Grammatik der Prakrit-Sprachen c4.s2.28
Grammatik der Prakrit-Sprachen c4.s2.28
- Language
- German
c4.s2.28.1
ta-; Kk. s. v. tad; JŚ. Pav. 380, 7; 381, 16. 21; Kattig. 398, 302; 399, 312; Ś. Lalitav. 555, 1; 560, 19; Mṛcch. 6, 8; Śak. 52, 5; Vikr. 10, 2; A. Mṛcch. 99, 16; 101, 6; D. Mṛcch. 100, 5. 9; P. Hc. 4, 322. 323), selten sa (Hc. 3, 3; PG. 7, 47; M. R. 11, 21 [wo aber mit C a = ca zu lesen sein wird]; AMg. Āyār. 1, 5, 5, 4 [wo sa cceva zu lesen ist]; Uttar. 361 [sa eso neben eso hu so 362]; JM. Erz. 6, 36; Kk. 258, 4); Ś. Mṛcch. 42, 11 [nur in A]; 63, 18); AMg. se (Āyār. 1, 1, 1, 4 ff.; Uvās. Nāyādh. Kappas. s. v. ta²); Mg. śe (Lalitav. 565, 6; Mṛcch. 19, 17; Śak. 114, 2); A. su und so (Hc. s. v. s. v.). Falsch steht so in AMg. Āyār. 1, 1, 1, 4 und sonst in Prosa (vgl. § 17). In Übereinstimmung mit dem Wechsel des Geschlechtes (§ 356 ff.) sagt man AMg. se diṭṭham ca ṇe = tad dṛṣṭam ca naḥ; se duddiṭṭham ca bhe = tad durdṛṣṭam ca vaḥ (Āyār. 1, 4, 2, 3. 4); Mg. eśe śe daśaṇāmake = etat tad daśanāmakam (Mṛcch. 11, 1), śe muṇḍe = tan muṇḍam (Mṛcch. 122, 7), eśe śe suvaṇṇake = etat tat suvarṇakam (Mṛcch. 165, 7), śe kamma = tat karma (Śak. 114, 6); A. so sukkhu = tat saukhyam (Hc. 4, 340, 1). — Acc. AMg. se entsprechend me (§ 418) und te (§ 421) in se s' evaṃ vaẏantam = sa tam evaṃ vadantam (Āyār. 2, 1, 7, 8. 9, 6), während in se s' evaṃ vaẏantassa (Āyār. 2, 1, 2, 4. 6, 4. 7, 5. 9, 2; 2, 5, 1, 11; 2, 6, 1, 10) das zweite se Genetiv ist = sa ta-syaivaṃ vadataḥ; A. su (Hc. 4, 383, 3; Masc.), so (Piṅgala 1, 5a; Neutr.). — I. AMg. se (Sūẏag. 838. 848. 854. 860). — G. M. AMg. JM. Ś.
c4.s2.28.2
se, Mg. śe, sehr häufig als Masc. und Femin. entsprechend me und te (Vr. 6, 11; C. 1, 17; Hc. 3, 81; Kī. 3, 48; Śr. fol. 22; Ś. Masc. Mṛcch. 12, 24; Śak. 37, 10; Vikr. 15, 10; Femin. Lalitav. 561, 9; Mṛcch. 25, 8; Śak. 21, 2; Vikr. 46, 1; Mg. Masc. Mṛcch. 36, 10; 161, 7; Femin. Mṛcch. 134, 8; Veṇīs. 34, 12); AMg. JM. metri causa auch sĕ (Dasav. 633, 17; 635, 4; Āv. 8, 2. 16) und AMg. si (Sūẏag. 282)³. — Plural. N. AMg. se (Āyār. 1, 4, 2, 1 [ed. Calc. te]; Sūẏag. 859); Mg. śe (Mṛcch. 167, 1)⁴. — Acc. JŚ. se (Pav. 388, 4; neben Nomin. te). — G. JM. se (C. 1, 17; Hc. 3, 81; Śr. fol. 22; Kk. 273, 29; vgl. § 34) und siṃ (Vr. 6, 12; Hc. 3, 81; Śr. fol. 22). — V. AMg. se (Āyār. 1, 7, 2, 1). Wie im AV. 17, 1, 20f.⁵, im Śatapathabrāhmaṇa (B.-R. s. v. sa p. 452), in Pāli sace (wenn) sa, in Pāli sĕyyathā se, so wird in AMg. se vor Pronomina und Pronominaladverbia gesetzt ohne Einfluss auf die Bedeutung. Anlautendes t des Pronomen ta- und j des Pronomen ya- wird dahinter meist verdoppelt. So AMg. sĕ ttaṃ (Āyār. 2, 1, 1, 2. 4, 4. 5, 2. 5; 2, 3, 1, 14; 2, 4, 2, 7. 8; Jīv. 36ff. 316f.; Vivāhap. 160. 596; Paṇṇav. 7 ff. 63. 480); sĕ taṃ (Āyār. 1, 2, 5, 5; Kappas. Th. § 7—9); sĕ teṇ’ aṭṭheṇaṃ (Vivāhap. 34 ff. 47 ff.); sĕ jjaṃ (Āyār. 1, 2, 6, 5; 2, 1, 1, 1. 4. 11; 2, 1, 2, 3. 3, 4 ff.; 2, 3, 1, 2 ff.; 2, 7, 2, 2 ff.); sĕ jjaim (Āyār. 2, 1, 1, 14. 2, 2. 3, 10; 2, 5, 1, 4); sĕ jjaṃ imāṇi (Āyār. 2, 2, 2, 10); sĕ jje ime (Ovav. § 70. 71. 73ff.); sĕ jjāo (Āyār. 2, 1, 1, 3; Ovav. § 72); se jaṃ (Āyār.
c4.s2.28.3
1, 1, 1, 4); se kiṃ taṃ (Aṇuog. 356; Nandis. 471; Paṇṇav. 62. 480; Ovav. § 30; Kappas. Th. § 7—9); se ke ṇaṃ (Nāyādh. § 138); se kahaṃ eẏaṃ (Vivāhap. 142); se kei (Sūẏag. 301); se kiṃ tu hu (Sūẏag. 846). Im Gegensatz zu Pāli sĕyyathā wird in AMg. das j von jahā nach se nie verdoppelt: se jahā (Āyār. 1, 6, 1, 2; Sūẏag. 593f. 613. 747; Vivāhap. 134. 161 f. 270. 929; Uvās. § 12. 210; Ovav. § 54; Nāyādh. § 133). Die Scholiasten erklären se mit tad; z. B. Silāṅka zu Āyār. p. 230 sĕ tti tacchabdārthe; p. 300 sĕśabdas tacchabdārthe sa vākyopanyāsārthaḥ, eine Erklärung, die richtiger ist, als die von CHILDERS⁶ und WEBER⁷. Die Verdoppelung des t und j im Pkt., des y in Pāli sĕyyathā, zeigt, dass man in se nicht den Nomin. se der AMg. sehen darf, was auch das Pāli unwahrscheinlich, wenn auch nicht unmöglich⁸, macht. se ist vielmehr = Vedisch séd d. h. sá + íd, das ganz wie sá gebraucht wird. Bewiesen wird dies durch RV. 4, 37, 6: séd Ṛbhavo yám ávatha yūyám Índraś ca mártyam | sá dhībhir astu sánitā medhásātā só