[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Science, technology and education](https://indike.org/pramana/ins.science) › [A History of Hindu Chemistry from the Earliest Times to the Middle of the Sixteenth Century A.D.](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902) › v2.c35.62 # A History of Hindu Chemistry from the Earliest Times to the Middle of the Sixteenth Century A.D. v2.c35.62 A History of Hindu Chemistry from the Earliest Times to the Middle of the Sixteenth Century A.D. v2.c35.62 - **Language:** English ### [v2.c35.62](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35.62) Nyáya rejoinder :—सत्यम् । यद्यपि विना वह्निं नोपलव्धो धूमः, यद्यपि च पिशाचान्तरं नोपलभ्यते तेषामनुपलव्धः, तथाऽपि पिशाच- कार्य्य एव धूमः। तत्र तत्र वह्नेः कुतश्चित् स्वहेतोः उपनिपतितः, रासभ इव, न धूमस्य जनकः। तेन तदभावेऽपि तज्जातीय एव कारणभेदजन्मा कदाचित्, कादाचित्को धूमः स्यात्। इति अनिवृत्तिरेव शङ्कायाः। न च दृष्टसम्भवे नादृष्टं कल्पयितुं युक्तम् इति शक्यं भवाद्वक्तुम्। अनुपलब्धिलक्षणप्राप्तस्य अशक्यनिराकरणत्वात् (vide Nyāya Vindu)। न च अनुपलब्धान्तराणि अपि तन्निषेधे प्रभवन्ति। तस्मात् अनन्तरमेव इति अवधारणाभावात् नैवं कार्य्यकारणभावावधारणं युक्तम्। न च यदन्यसहितानन्तरं उपलब्धं तत्, तदन्यरहितात् तस्मात् भवत् भिन्नजातीयं भवति। उक्तं हि रामबसहितात् वह्नेः यादृशो धूमः तादृश एव तद्रहितात् वह्नेरिति। तस्मादेवंविधा शङ्कापिशाचौ स्वनिवारकं तदुपत्तिनिश्चयमास्कन्दतौ न शक्या निवारयितुम्। - [Previous: v2.c35.61](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35.61) - [Next: v2.c35.63](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35.63) - [Up: v2.c35](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35) ## Linked texts (1) - [Nyāyabindu](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.nyayabindu) — Dharmakīrti, Sanskrit --- Source: [https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35.62](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1902.v2.c35.62) · Pramāṇa