Elements of Hindu Iconography v4.c36.s13: शिवभक्ताः ।
Elements of Hindu Iconography v4.c36.s13
- Language
- English
शिवभक्ताः ।
v4.c36.s13.1
वक्ष्यामि शिवभक्तानां प्रतिष्ठां भोगमोक्षदाम् ।
ब्राह्मणा क्षत्रिया वैश्याश्शूद्रा वा ह्यन्तरालजाः ॥
स्त्रियो वा गुरवश्चैवाभिषिक्तो नृपोऽथवा ।
शिवभक्तिसमोपेता जीवन्तो वा मृतास्तु वा ॥
तेषां प्रतिकृतिं कृत्वा प्रतिष्ठाप्य समर्चयेत् ।
स्वप्रधानं पराङ्गं च द्विविधं स्थापनं मतम् ॥
v4.c36.s13.2
ग्रामादौ वा नदीतीरे पुष्करिण्यास्तटेऽपि वा । वने चोपवने वापि पर्वते वा मनोरमे ॥
v4.c36.s13.3
स्थानेऽन्यत्र च कर्तव्यं स्वप्रधानस्य मन्दिरम् । देवालयान्तस्सालादौ तत्र कल्पितमन्दिरे ॥
v4.c36.s13.4
परिवारसमोपेतं स्वप्रधानं प्रकीर्तितम् । देवालयादौ सर्वत्र मालिका मण्डपादिषु ॥
v4.c36.s13.5
परिवारविहीनं यत्कल्पितं त्वङ्गमियते । तदर्थं शिवलिङ्गं वा प्रतिमा वा शिवस्य तु ॥
v4.c36.s13.6
स्कन्दनन्द्यादिरूपं वा मृतप्रतिकृतिं तु वा । कुर्यादायादिसंयुक्तं शिलाद्यैरुक्तवस्तुभिः ॥
v4.c36.s13.7
शैलं लोहं तथा वार्क्षं मृन्मयं मणिजं तु वा । अर्धचित्रमथाभासं पटादिपरिकल्पितम् ॥
v4.c36.s13.8
लिङ्गं चेत्तद्विधानोक्त्या प्रतिमा च तथैव च । तदुक्ततालभेदेन१ कर्तव्यं स्याद् द्विजोत्तमाः ! ॥
v4.c36.s13.9
मृतप्रतिकृतिं चोक्तामष्टतालेन कारयेत् । आसीनं स्थानकं वापि वाहनारूढमेव वा ॥
v4.c36.s13.10
आसने स्थानके वाथ पद्मासनं तु वा । अधस्तात्कल्पयेद्विद्वानुभयं वा विधीयताम् ॥
v4.c36.s13.11
यथेष्टासनयुक्तं वा समाश्रं वा यथाश्रकम् । आसनोन्मानविस्तारायामं तद्वदलं कृतिम् ॥
v4.c36.s13.12
प्रतिमोक्तप्रकारेण प्रागुक्तविधिना नयेत् । शिखी वा बद्धकेशी वा मुण्डितो जटिलोऽथवा ॥
v4.c36.s13.13
अभिषिक्तो नृपश्चितु किरीटमुकुटान्वितः । यथेष्टायुधयुक्तो वा नमस्कारयुतोऽथवा ॥
v4.c36.s13.14
सर्वलक्षणसंपन्नस्सर्वाभरणभूषितः । गायका नृत्तयुक्ता वा पूजका वा यथेष्टकाः ॥
v4.c36.s13.15
स्त्रियश्चेत्तस्यानुरूपेण१ भूषणैरुपभूषिताः । एवं लक्षणमाख्यातं प्रतिष्ठायां निगद्यते ॥
v4.c36.s13.16
(उत्तरकामिकागमे षट्षष्टिमपटले ॥)
v4.c36.s13.17
आर्य्यः ।
v4.c36.s13.18
आर्य्यश्चतुर्भुजशान्तस्त्रिनेत्रः पद्मसंस्थितः । हिरण्यसदृशप्रख्यो दुकूलवसनान्वितः ॥
v4.c36.s13.19
अभयवरदोपेतः खड्गखेटकधारितः । सुस्थितः पद्मपीठे तु आर्य्यमेवं प्रकल्पयेत् ॥
v4.c36.s13.20
(अंशुमद्भेदागमे एकोनपञ्चाशपटले ॥)
v4.c36.s13.21
¹ स्त्रियश्चेत्यर्धमादर्शान्तरे नास्ति ।
v4.c36.s13.22
अथातस्संप्रवक्ष्यामि शास्त्रस्थापनमुत्तमम् । शास्ता सर्वस्य लोकस्य तस्माच्छास्तेति चोच्यते ॥
v4.c36.s13.23
समुद्रमथने काले परिगृह्यामृतं तथा । हरिर्भूव स्त्रीरूपा मोहिनीनाम नामतः ॥
v4.c36.s13.24
तां मोहिनीमहं दृष्ट्वा संगतोऽस्मि कदाचन । जातस्तदा महाशास्ता मेध्याहामवतीधराः ॥
v4.c36.s13.25
द्विनेत्रं द्विभुजं कृत्वा सर्वाभरणभूषितम् । श्यामवर्णयुतं तेषां शुक्लज्ञोपवीतिनम् ॥
v4.c36.s13.26
श्वानकुक्कुटमेषाद्यैः क्रीडन्तं सर्वसिद्धिदम् । मदनावर्णनीदेवौ१(व्यौ?) पीतौरस(नोरस?)समन्वितौ(ते?) ॥
v4.c36.s13.27
सर्वाभरणसंयुक्तौ(क्ते?) पार्श्वयोर्विन्यसेत्ततः । वामे दमनकं२ न्यस्त्वा तद्वेषं विकृतं स्मृतम् ॥
v4.c36.s13.28
द्विभुजं दक्षिणे हस्ते चक्रदण्डमथेश्वरम् । फलपल्लवहस्तं च कुञ्चिताङ्घ्रिद्वयम् ॥
v4.c36.s13.29
भूताकारं बृहत्कुक्षिं नीलालकविभूषितम् । शास्तुश्च लक्षणं प्रोक्तं स्थापनं शृणु तत्वतः ॥
v4.c36.s13.30
(सुप्रभेदागमे विपञ्चाशत्तमपटले ॥)
v4.c36.s13.31
१ ‘पनकापार्णनौ देव्यै’ इति पाठान्तरम् । २ ‘वामधे मनकं न्यस्ता’ इति पाठान्तरम् ।
v4.c36.s13.32
मोहिनीतनयशान्तो द्विबाहुश्यामसन्निभः । पीठालम्बितशायितौ वामदक्षिणपादकौ ॥
v4.c36.s13.33
वामाङ्घ्रिजानुकोर्ध्वं तु वामहस्तं स्थितं कुरु । मण्डलीभूतदण्डाग्रो वज्रदण्डधरो युवा ॥
v4.c36.s13.34
स्निग्धनीलाजनाकीर्णकुन्दलीभूतभूर्ध्वजः (न्तलीभूतसूर्धजः?) । गजवाहनकेतुस्याद्विलासी सविलासिनी ॥
v4.c36.s13.35
नीलश्वेताश्ववृषवाहनो वा चतुर्भुजः । रक्तचूडध्वजो वापि सर्वत्र परिकीर्तितः ॥
v4.c36.s13.36
ज्ञानी योगासनासीनो वेदाध्यायी पवित्रकः । सोभयांसोपवीतस्तस्यान्यूनावीरासनास्थितः ॥
v4.c36.s13.37
लीलाविगीतभावी स्यात्सुर(ख?)भावी सुखासनः । वामोरूपारि विन्यस्त(स्ता?)वामपादतलेक्षणः ॥
v4.c36.s13.38
आर्यस्याकृतिरेवं तु शक्रस्याकृतिरुच्यते ।
v4.c36.s13.39
(पूर्वकारणागमे त्रयोदशपटले ॥)
Cites (3)
- Kāmikāgama — Sanskrit
- Suprabhedāgama — Sanskrit
- Kāśyapaśilpa — Sanskrit