Pramāṇa · Search · About · API

Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 38.2-2.7

Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 38.2-2.7

Language
Sanskrit

38.2-2.7

haritāla (ka) m | klī | potavarṇa-khanijoṣaviṣabhede | haritāla | tatparyyāyāḥ,–bisagandhi
piñjaraṃ piñjarakaṃ piṅgalaṃ pītalaṃ bāla bhālaṃ tāla
karpūraṃ godantaṃ pītanaṃ naṭabhūṣaṇaṃ naṭamaṇḍanaṃ harivījaṃ
siddhadhātuḥ jīmūtahṛt vastrapatrakaṃ varṣaṇa patrītaṃ gorocanaṃ
citrāṅga vidāle lālāṃkaṃ janakaharaṃ sāñcamarṣa
viśālakaṃ citragandhaṃ piṅgaṃ piṅgasāraṃ gorokhakhitaṃ
pa.su. | tacca patrapiṇḍabhedena dvividham, tayorāya
śreṣṭham | guṇāḥ–“tayorādyaṃ guṇaiḥ śreṣṭhaṃ tato
hīnaguṇaṃ param | suvarṇavarṇa guru snigdhaṃ sapatrañcāmlapavatam | patrākhyaṃ tālakaṃ vidyāt guṇāktā tadrasāyanam || niṣpannaṃ piṇḍavaddbhaṃgaṃ svalpasaṃla tathā
svedajaḥ, [ vi, ] kṛmikīṭa-pipolikādī| amaḥ
kāntalohe| vai.nigha.
svedajalam| klī.| dharme| vāspajanitajale
svedajaśākam| klo. śākabhede| tacca bhūmī
mathakāṣṭha 'śvādyudbhavaṃ śilonmādikam | kātā iti
loke| (pośolachātu| guṇāḥ-śītā doṣavā
picchilā guravaḥ kaphahatī sārajṇaśle smarogaharāśca
"śvetagumphāsvalokāścai vaṃgaśī majasambhavaḥ| nātidoṣakarāste syuḥ śeṣāstebhyo vigarhitāḥ||" bhā.pu.1
bha.bhā.va.| "kavikāstu palālicchū karoṣa-citireṇujāḥ| sarvāḥ saṃkledajāḥ śītāḥ kaṣāyāḥ
kaphū-śītalāḥ | guravaḥ śleṣma tīkṣṇārajasma sāmathāpahāḥ| śvetāḥ śvitraślokāścavaṃ gaśīvajasambhavāḥ
nātidoṣakarā jñeyāḥ śeṣāstebhyo vigarhitāḥ||"
rāja.
svedanam| klī| svede| me.| svedanadravye va rasasaṃskāraviśeṣe | bhā.
svedanayantram| klī| pāradasra danayantre| (dolāyantra| talacaṇam-"sāmbusthālīmulakhe baddha vastre
svedanāśaḥ| puṃ| dāṃrtho| he.nigha.

Linked texts (3)