Alankarakaustubha (Vishveshvarabhatta) 1.p14
Alaṅkārakaustubha (Viśveśvarabhaṭṭa) 1.p14
- Language
- Sanskrit
1.p14
athaivam ‘candrabimbādiva viṣaṃ candanādiva cānalaḥ | paruṣā vāgito vaktrādityasaṃbhāvitopamā ||’ ityuktopamāyāmavyāptiḥ, candraprabhavaviṣāderaprasiddhatvād—iti cet, na | tatra candraprabhavaviṣādervāgupamāyā avivakṣitatvāt | kiṃ tu ‘yathā candrabimbādviṣamasaṃbhāvitam, tathā tvanmukhātparuṣā vāg’ ityupamāsvīkārāditi nyāyapañcānanādayaḥ | evaṃ ca ‘asaṃbhāvitopamā’ ityasya—asaṃbhāvitopamānakatvaṃ nārthaḥ, kiṃ tu—asaṃbhāvitatvaṃ tadupamāyāṃ sādhāraṇadharma ityeva | tathā ca viṣaṃparuṣavacanayorupamāyāṃ candracandanādermukhasya ca bimbapratibimbabhāvaḥ | tena—‘candrādiniṣṭhakāraṇatāpratiyogikakāryatvābhāvaprakārakajñānaviśeṣyaviṣasadṛśī tvanmukhaniṣṭhakāraṇatāpratiyogikakāryatvābhāvaprakārakajñānaviśeṣyabhūtā paruṣoktiḥ’ iti paryavasitārthaḥ | yatra tūpamānatāvacchedakaviśiṣṭamupamānamaprasiddham, tatrotprekṣaiva | taduktaṃ cakravartinā— ‘yadāyamupamānāṃśo lokataḥ siddhimṛcchati | tadopamaiva yenevaśabdāḥ sādṛśyavācakaḥ || yadā punarayaṃ lokādasiddhaḥ kavikalpitaḥ | tadotprekṣaiva yenevaśabdāḥ saṃbhāvanāparaḥ ||’ iti
Linked texts (1)
- Kāvyādarśa — Daṇḍin, Sanskrit