरशिरसि चक्रभृत्पुष्टिकेशो धूमकेतुः प्रवृत्तवाहनस्तर्जनीरवश्चकारबीजोऽनलस्सुदर्शनं चक्रं सहस्त्रविकचमनपायिनमिति ।

v3.c20.s2.t5.4

तत्पूर्वे पाञ्चजन्यो दुग्धाभो रक्तवस्त्रधरो भूताकृतिशिरसि शङ्खभृद्वियत्तिध्वजो वियद्वात्रायुधो हंसवाहनः कर्णशब्दरवो वारु-

v3.c20.s2.t5.5

णीपतिश्शकारबीजोऽनलजश्शङ्खः पाञ्चजन्यं शङ्खमम्बुजं विष्णु- प्रियमिति ।

v3.c20.s2.t5.6

तत्पूर्वे हाटकाभश्शुकपिञ्छाम्बर ऊर्ध्वकेशश्शङ्ककेतुर्वायुवाहन- स्सिंहरवस्स्वातिजातो जकारबीजो जयप्रियापतिर्द्विभुजः पद्मधर आसने दक्षिणं पादं प्रसार्य वामाकुञ्च्यासीनस्सर्पयुक्तो हृदयेऽ- ञ्जालिसंयुक्तो ध्वजो जयमत्युच्छ्रितं ध्वजमिति ।

v3.c20.s2.t5.7

तत्पूर्वे यूथाधिपस्य पीठे बहिर्मुखः श्वेताभो रक्तवस्त्रधरो भूताकारो द्विभुजो दण्डधरो भूतकेतुर्महाचातकवाहनो विरजेशो गतिशब्दरवः श्रविष्ठजो भूताध्यक्षरो महाभूतो यूथाधिपतिं नित्यमुग्रं महाभूतमिति ।

v3.c20.s2.t5.8

तत्पूर्वे पीठे पाकोर्जुतो रुक्माभः पद्मनेत्रः कृष्णकुञ्चितमूर्धजो भूताकारः कृष्णवस्त्रधरः कुम्भोदरो द्विभुजो दण्डहस्तोऽश्विनीजात- स्सिंहनादरवस्सिंहध्वजवाहनो भूताक्षरबीजस्सुमुखीपतिर्विष्णुभूतः पाकोर्जुतं पाशहस्तमक्षहन्तं (?) विष्णुभूतमिति ।

v3.c20.s2.t5.9

एतेऽनपायिन एतेषु श्रीभूतगरुडौ प्रासादपार्श्वे चक्रशङ्खध्व- जयूथाधिपपाकोर्जुनान्बलिपीठपार्श्वे संयोज्यार्चयेदिति केचित् ।

v3.c20.s2.t5.10

प्रथमावरणे द्वितीये वा पूर्ववादिन्द्रादीनर्चयेत् । प्रागाद्वार- दक्षिणपार्श्वे तत्तादिगीशानभ्यर्चयेत् ।

v3.c20.s2.t5.11

द्वितीयावरणदेवान्तरालवर्तिदेवाः ।

v3.c20.s2.t5.12

द्वितीयावरणे प्राग्दारादुत्तरे पश्चिमाभिमुखो रक्तवर्णश्शुक्लाम्बरो द्विभुजः पद्महस्तस्सप्ताश्ववाहनो हयध्वजो रेणुकासुवर्चलापतिः खकारबीजोऽब्धिघोषरवससहस्रकिरणो मण्डलावृतमौलिः श्रावणे मासि हस्तज आदित्य आदित्यं भास्करं सूर्यं मार्तण्डं विवस्वन्तमिति ।

v3.c20.s2.t5.13

दिगीशस्य दक्षिणे पश्चिमाभिमुखः श्वेताभो रक्ताम्बरो द्विभुज इषुचापभृन्मण्डलावृतमौलिर्हिरणययाश्ववाहनः कुलीरध्वजो हंस्रवो रोहिणीपतिस्सकारबीजश्चन्द्रो वसिष्ठं सोमं यज्ञाङ्गमिन्दुं चन्द्रमिति ।

v3.c20.s2.t5.14

दक्षिणे दिगीशस्य पूर्वे चोत्तराभिमुखो बन्धूकवर्णो नीलाम्बरधरशक्तिपाणिश्शरध्वजश्चकंबुषापतिरश्विनीजातोऽश्ववाहनश्शङ्खवो नामायक्षरबीजोऽङ्गारकोऽङ्गारकं वक्रं रक्तं धरासुतमिति ।

v3.c20.s2.t5.15

तस्य पश्चिमे चोत्तराभिमुखः श्यामवर्णो रक्ताम्बरो द्विभुजो रथवाहनस्सिंहध्वजश्शङ्खवो नामायक्षरबीजसुशलापतिः श्रविष्ठजो बुधो बुधं श्यामं सौम्यं श्रविष्ठजमिति ।

v3.c20.s2.t5.16

पश्चिमे दिगीशस्य दक्षिणे प्राङ्मुखः पीताभश्श्यामाम्बरधरो दर्भहस्तः पूरिमकुटः कृष्णाजिनधरः कुशध्वजो हंसवाहनस्तिष्यजातस्तारापातिर्नामायक्षरबीजो बृहस्पतिः पीतवर्णं गुरुं तैष्यं बृहस्पतिमिति ।

v3.c20.s2.t5.17

तस्योत्तरे प्राङ्मुखो रजतवर्णो वल्कलाम्बरोऽजिनजटाधरो मेषवाहनस्त्वध्वजो रोहिणीजो नामाक्षरबीजसमुदापतिश्शङ्खवश्शुक्रशुक्रं भार्गवं काव्यं परिसर्पणमिति ।

v3.c20.s2.t5.18

उत्तरे दिगीशस्य पश्चिमे दक्षिणामुखोऽजनाभो द्विभुजः कुशचीराम्बरधरो रेवताजः कुमुदापतिर्वराहध्वजवाहनश्शङ्खवो नामाक्षरबीजो मन्दस्सूर्यपुत्रं मन्दं रेवत्यं शनैश्चरमिति ।

v3.c20.s2.t5.19

तत्राच्यां दक्षिणामुखः श्यामाभो जपाम्बरधरो द्विभुजो नागचूडिकमस्तकः पाशायुधो मण्डलावृतमौलिस्सर्पध्वजवाहन आश्लेषजो जरापतिर्नामाक्षरबीजो राहूराहूं दैतेयमुगेशं ग्राहक मिति ।

v3.c20.s2.t5.20

प्राच्यां पश्चिमाभिमुखो धूम्रवर्णः श्वेताम्बरधरो नागेशोऽन्यत्सर्वं राहोरिव केतुं कृष्णं रौद्रं प्रकाशिनमिति । यदिद्वारं तद्दिद्वारपार्श्वे समर्चयेत् ।

v3.c20.s2.t5.21

तृतीयावरणदेवाः ।

v3.c20.s2.t5.22

तृतीयावरणे प्राच्यां प्राग्द्वारादक्षिणे पश्चिमाभिमुखी द्विभुज पीताम्बरा श्वेताभा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा हृदयेऽञ्जुलिसंयुक्ता रेवतीजाता गकारबीजा कूर्मध्वजवाहना शङ्खवा गङ्गा गङ्गां नलिनीं जाह्नवीं लोकपावनीमिति ।

v3.c20.s2.t5.23

दक्षिणे चोत्तराभिमुखा श्यामवर्णा रक्तवस्त्रधरा पीनस्तना कृष्णकुञ्चितमूर्धजा द्विभुजा पुष्पहस्ता परपुष्टरवा मत्स्यवाहनकेतुका मूलजा नामाद्यक्षरबीजा यमुना यमुनां स्फाटिकां नदीवरां पावनी- मिति ।

v3.c20.s2.t5.24

पश्चिमे प्राङ्मुखा रक्ताभा श्वेतवस्त्रा सुखासीना द्विभुजा पुष्प- मालाधरा कूर्मध्वजवाहना जलजकुक्कुटरवाश्विनीजाता नामाद्यक्षर- बीजा [नर्मदा*] नर्मदां नदीरूपां विद्युद्रूपां विशालामिति ।

v3.c20.s2.t5.25

उत्तरे दक्षिणामुखा कृष्णश्वेताभा पुष्पवस्त्रधरा पद्महस्ता द्विभुजोद्धकेशौ पौष्णजा जलघोषरवा मकरध्वजवाहना सिता- [द्य*] क्षरबीजा सिन्धुसिन्धुं नदीवरां मृद्रूपां साधनामिति ।

v3.c20.s2.t5.26

प्राग्द्वारोत्तरे श्यामवर्णा पीताम्बराष्टभुजा चतुर्भुजा वा शङ्खच- क्रधरा सर्वाभरणसंयुक्ता कक्ष्याबन्धघनस्तनी कृत्तिकोद्भवा घण्टारवा नामाद्यक्षरबीजा सिंहध्वजवाहना दुर्गा दुर्गा कात्यायनीं विन्ध्यवासिनी- मिति ।

v3.c20.s2.t5.27

आग्नेय्यां रक्तवर्णा श्वेतवस्त्रा चतुर्भुजा दक्षिणवामयोरक्षमाला- कमण्डलुज्ञानमुद्रापुस्तकहस्ता हंसवाहना नामाद्यक्षरबीजाश्विनीजाता प्रणवध्वनिसिद्धिसिद्धिं विश्वां भृगुपत्नीं सरस्वतीमिति ।

v3.c20.s2.t5.28

नैर्ऋत्यां श्रियं पूर्ववत् ।

v3.c20.s2.t5.29

वायव्यां रक्ताभा पुष्पान्बरा पीनस्तना पुष्पानिधिभाजनधरा दक्षिणे पीतगदाधरा वृषभयुता वामे रक्तनीलपरिताङ्गी (?) मङ्कलि- कायुक्ता* ज्येष्ठानक्षत्रजाता खरयुक्तरथवाहना काकध्वजा काकध्वनि- युता नामाक्षरबीजा ज्येष्ठा, भूः ज्येष्ठायनीं भुवः ज्येष्ठायनीं सुवः ज्येष्ठायनीं कलिलाजनीं (?) कलिपत्नीमिति ।

v3.c20.s2.t5.30

ऐशान्यां रक्ताभा श्यामान्बरधरोग्रनयना महारौद्री दंष्ट्राभ्या- मलङ्कृता बालमौल्युत्तरासङ्गा मांसार्द्रत्रिशूला षड्भुजा भ्रूभङ्गविकटा कपालपाशहस्ता रक्तकुञ्चितमूर्धजाट्टहाससहितोग्रपीठसमासीना डमरु- कध्वनियुता नामाक्षरबीजा पिशाचध्वजवाहनाद्र्धनक्षत्रजाता धात्रीं महोदरीं रौद्रीं महाकालीमिति ।

v3.c20.s2.t5.31

अन्तराले प्राच्यां पश्चिमाभिमुखा रक्तवर्णा जपान्बरधरा पुष्प- हस्ता ललाटे पुष्पचूडा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा वीणावेणुरवा स्वात्युद्भवा कपोतध्वजवाहना सुराक्षरबीजा सुरा सुरां सुमुखीं विद्युद्रूपां सुभगा- मिति ।

v3.c20.s2.t5.32

तद्दक्षिणे पश्चिमाभिमुखी कनकाभा सिताम्बरधरा पुष्पहस्ता द्विभुजा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा । वीणावेणुरवा स्वात्युद्भवा हंसध्वजवाहना

v3.c20.s2.t5.33

∗ मङ्कुलकुचयुक्तेति पाठान्तरम् ।

v3.c20.s2.t5.34

नामाद्यक्षरबीजा शेषं सुरावत्, सुन्दरी सुन्दरीं विशालां पद्माक्षीं पद्मवर्णिनीमिति ।

v3.c20.s2.t5.35

दक्षिणे चोत्तराभिमुखा रुक्माभा रक्तवस्त्रधरा पुष्पहस्ता कृष्णकुञ्चितमूर्धजा हंसध्वजवाहना हंसरवा विशाखजाता नामाद्यक्षरबीजा स्वाहा स्वाहां शुभाङ्गीं मृदङ्गीं साधनामिति ।

v3.c20.s2.t5.36

तत्पश्चिमे चोत्तराभिमुखा सितश्यामा कृष्णाम्बरधरा पुष्पहस्ता द्विभुजा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा शुकध्वजवाहना नामाद्यक्षरबीजामिरवा याम्यजा स्वधा स्वधां समृद्धिं कुलवर्धनीं सन्नतिमिति ।

v3.c20.s2.t5.37

पश्चिमे प्राङ्मुखा कनकाभा सिताम्बरधरा पुष्पहस्ता द्विभुजा ललाटोपरि पुष्पचूडान्विता मयूरवाहना मयूरस्वररवा सौम्यजा नामाद्यक्षरबीजा माया मायां मातङ्गीं वराङ्गीं वरानमिति ।

v3.c20.s2.t5.38

तदुत्तरे प्राङ्मुखा कनकाभा शुक्लाम्बरा पुष्पहस्ता द्विभुजा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा वीणावेणुरवा हंसध्वजवाहना मूलोद्भवा नामाद्यक्षरबीजा संहादिनी संहादिनीं वरारोहां मायाङ्गीं मदवर्धनीमिति ।

v3.c20.s2.t5.39

उत्तरे दक्षिणामुखा हेममिश्रसिताभा रक्ताम्बरा पद्महस्ता द्विभुजा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा शुकस्वररवा हंसध्वजवाहना राकाद्यक्षरबीजामिजिज्जाता राकाराकां मुख्यां रक्ताङ्गीं वरानमिति ।

v3.c20.s2.t5.40

तत्पूर्वे दक्षिणमुखा सितश्यामा शमीपुष्पनिभाम्बरधरा पुष्पहस्ता द्विभुजा कृष्णकुञ्चितमूर्धजा घनस्तनी पृथुश्रोणी हंसध्वजवाहना शुकस्वरवाभिज्जाता पुण्याद्यक्षरबीजा [सिनावाली*] सिनीवालीं गभस्तिनीं हितदां पुण्यदामिति ।