<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Science, technology and education](https://indike.org/pramana/ins.science) › [History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956) › c53.s4

# History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c53.s4: अथ तुवरी—

History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c53.s4

- **Language:** English

### अथ तुवरी—

### [c53.s4.1](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4.1)

सौराष्ट्राश्मनि सम्भूता¹ मृत्स्ना सा तुवरी मता।  
वस्त्रेषु लिप्यते यासौ मञ्जिष्ठारागबन्धिनी॥  
\* \* फुल्लिका चेति द्वितीया परिकीर्त्तिता।  
ईषत्पीता गुरुस्निग्धा \* \* \*  
निर्म्मोरा शुभ्रवर्णा च स्निग्धा साम्लापरा मता।  
सा फुल्लतुवरी प्रोक्ता लेपात् ताम्रं चरेद्वयः॥ 59-62.  
\> काङ्क्षी कषाया कटुकाम्लकण्ठ्या  
\> केश्या व्रणघ्नी विषनाशनौ च।  
\> श्वित्रापह्ला नेत्रहिता त्रिदोष-  
\> शान्तिप्रदा पारदजारणी च॥ 63.  
तुवरी काञ्जिके खिप्ता त्रिदिनाच्छुद्धिम्ऋच्छति।  
क्षारारम्लैर्विमर्दिता ध्माता सत्त्वं मुञ्चति निश्चितम्॥ 64.  
गोपित्तेन शत वारान् सौराष्ट्रीं भावयेत् ततः।  
धमित्वा पातयेत् सत्त्वं क्रामणं चातिगुह्यकम्॥ 65.

### [c53.s4.2](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4.2)

¹ सौराष्ट्रास्मनि, a variant in the Poona ed, which also agrees with B and K.

### [c53.s4.3](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4.3)

अथ तालकम्—

### [c53.s4.4](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4.4)

हरितालं द्विधा प्रोक्तं पत्राख्यं¹ पिण्डसंज्ञकम् ।  
स्वर्णवर्णं गुरु स्निग्धं तनुपत्रं च भासुरम् ॥ 66  
खिन्नं कूष्माण्डतोये वा तिलक्षारजलेऽपि वा ।  
तोये वा चूर्णसंयुक्ते डोलायन्त्रेण शुध्यति ॥ 69.  
मधुखल्ये घनीभूते कषाये ब्रह्ममूलजे ।  
त्रिवारं तालकं भाव्यं पिष्ट्वा मूत्रेऽथ माहिषे ॥  
उपलैर्द्दशभिर्देयं पुटं रुद्ध्वाथ पेषयेत् ।  
एवं द्वादशधा पाच्यं शुद्धं योगेषु योजयेत् ॥ 74-75  
पन्नालकं रवेर्दुग्धैर्दिनमेकं विमर्दयेत् ।  
क्षिप्त्वा षोडशिकातैले मिश्रयित्वा ततः पचेत् ॥  
अनावृतप्रदेशे च सप्तयामाव

### [c53.s4.5](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4.5)

गोशृङ्गदरसमूतेषु घृतक्षौद्रवसासु च ।  
भावितं बहुशस्तच्च शीघ्रं बध्नाति सूतकम् ॥ 105-107.

---
Source: [https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s4) · Pramāṇa
