Pramāṇa · Search · About · API

Rasasudhakara 4.157

Rasasudhākara 4.157

Language
Sanskrit

4.157

tathāca bhāratīye -
‘yat svabhāvabhayaṃ syāt sattvasamutthaṃ tathaiva kartavyam
punarebhireva bhāvaiḥ kṛtakaṃ mṛduceṣṭitaiśca bhayam ||’
iti | nanu cātra svabhāvajaṃ kṛtakaṃ ceti dvividhaṃ bhayaṃ pratīyate | tasmāt tadvirodha iti ced, maivam | bharatādyabhiprāyamajānatā pelavoktimātratātparyeṇa na śaṅkitavyam
tathāhi — yathā loke mañjiṣṭhādidravyaṃ sahajo raktimā
gāḍhataraṃ vyāpnoti, evaṃ madhyanīcayorbhayaṃ svalpakāraṇamātre'pi
sahajavad dṛśyata iti sahajamityupacaryate | yathā kṛtako
lākṣārasaḥ prayatnasajjito'pi kāṣṭhādikamantarna vyāpnoti, evamuttamagataṃ bharyāmati alaukikakāraṇaprakarṣeṇāpi kṛtakavadeva
pratīyata iti kṛtakamityupacaryate | anyathā svābhāvikasya
bhayasya ramyadarśane'pi sampratipattiprasaṅgāt | nanu yadi svābhāvikaṃ bhayaṃ na vidyate,
‘dvāre niyuktapuruṣānumatapraveśaḥ
siṃhāsanāntikacareṇa sahopasarpan
tejobhirasya vinivāritadṛṣṭipātairvākyādṛte punariva prativārito'smi ||’
ityādiṣu kathaṃ bhayotpattiriti ced, ucyate | bhīṣaṇāstrividhāḥ ākṛtibhīṣaṇāḥ kriyābhīṣaṇā māhātmyabhīṣaṇāśceti | tatrākṛtibhīṣaṇāḥ rakṣaḥpiśācādayaḥ | kriyābhīṣaṇāḥ
vīrabhadraparaśurāmaśārdūlavṛkādayaḥ | māhātmyabhīṣaṇā devanaradevādayaḥ | tadatra māhātmyabhīṣaṇarājadarśanād bhayaṃ nāṭyācāryasya jāyate, na punaḥ svabhāvāt | tadetad nissaṃśayaṃ kṛtam
‘aho durāsado rājamahime’ti pūrvavākyaṃ grathnatā tenaiva kālidāseneti sarvaṃ kalyāṇam
bhojenoktāḥ sthāyino'nye garvaḥ sneho dhṛtirmatiḥ
sthāsurevoddhataprāyaḥ śāntodāttaraseṣvapi

Linked texts (1)