[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Historical geography](https://indike.org/pramana/ins.geography) › [Studies in the Geography of Ancient and Medieval India](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960) › c8.s2 # Studies in the Geography of Ancient and Medieval India c8.s2: Supplement Studies in the Geography of Ancient and Medieval India c8.s2 - **Language:** English ### Supplement ### [c8.s2.1](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.1) ⁴ From B only. ### [c8.s2.2](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.2) ( \*Śaktisaṅgama Tantra\*, Book III, Chapter VIII ) ### [c8.s2.3](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.3) श्रीदेव्युवाच । ### [c8.s2.4](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.4) देवेश श्रोतुमिच्छामि पंच प्रस्थान⁵ साम्प्रतम् । इन्द्रप्रस्थं यमप्रस्थं वरुणप्रस्थमेव च । कूर्मप्रस्थं महादेव देवप्रस्थं च पञ्चमम् ॥१ ⁶इन्द्रप्रस्थं महेशानि शृणु वक्षे⁷ यथाक्रमम् । इन्द्रप्रस्थं महेशानि योगिनीसंयुतम्⁸ ॥२ मथुरागोकुलं पूर्व⁹ भागे तस्य व्यवस्थितम् । वृन्दावनं कोलदेशे हस्तिनापुरमुत्तरे ॥३ ### [c8.s2.5](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.5) ⁵ Read प्रस्थानि. ### [c8.s2.6](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.6) ⁶ Read श्रीभगवानुवाच before this stanza. Better read पंच : स्थानि देवेशि in place of इन्द्रप्रस्थं महेशानि. ### [c8.s2.7](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.7) ⁷ Read वक्ष्ये. ### [c8.s2.8](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.8) ⁸ Read योगिनीपुरसंयुतम्. ### [c8.s2.9](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.9) ⁹ Read पूर्वे. ### [c8.s2.10](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.10) षट्पंचाशन्निमिता देशा मया प्रोक्ता तवानघे । तेषां शास्ता भवेद्यो वै चक्रवर्त्ती स उच्यते ॥ ### [c8.s2.11](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.11) द्वारका पश्चिमायां च गदावर्त्तस्तु दक्षिणे । इन्द्रप्रस्थं मध्यभागे कालिकामुखगोचरम् ॥४ द्रावाही¹क्षेत्रमुद्दिष्टमिन्द्रप्रस्थं तदुच्यते । सिंहासनं चाश्वपतस्तदेव परिकीर्त्तितम् ॥५ यमप्रस्थं महेशानि दक्षिणस्यां व्यवस्थितम् । सोमेश्वरः पश्चिमायां सप्तश्रृंगात्तु पूर्वगाः² ॥६ मायापुरं वामभागे व्यंकटेशस्तु दक्षिणे । यमप्रस्थं भवेन्मध्ये कमलामुखगोचरम् ॥७ शंखावर्त्तो भवेत्तत्र क्षेत्रं मायाभिधं भवेत् । सिंहासनं नरपतस्तक्षे परिकीर्त्तितः³ ॥८ ततः पूर्वं जगन्नाथः प्रान्ते कविपति भवेत्⁴ । वारुणारव्यं तथा देवि कथ्यते श्रृणु साम्प्रतम् ॥९ मक्केश्वर⁵ पश्चिमायामुत्तरे हिंगुला भवेत् । त्रैलोक्यविजया देवि दक्षभागे प्रकीर्त्तिता ॥१० राजावर्त्तस्तत्र भवेत्तत्र शीतामुखं च तत् । तदन्ते सागराः सप्त समुद्राश्च तदन्तके ॥११ तावत् श्रीवारुणारयन्तु⁶ प्रस्थं प्रोक्तं मया तव । कूर्मप्रस्थं महेशानि कथ्यते श्रृणु साम्प्रतम् ॥१२ गोकर्णेश⁷ दक्षभागे कामाख्या पूर्वगोचरः⁸ । उत्तरे मानसेशः स्यात् पश्चिमे सारदा भवेत् ॥१३ त्रिगुणा वर्त्तते तद्धि⁹ वज्रेस्यामुखमीरितम्¹⁰ । ### [c8.s2.12](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.12) 1. The intended reading may be वाराही°. 2. Possibly we have to suggest सप्तश्रृगन्तु पूर्वके. 3. Read °कीर्त्तितम्. 4. Read °पतिर्भवेत्. \*Kavi-pati\* may be an error for \*kari-pati\*, i.e. \*gaja-pati\*. 5. Read °श्वरः. 6. Read तावच्छ्री°. But the rules of \*sandhi\* and metre are often disregarded. 7. Read गोकर्णेशो. 8. Read °गोचरा. 9. Possibly त्रिगुणावर्त्तस्तत्र हि. 10. Possibly वज्रेशी°. ### [c8.s2.13](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.13) षट्पंचाछघाटि चामुंडागणैर्व्याप्तित्तु¹ तद्भवत् ॥१४ पूर्वे वैरजनाथस्तूत्तरेऽमरकण्टकम्² । कांचीपुरं मध्यभागे मोहनावर्त्त मे(ए)व च ॥१५ ललिताया मुखं तच्च विद्यागणविभूषितम् । कामाख्यात्र समुद्दिष्टं महामन्त्रविभूषितम् ॥१६ नवलक्षमहाविद्या सगणे परिभूषितः³ । पंच प्रस्थानि देवेशि कथितानि मया तव ॥१७ ### [c8.s2.14](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.14) ¹ Possibly षट्पंचाशद्वश्चामुंडागणैर्व्याप्तित्तु. ### [c8.s2.15](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.15) ² Possibly पूर्वे वैरजनाथस्तु उत्तरे or पूर्वे वै चन्द्रनाथस्तु उत्तरे. ### [c8.s2.16](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2.16) ³ Possibly महाविद्याः स्वगणैः परिभूषिताः. ## Linked texts (2) - [Śaktisaṅgamatantra](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.general.sakta.saktisangama) — Sanskrit - [Hastināpura](https://indike.org/pramana/inp.site.hastinapura) --- Source: [https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2](https://indike.org/pramana/ins.geography.sircar-1960.c8.s2) · Pramāṇa