Rasasudhakara 3.288
Rasasudhākara 3.288
- Language
- Sanskrit
3.288
yathā—
'yatrārabhaṭyādiguṇāḥ samastā miśratvamāśritya mithaḥ prathante
miśreti tāṃ vṛttimuśanti dhīrāḥ sādhāraṇīṃ vṛtticatuṣṭayasye ||'
iti | tanna vicārasaham | kutaḥ, tat kiṃ vṛttidharmāṇāṃ
miśraṇamaikarūpyeṇa, nyūnādhikabhāvena vā | na prathamaḥ, avaiṣamyeṇa miśraṇābhāvāt| tathā miśraṇe tu miśravṛttivyaṅgayo raso'pi miśrau nyūnādhikaḥ prasajyeta| vṛttīnāṃ ca rasaviśeṣaniyamasya vakṣyamāṇatvāt | nanu miśrā vṛttiḥ sarvarasasādhāraṇīti ced | na| bhāratīprabhṛtīnāṃ niyataviṣayatvāt mūlapramāṇābhāvena svoktimātratvācca | nāpi dvitīyaḥ| vaiṣamyeṇa vṛttiguṇānāṃ miśraṇe yatra ryadvṛttipratyabhijñāhetubhūtā bahavo guṇā lakṣyante,
tatra saiva vṛttiriti niścayāt | nanu tatra prakaraṇadivaśena
rasaviśeṣavyaktiriti cet, tarhi prastutasyānurodhenaiva vṛttiviśeṣanirdhāraṇamapyaṅgīkartavyameva | tathāca bharataḥ'bhāvo vāpi raso vāpi pravṛttirvṛttireva vā
sarveṣāṃ samavetānāṃ yasya rūpaṃ bhaved bahu
sa mantavyo rasaḥ sthāyī śeṣāḥ sañcāriṇo matāḥ|'
iti | etacca śṛṅgāragrahaṇaṃ tajjanyānāṃ hāsyādīnāmapyupalakṣaṇārtham | ataśca śṛṅgārahāsyayoḥ kaiśikī, vīrādbhutayoḥ
sāttvatī, raudrabībhatsabhayānakānāṃ cārabhaṭīti niyamaḥ pratīyate
tathāca bharataḥ —
kecittu tamimaṃ ślokaṃ bhāratīyaṃ niyāmakam
prāyikābhiprāyatayā vyācakṣāṇā vicakṣaṇāḥ
Linked texts (1)
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit