[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Science, technology and education](https://indike.org/pramana/ins.science) › [History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956) › c53.s9 # History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c53.s9: अथ नवसारः— History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c53.s9 - **Language:** English ### अथ नवसारः— ### [c53.s9.1](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.1) करीरपीलुकाष्ठेषु पच्यमानेषु चोद्भवः । क्षारोऽसौ नवसारः स्याच्चूल्लिकालवणाभिधः ॥ इष्टिकादहने जातं पाण्डुरं लवणं लघु । तदुक्तं नवसाराख्यं चूलिकालवणं च तत् । रसेन्द्रजारणं लोहद्रावणं जठराग्निकृत् ॥ गुल्मप्लीहास्यशोषघ्नं भुक्तमांसादिजारणम् । 127-129. ### [c53.s9.2](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.2) अथ वराटिकाः— ### [c53.s9.3](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.3) पीताभा ग्रन्थिका पृष्ठे दीर्घवृत्ता वराटिका । रसवैद्यैर्विनिर्दिष्टा सा चराचरसंज्ञिका ॥ 130. वराटाः काञ्जिके स्विन्ना यामाच्छुद्धिंमवाप्नुयुः ॥ 134. ### [c53.s9.4](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.4) अथाग्निजारः— ### [c53.s9.5](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.5) समुद्रे ऽग्निनक्रस्य जरायुर्बहिरुज्झितः । संशुष्को भानुतापेन सोऽग्निजार इति स्मृतः ॥ 135 ### [c53.s9.6](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.6) अथ गिरिसिन्दूरम्— ### [c53.s9.7](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.7) महागिरिषु चाल्पायःपाषाणान्तःस्थितो रसः 137. ### [c53.s9.8](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.8) अथ हिङ्गुलः— ### [c53.s9.9](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.9) एतस्मादाहृतः सूतो जीर्णगन्धसमो गुणैः ॥ 141. दरदः पातनायन्त्रे पातितश्च जलाश्रये । तत्सत्त्वं सूतसङ्काशं पातयेन्नात्र संशयः ॥ 144 ### [c53.s9.10](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.10) अथ मृदारशृङ्गरकम्— ### [c53.s9.11](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.11) सदलं पीतवर्णं च भवेदगुजंरमण्डले । अर्बुदस्य गिरेः पार्श्वे जातं मृद्दारशृङ्गकम् ॥ सीससत्त्वं गुरु ज्ञेयमभ्रमयं पगदापहम् । रसबन्धनमुत्कृष्टं केशरञ्जनमुत्तमम् ॥ साधारंणरसाः सर्वे मातुलुङ्गाद्र्रकाम्बुना । त्रिरात्रं भाविताः शुष्का भवेयुर्दोषवर्जिताः ॥ 145-147. ### [c53.s9.12](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.12) अथ राजावर्त्तः— ### [c53.s9.13](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.13) राजावर्त्तोऽल्परक्तेारुनीलिममिश्रितप्रभः¹ । 149. लुङ्गाम्बुगन्धकोपेतो राजावर्त्तो विचूर्णिंतः । पुटनात्सप्तवारेण राजावर्त्तो मृतो भवेत् ॥ 153. ### [c53.s9.14](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9.14) ¹ नीलिमामिश्रितप्रभः, another reading in the Poona ed, which agrees with B and K., but it is grammatically inaccurate. --- Source: [https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c53.s9) · Pramāṇa