Shringaraprakasha 9.p1.8
Śṛṅgāraprakāśa 9.p1.8
- Language
- Sanskrit
9.p1.8
anekopāyasaṃyukto vicāraḥ parikīrtitaḥ || yathottararāmacarite, lavacandraketū parasparaṃ sasnehānurāgaṃ nirvarṇya, nijo vā sambandho na vidhivaśātkopavidito mayā tasmindṛṣṭe hṛdayamavadhānaṃ racayati || vicārasyānyathābhāvastathādiṣṭopadiṣṭayoḥ| sandehājjāyate yatra sa vijñeyo viparyayaḥ || 12.176 yathā ratnāvalyāṃ, tṛtīye'ṅke, vāsavadattā --- haḷā kaṃcaṇamāle, saccaṃ jevva maha vesadhāriṇī bhavia sāariā ayyauttaṃ ahisarissadi| [hañje kāñcanamāle ! satyameva mama veṣadhāriṇī bhūtvā sāgarikā āryaputraṃ abhisariṣyati|] 12.177 kāñcanamālā --- kadhaṃ aṇṇadhā bhaṭṭiṇīe ṇivedīadi| ahavā cittasālīādavāre uvaviṭṭo vasaṃtao evva de paccaaṃ uppādaissadi| [kathamanyathā bhartryai nivedyate| athavā citraśālikādvāra upaviṣṭo vasantaka eva te pratyakṣamutpādayiṣyati|] (tataḥ praviśati kṛtāvakuṇṭhano vasantakaḥ.) 12.178 vasantakaḥ --- jaha aaṃ cittasāliāduvāre padasaddo suṇīadi taha takkemi āadā sāariātti| [yathāyaṃ citraśālikādvāre padaśabdaḥ śrūyate tathā tarkayāmyāmyāgatā sāgariketi|] 12.179 kāñcanamālā --- bhaṭṭiṇi, iyaṃ sā cittaśāliā| tā jāva vasaṃtaassa saṇṇaṃ karemi| (bhartri, iyaṃ sā citraśālikā| tadyāvadvasantakasya saṃjñāṃ karomi|) iti choṭikāṃ dadāti| 12.180 vidūṣakaḥ -- (upasṛtya apavārya), susaṅgade susariso khu tue kido kaṃcaṇamālāe veso sāariā evva vāsavadatteti| (susaṅgate, sadṛśaḥ khalu tvayā kṛtaḥ kāñcanamālāyā veṣaḥ sāgarikā eva vāsavadatteti|) yathā cātraivāgrataḥ --- 12.181 vidūṣakaḥ --- (sasambhramaṃ, dṛṣṭvā) bho vaassa, parittāahi parittāahi|
it is proclaimed as *vicāra* (deliberation).
As in the *Uttararāmacarita*, Lava and Candraketu, gazing at each other with affection and love, [say:]
“Is it an innate connection, or through the power of destiny an unknown one? When I look upon him, my heart directs its attention toward him.”
Where, through doubt, an alteration of deliberation, as well as of what was instructed (*diṣṭa*) and counseled (*upadiṣṭa*), occurs, that should be recognized as *viparyaya* (reversal / erroneous transformation).
As in the third act of the *Ratnāvalī*, Vāsavadattā says:
“Friend Kāñcanamālā, is it really true that Sāgarikā, having assumed my dress, will rendezvous with my husband?”
Kāñcanamālā:
“How could it be reported otherwise to the queen? Or rather, Vasantaka, seated at the door of the picture gallery, will produce certainty for you.”
(Then enters Vasantaka, veiled.)
Vasantaka:
“Just as the sound of footsteps is heard at the door of the picture gallery, so I infer that Sāgarikā has arrived.”
Kāñcanamālā:
“Queen, this is that picture gallery. So let me give a sign to Vasantaka.” Saying this, she snaps her fingers.
The Vidūṣaka (approaching, aside):
“Susaṅgatā, you have made Kāñcanamālā's dress very similar: Sāgarikā is Vāsavadattā herself!”
And as further ahead in the very same play:
The Vidūṣaka (in agitation, looking):
“Ah, friend, protect her, protect her!
This is Queen Vāsavadattā! She is killing herself by hanging!”
Translations (1)
- English (machine translation) — English, machine translation
Linked texts (3)
- Nāṭyaśāstra — Bharata, Sanskrit
- Nāṭyaśāstra (Śivaśarman) — Śivaśarman, Sanskrit
- Nāṭakalakṣaṇaratnakośa — Sāgaranandin, Sanskrit