Pramāṇa · Search · About · API

Bhojanakutuhala 10: atha hārītaprakaraṇam

Bhojanakutūhala 10

Language
Sanskrit

atha hārītaprakaraṇam

10.p1

atha kāṇḍīraḥ

10.p2

kāṇḍīraḥ kaṭutiktoṣṇaḥ saro dṛṣṭivraṇārtinut | lūtagulmodaraplīhaśūlamandāgnināśanaḥ

10.p3

rucyaṃ rūkṣaṃ grāhi vṛṣyaṃ vātalaṃ vahnisādanam | īṣatkaṣāyaṃ svādvamlapittapradaramehajit || proktaṃ rambhāgarbhakāṇḍaṃ śleṣmalaṃ vahnisādanam

10.p4

tīkṣṇoṣṇaṃ sārṣapaṃ nāḷaṃ vātaśleṣmavraṇāpaham | kaṭu krimiharaṃ kaṇḍukuṣṭhaghnaṃ rucikārakam

10.p5

sarve saṃsvedajāśśītāḥ doṣalāḥ picchilāśca te | guravaśchardyatīsārajvaraśleṣmābhayapradāḥ || bhṛṅgacchatro kaṭūṣṇā ca tiktā rocanadīpanī

10.p6

atha puṣpāṇi

10.p7

nihanyādvilvajaṃ puṣpamatīsāraṃ tṛṣāṃ vamim

10.p8

śrīparṇīkusumaṃ śītaṃ tiktaṃ saṅgrāhi vātalam | kaṣāyaṃ madhuraṃ pāke pittāsrāsṛgdarāpaham

10.p9

pāṭalākusumaṃ hṛdyaṃ kaṣāyamadhuraṃ himam | hikmākaphātisāraghnaṃ śoṣaghnaṃ vārivāsanam

10.p10

nirguṇḍipuṣpaṃ tiktoṣṇaṃ krimivātakaphāpaham | gulmaplīhāruciṃ kuṣṭhaṃ kaṇḍūṃ śophaṃ jayetkaḍu

10.p11

puṣpamākhuviṣaṃ hanyāt kapitthasya viśeṣataḥ

10.p12

mādhūkaṃ madhuraṃ śītamahṛdyaṃ bṛṃhaṇaṃ guru

10.p13

śālmalīpuṣpaśākaṃ tu ghṛtasaindhavasādhitam | pradaraṃ nāśayatyāśu dussādhyaṃ ca na saṃśayaḥ || rase pāke ca madhuraṃ kaṣāyaṃ śītalaṃ guru | kaphapittāsrajid grāhi vātalaṃ ca prakīrtitam

10.p14

iti puṣpāṇi

10.p15

atha kavakam

10.p16

bhūsphoṭaṃ kavakaṃ chatraṃ bhūmicchatraṃ śilāndhrakam | kṣitigomayakāṣṭheṣu vṛkṣādiṣu ca tadbhavet || śreṣṭhāśśucisthalīkāṣṭhavaṃśagojasambhavaḥ | nātidoṣakarāste syuḥ śeṣāstebhyo vigarhitāḥ

10.p17

iti kavakāni

10.p18

tatra - rucyaṃ cūtaphalodbhūtaṃ hārītaṃ vātajid guru | pittaśleṣmakaraṃ vahnimāndyakāri vikāri ca

10.p19

sthaulyakāntikaraṃ vaimyaṃ haritaṃ vātapittajit

10.p20

haritaṃ mūlakodbhūtaṃ laghūṣṇaṃ svādu pākataḥ || gulmaśūlakṣayaharaṃ rucyaṃ dīpaharaṃ param

10.p21

rucyamagnikṛt krimiśleṣmakuṣṭhajitkāravellakam

10.p22

rambhākāṇḍakṛtaṃ dāhapittāsraghnaṃ kaphapradam | kaṣāyakaṭutiktoṣṇaṃ rūkṣaṃ gurgnisādanam || vātaghnaṃ ca .... ... ... ...

10.p23

rucyaṃ sugandhaṃ kaiḍaryapatrajaṃ sarvadoṣanut

10.p24

śṛṅgaveraṃ salavaṇaṃ stambhaśophānilāpaham | jihvājāḍyaharaṃ vṛṣyaṃ rocanaṃ dīpanaṃ laghu || jambīrāraktaṃ salavaṇaṃ haritaṃ śṛṅgaverajam | rucyaṃ śleṣmānilaplīhakaṇṭharogaharaṃ param || ārdrakaṃ saguḍaṃ balyaṃ vātaśleṣmapraśāmidam | ārdracitraphalairyuktaṃ dīpanaṃ kaphakopanam

10.p25

śṛṅgaveraṃ tridoṣaghnaṃ śophagulmakṣayāpaham | śūlānāhārśasāṃ pathyaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ rucipradam

10.p26

gajakarṇīkandabhavaṃ tīkṣṇoṣṇaṃ śītikāpaham | kaṭukaṃ kaphavātaghnaṃ viṣavīsarpakuṣṭhanut | praśasyate pāṇḍuśophakribhyānāhavraṇārśasām || gajakarṇībhavam

10.p27

kūṣmāṇḍakhaṇḍasambhūtaṃ sūkṣmaṃ haritakaṃ jayet | vātapittāmayān sarvān pīnasaghnaṃ rucipradam || kūṣmāṇḍajam

10.p28

asimbimvetha phalaṃ kaṃ komalaṃ sūkṣmakhaṇḍitam | agnimāndyakaraṃ kiñcid vātaghnaṃ haritaṃ kṛtam || kharāśaṃbīkṛtam

10.p29

vṛntākaṃ khaṇḍitaṃ sūkṣmaṃ śṛṅgaverāmlamiśritam | bhāvitaṃ hiṅgumaricaiḥ paṅguyugvātadoṣanut || vṛntākasya

10.p30

kaphaharamarucighnaṃ bālavṛntākajātaṃ kṣayabhavavikṛtighnaṃ pittajiccharkarāḍhyam | bālavṛntākasya

10.p31

mākandikāyāśśakalaissusūkṣmaiślakṣṇaissusambhārasusaṃyutaiśca | jayedavaśyaṃ kaphajān vikārān māndyaṃ kṛśānoratimārutaṃ ca || mākaṇīmūlajam

10.p32

pārevataphalaiḥ pakkaiḥ kṛtaṃ haritakaṃ balam | karoti dīpayatyagniṃ susambhāraṃ rucipradam || uṣṭībhāmū

10.p33

toyamāgadhikodbhūtaṃ haritaṃ nīrasaṃ kaṭu | tṛṣṇāprajananaṃ sāntisāraśleṣmāvināśanam || jalyaṃpippalībhavam| jayedarucisaplīhaśramān gurvagnikṛtsaram | nāraṅgam | jambīraṃ syādamlatīkṣṇaṃ sugandhaṃ dantaharṣaṇam | rocanaṃ dīpanaṃ bhaktapācanaṃ mukhaśodhanam || tṛṣṇāśūlakaphakleśaccharddiśrvāsakrimipraṇut | vātaśleṣmavivandhamaṃ varṇyaṃ balakaraṃ param || jambīram | madhuro madhujambīraḥ śiśiraḥ kaphapittajit || puṣṭikṛttarpaṇo vṛṣyaḥ śramadṛtṛddāhadoṣajit || madhujambīrabhavam | amlaṃ kaṭūṣṇaṃ nimbūkaṃ gulmaśleṣmāsavātajit | vaṇyaṃ rucyāgnikṛtpakvaṃ kaṇṭharukccharddiqāsajit || bālaṃ tridoṣaśamanaṃ madhyaṃ tādṛgvidhaṃ bhavet | nimbū | tvak tiktā kaṭukā snigdhā mātuluṅgasya vātajit | śleṣmaghnī krimijid gurvī dehe saugandhyakāriṇī || bṛṃhaṇaṃ madhuraṃ māṃsaṃ vātapittaharaṃ guru | śītalaṃ śleṣmalaṃ vātabhramatṛddāhanāśanam || laghu tatkesaraṃ kāsaśvāsahidhmāmadātyayān | hanti śophānilaśleṣmavibandhacchardyarocakān || gulmodarārśaśśūlāni mandānitvaṃ ca nāśayet | mahāluṅga | sahakāraphalaṃ bālaṃ kaṣāyāmlaṃ kaphapraṇut | vātapittaharaṃ rūkṣaṃ pīnasārucihṛd guru || bālāmna

10.p34

kṣudrāmraṃ bālamamloṣṇaṃ kaṭu pāke samīrajit | kaphapittaharaṃ rucyaṃ kaṭūṣṇaṃ raktaśoṣaṇam || kṣudrāmram | lavaṇāmraphalaṃ rucyaṃ dīpanaṃ vātanāśanam | śramaklamaharaṃ hṛdyaṃ madamūrcchāpralāpajit || lavaṇāmraphalam | māvikā'mlā kaṣāyoṣṇā kaṇṭhyā vātabalāsajit | rucyāgnidīpanī varṇyā vraṇe kuṣṭhāmaye hitā || ābāḍeṃ | hṛdyaṃ tiktaṃ jvaraśvāsakāsakaṇḍūtikuṣṭhajit | kaphapittārucīn hanti vātalaṃ kaṭukīphalam || soṃḍekāī | pittalaṃ guru viṣṭambhi pakvaṃ kaṭukikāphalam | pakvasoṃḍekāī | alarkastiktatīkṣṇoṣṇaḥ śophānilakaphakrimīn | plīhagulmaśvāsakāsakaṇḍūrdurnamapīnasān || hikkārucyāntraśūlārśomadolbaṇaviṣān jayet | alarkaḥ mūlasoṃḍekāī | gorakiriṃgaṇīti mahārāṣṭre | akṣīyasya phalaṃ tiktaṃ kaṣāyaṃ kaphavātajit | vīsarpavraṇagulmāmaraktātīsāramehijit || jyāhaḍe | kaṣāyatiktaṃ katakaṃ phalaṃ śītaṃ saraṃ laghu | pittāsramehahattṛṣṇopaviṣavātākṣirogajit || pakvaṃ tu katakaṃ tiktakaṣāyaṃ svādu picchalam | cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ śleṣmapittahṛdviṣamehajit || cilabīja

10.p35

bālaṃ vailvaṃ laghu grāhi snigdhaṃ tiktaṃ kaṣāyakam | vāta śleṣmajvaracchardihidhmātīsāragulmajit || tīkṣṇaṃ pittakaraṃ tatra pakvaṃ tat svādu picchalam | durbharaṃ doṣalaṃ grāhi snigdhoṣṇaṃ pūtimārutam

10.p36

dhātrī pathyā samaguṇā kaṣāyāmlā rasāyanam | madhurānurasā śītā keśyā vṛṣyā tridoṣahā || raktāsṛpittaragdāhahṛtkaṇṭhyā tvakprasādinī | vibandhādhmānaviṣṭambhavamantiśramaharā sarā || nihanyād vātamamlatvāt pittaṃ madhurapākataḥ | kaphaṃ rūkṣakaṣāyatvāt sarvebhyo'pyadhikā ca sā

10.p37

kaṣāyatiktaṃ rociṣṇu sugandhi guru śītalam | śleṣmaghnaṃ pittahṛdrucyaṃ komalaṃ salhakīphalam

10.p38

tiktaṃ kaṭūṣṇaṃ paiphaṇaṃ dīpanaṃ kaphavātajit | hanti gulmaṃ krimīn śūlamarśaḥ koṣṭhāmayavraṇān

10.p39

śleṣmātakaphalaṃ svādu kaṭukaṃ guru picchalam | vātaghnaṃ śleṣmalaṃ kaṇṭhyaṃ keśyaṃ varṇyaṃ viṣāpaham || mahāśellaphalaṃ tadvad dīpanaṃ śleṣmavātajit | pittakṛcchleṣmalaṃ rucyaṃ vṛṣyaṃ koṣṭhakrimivraṇut

10.p40

pāke rase kaṭustiktaḥ kaṣāyo raktadūṣaṇaḥ | rūkṣo rucyaḥ śleṣmakṛmīn hanti vaṃśakarīrakaḥ

10.p41

śītā tiktā kaṭussvādī rucyā grāhyalpavātakṛt | mākandyasyāgnikṛd balyā raktapittavisarpajit || tṛṭkaphārucipittaghnī śītā tveṣā guṇādhikā

10.p42

tiktā kaṭūṣṇā bhramarī rocanī dīpanī laghuḥ

10.p43

ityupadaṃśāḥ

10.p44

atha karcaryaḥ | cirbhiṭasya phalaṃ śuṣkaṃ snehabhṛṣṭaṃ kaṭūtkaṭam | atyambupānadoṣaghnaṃ sugandhi rucikṛllaghu

10.p45

kāsarāmyaphalaṃ śuṣkaṃ bhṛṣṭaṃ vā pakvameva vā | dīpanaṃ rocanaṃ tiktaṃ kaṭvamlaṃ pittalaṃ viduḥ

10.p46

kāravallīśuṣkaphalaṃ kāsaghnaṃ vaiṣmavartmajit

10.p47

bṛhatīdvayasambhūtaṃ phalaṃ śuṣkaṃ supācitam | bhṛṣṭaṃ vāgnikaraṃ vātapittalaṃ kaphavātajit

10.p48

śuṣkavārtākaphalajā tailabhṛṣṭā rucipradā

10.p49

śamīphalaṃ tu saṃśuṣkaṃ vātaghnaṃ śūlagulmajit

10.p50

śvetārimedasambhūtaṃ phalaṃ śuṣkaṃ pramehajit

10.p51

pariśuṣkaṃ sarvaśākaṃ kārśyaviṭaṃmbhavātakṛt

10.p52

iti karcerīprakaraṇam

Linked texts (5)