<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Polity, law and society](https://indike.org/pramana/ins.polity) › [Hindu Polity: A Constitutional History of India in Hindu Times](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924) › c22.8

# Hindu Polity: A Constitutional History of India in Hindu Times c22.8

Hindu Polity: A Constitutional History of India in Hindu Times c22.8

- **Language:** English

### [c22.8](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.8)

"Of the Characteristics of the Gaṇas."  
गणानां वृत्तिमिच्छामि श्रोतुं मतिमतां वर ॥ 6॥  
यथा गणाः प्रवर्द्धन्ते न भिद्यन्ते च भारत ।  
अरींश्च विजिगीषन्ते सुहृदः प्राप्नुवन्ति च ॥ 7 ॥  
भेदमूलो विनाशोहि गणानामुपलक्षये ।  
मन्त्रसंवरशं दुःखं बह्वानामिवि मे मतिः ॥ 8 ॥  
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं निखिलेन परन्तप ।  
यथा च ते न भिद्येरंस्तन् मे वद पार्थिव ॥ 9 ॥  
॥ भीष्म उवाच ॥  
गणानाञ्च कुलानाञ्च राज्ञां भरतसत्तम ।  
वैरसदीपनावेतो लोभामर्षो नराधिप ॥ 10 ॥  
लोभमेको हि वृणुते ततोऽमर्षमनन्तरम् ।  
तौ क्षयव्ययसंयुक्तावन्योन्यञ्च विनागिनो ॥ 11 ॥  
चारमन्त्रबलादानैः सामदामविभेदनैः ।  
क्षयव्ययभयोपायैः कर्षयन्तीतरेतरम् ॥ 12 ॥  
तत्रादानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयः ।  
भिन्ना विमनसः सर्व्वे गच्छन्त्यरिवशं भयात् ॥ 13 ॥  
भेदे गणा विनश्येयुर्भिन्नास्तु सुजयाः परैः ।  
तस्मात् संघातयोगेन प्रयतेरन् गणाः सदा ॥ 14 ॥  
अर्थाश्चैवाभिगम्यन्ते संघात-बल-पौरुषैः ।  
बाह्याश्च मैत्रीं कुर्व्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषु ॥ 15 ॥  
ज्ञानवृद्धाः प्रशंसन्ति शत्रूषन्तः परस्परम् ।  
विनिवृत्ताभिसन्धानाः सुखमेधन्ति सर्व्वशः ॥ 16 ॥

- [Previous: c22.7](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.7)
- [Next: c22.9](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.9)
- [Up: c22](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22)

---
Source: [https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.8](https://indike.org/pramana/ins.polity.jayaswal-1924.c22.8) · Pramāṇa
