<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.15 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Studies](https://indike.org/pramana/ins) › [Science, technology and education](https://indike.org/pramana/ins.science) › [Vada in Theory and Practice: Studies in Debates, Dialogues and Discussions in Indian Intellectual Discourses](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021) › c7.s5.15

# Vada in Theory and Practice: Studies in Debates, Dialogues and Discussions in Indian Intellectual Discourses c7.s5.15

Vāda in Theory and Practice: Studies in Debates, Dialogues and Discussions in Indian Intellectual Discourses c7.s5.15

- **Language:** English

### [c7.s5.15](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.15)

इच्छाद्वेषभवैर्दुःखैः प्रकर्षो यत्र जायते ।  
तत्र सा नृपते वृत्तिस्तत् प्रयोजनमुच्यते ।।  
तान्येतानि यथोक्तानि सौक्ष्म्यादीनि जनाधिप ।  
एकार्थसमवेतानि वाक्यं मम निशामय ।।  
अपेतार्थमभिन्नार्थमव्यावृत्तं न चाधिकम् ।  
नाश्लक्ष्णं न च सन्दिग्धं वक्ष्यामि परं ततः ।।  
न गुर्वर्थसंयुक्तं पराङ्मुखसुखं न च ।  
नानृतं न त्रिवर्गेण विरुद्धं नाप्यसंस्कृतम् ।  
न न्यूनं कष्टशब्दं वा विक्रमाभिहितं न च ।  
न शेषमनुकल्पेन निष्कारणमहेतुकम् ।  
कामात् क्रोधात् भयाल्लोभात् दैन्याच्चानार्यकात् तथा ।  
ह्रीतोऽनुक्रोशतो मानान्न वक्ष्यामि कथञ्चन ।।  
वक्ता श्रोता च वाक्यं च यदा त्वविकलं नृप ।  
सममेति विवक्षायां तदा सोऽर्थः प्रकाशते ।।  
वक्तव्ये तु यदा वक्ता श्रोतारमवमन्य वै ।  
स्वार्थमाह परार्थं तत् तदा वाक्यं न रोहति।।  
अथ यः स्वार्थमुत्सृज्य परार्थं प्राह मानवः ।  
विशङ्का जाते तस्मिन् वाक्यं तदपि दोषवत् ।  
यैस्तु वक्ता द्वयोरर्थमविरुद्धं प्रभाषते ।  
श्रोतुश्चैवात्मनश्चैव स वक्ता नेतरो नृप ।

- [Previous: c7.s5.14](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.14)
- [Next: c7.s5.16](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.16)
- [Up: c7.s5](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5)

---
Source: [https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.15](https://indike.org/pramana/ins.science.tripathi-2021.c7.s5.15) · Pramāṇa
