<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Science, technology and education](https://indike.org/pramana/ins.science) › [History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956) › c61.s1

# History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c61.s1: अथ यन्त्राणि ।

History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c61.s1

- **Language:** English

### अथ यन्त्राणि ।

### [c61.s1.1](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.1)

अथ यन्त्राणि वच्यन्ते रसतान्त्राण्यशेषतः ।  
समालोक्य समासेन सोमदेवेन साम्प्रतम् ॥ 1

### [c61.s1.2](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.2)

अथ दोलायन्त्रम्—

### [c61.s1.3](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.3)

द्रवद्रव्येण भाण्डस्य पूरितार्द्धोदरस्य च ।  
मुखमुभयतो द्वारद्वयं कृत्वा प्रयत्नतः ॥ 3.  
तयोस्तु निक्षिपेद्दण्डं तन्मध्ये रसपोटलीम् ।  
बद्धा तु स्वेदयेदेतद्दॊलायन्त्रमिति स्मृतम् ॥ 4.

### [c61.s1.4](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.4)

अथ स्वेदनीयन्त्रम्—

### [c61.s1.5](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.5)

साम्बुस्थालीमुखाबद्धे वस्त्रे पाक्यं निवेशयेत् ।  
पिधाय पच्यते यत्र स्वेदनीयन्त्रमुच्यते ॥ 5.

### [c61.s1.6](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.6)

अथ पातनायन्त्रम्—

### [c61.s1.7](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.7)

अष्टाङ्गु लपरिणाहमष्टाङ्गु लमुच्छ्रितम् ।  
चतुरङ्गुलकीत्सेधं तोयाधारं गलादधः ॥

### [c61.s1.8](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1.8)

अधोभाण्डे मुखं तस्य भाण्डस्योपरिवर्त्तिनः  
षोडशाङ्गु लविस्तीर्णपृष्ठस्यास्ये प्रवेशयेत् ॥  
पार्श्वयोर्महिषीक्षीरचूर्णमण्डफाणितैः ।  
लिप्तवा विशोषयेत् सन्धिं जलाधारे जलं क्षिपेत् ।  
चुल्लयामारोपयेदेतत् पातनावन्त्रमीरितम् ॥ 6-8.

## Cites (1)

- [Rasaratnasamuccaya](https://indike.org/pramana/in.med.rasa.samuccaya.pramukha.rasaratnasamuccaya) — Vāgbhaṭa (alchemist), Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1](https://indike.org/pramana/ins.science.ray-1956.c61.s1) · Pramāṇa
