Laghukoshasamgraha 3.203
Laghukośasaṃgraha 3.203
- Language
- Sanskrit
3.203
203
brahmāṇaṃ samupetya vedaninadavyājāt tuṣārācala
sthānasthāvaramīśvaraṃ suranadīvyājāt tathā keśavam |
apyambhonidhiśāyinaṃ jalanidhidhvānopadeśādaho
phūtkurvanti dhanañjayasya ca bhiyā śabdāḥ samutpīḍitāḥ ||
Kthīḥ is Śiva; kthuḥ is a conch, Garuḍa, a man;
3.203.p1
iti dhanañjayanāmamālā samāptā
Kthaṃ is inheritance, boiling, sorrow, poverty; kraḥ is Karṇa, a festival;
3.203.p2
dvyakṣarīnāmamālā
Kruḥ is Śiva, Arka, the ocean, a śūdra, an immortal; krūḥ is husband, a suicide;
3.203.p3
saubhariḥ
Kmā is Rati, the wife of Kāma; kmiḥ is a lover; kmīḥ is one possessed of Rati's lord;
3.203.p4
1
3.203.p5
kvaṇitaṃ paramaṃ brahma dhīmahi praṇatāḥ sadā |
Gyā is the womb; dhyaḥ is sound, mute; dhyā is considered a wife, the earth;
3.203.p6
dhyātvā prakāśyate mālā sarvajñānavidhāyinī ||
Jyaḥ is victory, a sacrificer; jyā is Jayā, Vijayā, Ramā;
3.203.p7
2
3.203.p8
kṇaḥ kaṇaḥ kṇā dharā kṇirdhīḥ kṇuḥ putraḥ kṇūrhutāśanaḥ |
Ḍhacā is the earth; ṇyaḥ is considered a leader, worthy of refuge; ṇyā is a river, speech;
3.203.p9
kṇauḥ kalāpi smṛtiḥ kṇaṃ tu vṛkṇaṃ sādhusamīritamū ||
Thyaḥ is a lord; thyā is a story; ghaḥ is the ocean; ghā is compassion; ghauḥ is heaven;
3.203.p10
3
3.203.p11
ttaḥ sitto varuṇo'pi ttaḥ ttāḥ durgā mātṛkā girā |
Myaḥ is Maya, Yama, Īśāna; myā is Ramā, Saramā, patience;
3.203.p12
ttiḥ sūryaḥ ttīḥ smṛto vāhniḥ ttuḥ sunuḥ soma eva ca ||
Lyā is Ahilyā, a lotus; vyaḥ is the ocean, life, a bird, and a chariot carriage;
3.203.p13
4
3.203.p14
ttaurlakṣmīḥ ttaṃ varaṃ jyotiḥ kthaḥ saṃgho hariṇo gajaḥ |
Ttauḥ [means] Lakṣmī; ttaṃ [means] boon, light; kthaḥ [means] flock, deer, elephant;
3.203.p15
kthā mahī saramā durgā kthiḥ kṛṣṇo varaḥ ||
kthā [means] earth, Saramā, Durgā; kthiḥ [means] Kṛṣṇa, boon.
3.203.p16
5
3.203.p17
kthīḥ śivaḥ kthuḥ śaṅkho garuḍo naraḥ |
Kthīḥ [means] Śiva; kthuḥ [means] conch, Garuḍa, man;
3.203.p18
kthūḥ sūto varuṇo māro ravaḥ kthauḥ saramāsutaḥ ||
kthūḥ [means] charioteer, Varuṇa, Māra, sound; kthaiḥ [means] Saramā's son [dog].
3.203.p19
6
3.203.p20
kthaṃ rikthaṃ kvathanaṃ duḥkhaṃ dainyaṃ kraḥ karṇa utsavaḥ |
Kthaṃ [means] inheritance, boiling, suffering, poverty; kraḥ [means] ear, festival;
3.203.p21
krā ramomā mahī bhittiḥ kriḥ sūkara urukramaḥ ||
krā [means] Ramā, Umā, earth, wall; kriḥ [means] boar, Urukrama;
3.203.p22
7
3.203.p23
kruḥ śivo'rko'mbudhiḥ śūdro'maraḥ krūḥ patirātmahā |
kruḥ [means] Śiva, Arka, ocean, Śūdra, immortal; krūḥ [means] husband, suicide;
3.203.p24
kraṃ śrotraṃ karaṇaṃ bhīmaṃ kmaḥ kāmaḥ kamalāhitaḥ ||
kraṃ [means] ear, organ, terrible; kmaḥ [means] Kāma, friend of Kamalā [Viṣṇu];
3.203.p25
8
3.203.p26
kmā ratiḥ kāmapatnī syātkmiḥ kāmī kmī ratīśavānū |
kmā is Rati, the wife of Kāma; kmiḥ is an impassioned lover; kmī possesses Ratīśa [Kāma];
3.203.p27
kmṛrbabhruḥ kmūḥ svabhūḥ śaṅkhaḥ śūkaraḥ kmauḥ kajālayā ||
kmṛḥ [means] Babhru; kmūḥ [means] Svabhū, conch, boar; kmauḥ [means] lotus-dwelling [Lakṣmī];
3.203.p28
9
3.203.p29
kmaṃ karma kyaḥ palāśo'ngirarkaḥ kyā reṇurucyate |
kmaṃ [means] action; kyaḥ [means] palāśa tree, fire, Arka; kyā is called dust;
3.203.p30
ravyaḥ kharo'ngiḥ kharī ravyā syādū gyo gargaḥ kamalāsanaḥ ||
khyaḥ [means] donkey; khyā is a she-donkey; gyo [means] Garga, Kamalāsana [Brahmā];
3.203.p31
10
3.203.p32
gyā yonirdhyaḥ svano mūko dhyā patnī dharaṇī smṛtā |
gyā [means] womb; ghyaḥ [means] sound, mute; ghyā is remembered as wife, earth;
3.203.p33
cyaśrayaśrāturī cyā syācchacaḥ chāgaḥ chacā ca bhāratī ||
cyaḥ [means] clever; cyā is [cleverness]; chacaḥ [means] goat; and chacā [means] Bhāratī [Sarasvatī];
3.203.p34
11
3.203.p35
jyo jayo yajamānaśra jyā jayā vijayā ramā |
jyo [means] victory, sacrificer; jyā [means] Jayā, Vijayā, Ramā;
3.203.p36
iyo nado iyā nadī prottā ṭhyaḥ kūṭaḥ ṭyā dharā surā ||
jhyo is stated as river [masc.]; jhyā as river [fem.]; ṭhyaḥ [means] summit; ṭyā [means] earth, wine;
3.203.p37
12
3.203.p38
ṭhyo nādano'nalaḥ ṭhyā ghauḍaryo dāḍimataruḥ karaḥ |
ṭhyo [means] soundless, Anala; ṭhyā [means] mare; ḍyo [means] pomegranate tree, ray;
3.203.p39
ḍayā ramā narmadā gaṅrā ḍhaca āḍhacaḥ śiśurutkaraḥ ||
ḍyā [means] Ramā, Narmadā, Gaṅgā; ḍhacaḥ [means] wealthy, infant, heap;
3.203.p40
13
3.203.p41
ḍhacā mahī ṇyaḥ smṛto'graṇyaḥ śaraṇyo ṇyā nadī girā |
ḍhacā [means] earth; ṇyaḥ is remembered as leader, refuge; ṇyā [means] river, speech;
3.203.p42
tyo'ntyajaḥ kamalānātho gurustyā dharaṇī nadī ||
tyo [means] outcaste, lord of Kamalā, guru; tyā [means] earth, river;
3.203.p43
14
3.203.p44
thyo nāthasthyā kathā gho'bdhirghā dayā ghauritraviṣṇupamū |
thyo [means] master; thyā [means] story; dho [means] ocean; dhā [means] compassion; dhauḥ [means] heaven;
3.203.p45
dhyo'ndho dhyāndhā kṣudhā sudvā nyo nayo'rṇava ujjvalaḥ ||
dhyo [means] blind [man]; dhyā [means] blind [woman], hunger, nectar; nyo [means] policy, ocean, bright;
3.203.p46
15
3.203.p47
nyā nītirnatirugrāṇī pyaḥ payaḥ pyā kṛpā ruciḥ |
nyā [means] conduct, bow, Ugrāṇī; pyaḥ [means] milk; pyā [means] mercy, delight;
3.203.p48
phyaḥ phenaḥ phyā phaṇā vyo'rko vyāmbā bhya ibhyo'bhayaḥ pumānū ||
phyaḥ [means] foam; phyā [means] hood [of a serpent]; byo [means] Arka; byā [means] mother; bhyaḥ [means] rich man, fearless, man;
3.203.p49
16
3.203.p50
myo mayo yama īśāno myā ramā saramā kṣamā |
myo [means] Maya, Yama, Īśāna; myā [means] Ramā, Saramā, patience;
3.203.p51
yyo'jayyo vibudhādhīśo yyā śayyā lyo'ya uddhataḥ ||
yyo [means] unconquerable, king of the gods; yyā [means] bed; lyo [means] gain, arrogant;
3.203.p52
17
3.203.p53
lyā'hilyā nalinī vyo'bdhirvayaḥ pakṣī ca kūbaraḥ |
lyā [means] Ahilyā, lotus pond; vyo [means] ocean, bird, axle of a chariot;
3.203.p54
vyo vāyuvaryāla īśāno vyā bhavyā vaḍavā sudhā ||
vyo [means] wind, snake, Īśāna; vyā [means] auspicious, mare, nectar;
3.203.p55
18
3.203.p56
śya āsya āśayo nārī śyā veśyā kṛṣirityapi |
śyaḥ [means] mouth, dwelling, woman; śyā [means] courtesan, and also agriculture;
3.203.p57
ṣyaḥ preṣyaḥ ṣyā surā śuddha syaḥ praśasyo'marādhipaḥ ||
ṣyaḥ [means] servant; ṣyā [means] wine, pure; syaḥ [means] praiseworthy, king of the immortals;
3.203.p58
19
3.203.p59
syā kṛṣiḥ kṛṣidaivaṃ ca hyo hayo hyā turaṃgamā |
syā [means] agriculture, and agriculture-deity; hyo [means] horse; hyā [means] mare;
3.203.p60
vvyā sarvajagadambā ca sarveśānī sureśvarī ||
vvyā [means] mother of the entire universe, and ruler of all, queen of the gods;
3.203.p61
20
3.203.p62
kyaṃ kāryaṃ ca ravyamākāśaṃ sakhya gyaṃ gaganaṃ gatamū |
kyaṃ [means] duty, sky, friendship; gyaṃ [means] sky, gone;
3.203.p63
dhyaṃ toyaṃ cyaṃ smṛtaṃ yācyaṃ śocyaṃ paiśācyameva ca ||
dhyaṃ [means] water; cyaṃ is remembered as begged, mournful, and demonic;
3.203.p64
21
3.203.p65
chayaṃ ṣṭhevaṃ jyaṃ smṛtaṃ yājyaṃ jātaṃ jhyaṃ jhaṣanāśanam |
chyaṃ [means] spitting; jyaṃ is remembered as worthy of sacrifice, born; jhyaṃ [means] destruction of fish;
3.203.p66
ṭyaṃ spheṭyaṃ ṭhyaṃ smṛtaṃ śāṭhyaṃ ḍyaṃ jāḍyaṃ ḍhyaṃ dhanaṃ vanam ||
ṭyaṃ [means] bursting; ṭhyaṃ is remembered as deceit; ḍyaṃ [means] dullness; ḍhyaṃ [means] wealth, forest;
3.203.p67
22
3.203.p68
ṇyaṃ nyāyyaṃ tyaṃ smṛtaṃ hyantyaṃ thyaṃ pathyaṃ ghaṃ mukhaṃ ciram |
ṇyaṃ [means] just; tyaṃ is remembered indeed as last; thyaṃ [means] wholesome; ghaṃ [means] mouth, long time;
3.203.p69
ninghaṃ dhyaṃ hyāndhyāmityuttaṃ nyaṃ nyāyyaṃ nayanaṃ varam ||
dhyaṃ is stated as blindness; nyaṃ [means] just, eye, excellent;
3.203.p70
23
3.203.p71
pyaṃ kupyaṃ pātramityuttaṃ phyaṃ payo maraṇaṃ rajaḥ |
pyaṃ is stated as base metal, vessel; phyaṃ [means] water, death, dust;
3.203.p72
byaṃ sukhaṃ bhyaṃ bhayaṃ raudraṃ myamamāyaṃ tvamutkaram ||
‘Byam’ is happiness; ‘bhyam’ is fear, terrible; ‘myam’ is sickness, skin, heap.
3.203.p73
24
3.203.p74
yyaṃ kṛtyaṃ nyāyyamādhāraṃ lyaṃ prottaṃ nilayaṃ budhaiḥ |
‘Yyam’ is duty, proper, support; ‘lyam’ is said by the wise to be an abode.
3.203.p75
vyaṃ viyadvadanaṃ varatrnaṃ śayaṃ svāpe'vaśya ityapi ||
‘Vyam’ is the sky, face, jewel; ‘śayam’ is in sleep, and also inevitable.
3.203.p76
25
3.203.p77
syaṃ sasyaṃ kāṃsyamityuttaṃ hyaṃ hastivadanaṃ gṛham |
‘Syam’ is said to be corn, bell-metal; ‘hyam’ is the face of an elephant, a house.
3.203.p78
kṣyaṃ kṣīraṃ kṣetramutkṣāraṃ kṣyā pṛthvī jagadīśvarī ||
‘Kṣyam’ is milk, field, potash; ‘kṣyā’ is the earth, the supreme mistress of the world.
3.203.p79
26
3.203.p80
kvaḥ kaviḥ kāvyatātaḥ syātkkā bhūriti nigaghate |
‘Kvaḥ’ is a poet, the father of poetry; ‘kkā’ is declared to be the earth.
3.203.p81
kkaṃ kāvyaṃ kamalaṃ ca syād gvo gaurgaruḍa ucyate ||
‘Kkam’ is poetry and lotus; ‘gvaḥ’ is called a bull, Garuḍa.
3.203.p82
27
3.203.p83
gvā dhenurga smṛtaṃ guhyaṃ dhvo ghoṣo dhvāraṇiḥ smṛtā |
‘Gvā’ is a milch-cow; ‘gvam’ is remembered as secret; ‘dhvaḥ’ is sound, and ‘dhvā’ is remembered as a kindling stick.
3.203.p84
dhvaṃ ghuṣṭaṃ gharṣaṇaṃ ghāsaṃ chavaḥ chāgaḥ chāvā chaviḥ smṛtā ||
‘Dhvam’ is sounded, friction, grass; ‘chavaḥ’ is a goat; ‘chāvā’ is remembered as splendor.
3.203.p85
28
3.203.p86
chavaṃ svacchamucchaṃ gamūtraṃ jvo javo jvā ca cañcalā |
‘Chavam’ is pure, high, cow-dung; ‘jvaḥ’ is speed, and ‘jvā’ is an unsteady woman.
3.203.p87
jvaṃ juṣṭaṃ ñvaḥ samudraḥ syād ñvā vaśiṣṭavadhūḥsasmṛtā ||
‘Jvam’ is enjoyed; ‘ñvaḥ’ is the ocean; ‘ñvā’ is remembered as the wife of Vasiṣṭha.
3.203.p88
29
3.203.p89
ñvaṃ dugdhaṃ dadhi ca prottaṃ ṭvo'trī rāmapitā manuḥ |
‘Ñvam’ is declared to be milk and curd; ‘ṭvaḥ’ is Atri, the father of Rāma, Manu.
3.203.p90
ṭvā khaṭvā ṭvaṃ smṛtaṃ puṣṭaṃ ṭhvo vaśiṣṭo'tha viṭhṭhalaḥ ||
‘Ṭvā’ is a bedstead; ‘ṭvam’ is remembered as nourished; ‘ṭhvaḥ’ is Vasiṣṭha and Viṭhṭhala,
3.203.p91
30
3.203.p92
pīṭhaḥ ṭhvā mathurā ṭhvaṃ tu puṣkaraṃ cākṣamucyate |
[and] a seat; ‘ṭhvā’ is Mathurā; but ‘ṭhvam’ is called a lotus and an axle.
3.203.p93
ḍvo bharadvājaputraḥ syād ḍvā ḍāḍhā ḍvaṃ mahodaram ||
‘Ḍvaḥ’ is the son of Bharadvāja; ‘ḍvā’ is a large tooth; ‘ḍvam’ is a pot-belly.
3.203.p94
31
3.203.p95
ḍhvo ḍheḍho ḍhvośanaḥ stryagvyā ḍhvaṃ payo dadhi codanam|
‘Ḍhvaḥ’ is a low caste, Śukra, a woman, a cow; ‘ḍhvam’ is milk, curd, and boiled rice.
3.203.p96
ṇvo nātho jamadagniḥ syād ṇvā vāṇyujjayinī prabhā||
‘Ṇvaḥ’ is a master, Jamadagni; ‘ṇvā’ is speech, Ujjayinī, radiance.
3.203.p97
32
3.203.p98
ṇvaṃ rūpamaṇu ca prottaṃ tvasturaṃgo maheśvaraḥ|
‘Ṇvam’ is declared to be form and atom; ‘tvaḥ’ is a horse, Maheśvara.
3.203.p99
tvāśvapatnī ca gaurī ca tvaṃ tulyaṃ taraṇaṃ smṛtam||
‘Tvā’ is a mare and Gaurī; ‘tvam’ is remembered as equal, crossing.
3.203.p100
33
3.203.p101
thvo'rtho'kṣaro'ruṇasthvā strī thvaṃ tu maithunamucyate|
‘Thvaḥ’ is wealth, syllable, dawn; ‘thvā’ is a woman; but ‘thvam’ is called copulation.
3.203.p102
dvo dāvo dvā purī gaṅrā dvaṃ dūraṃ varadaṃ ca yat||
‘Dvaḥ’ is forest fire; ‘dvā’ is city, Gaṅgā; ‘dvam’ is far and that which gives a boon.
3.203.p103
34
3.203.p104
dhvo dhvo'gnirvadho'dhvā dhvā dharā dhārā vadhūttamā|
‘Dhvaḥ’ is fire, killing, road; ‘dhvā’ is the earth, current, excellent wife.
3.203.p105
dhvaṃ dhanyaṃ dhūnanaṃ dhvastaṃ dhno'hirbudhno dhanī smṛtaḥ||
‘Dhvam’ is fortunate, shaking, destroyed; ‘dhnaḥ’ is remembered as a serpent, Budhna, wealthy.
3.203.p106
35
3.203.p107
dhnā dhanyā mātulī sālā dhnaṃ dhanaṃ sādhanaṃ vanam|
‘Dhnā’ is fortunate, maternal aunt, Śāla tree; ‘dhnam’ is wealth, instrument, forest.
3.203.p108
nvo navo nvā navā tanvī nvaṃ navaṃ vastu gaghate||
‘Nvaḥ’ is new; ‘nvā’ is a fresh slender woman; ‘nvam’ is said to be a new object.
3.203.p109
36
3.203.p110
pvo vāyuḥ pvā smṛtā dhūliḥ pvaṃ puṇyaṃ patanaṃ gireḥ|
‘Pvaḥ’ is wind; ‘pvā’ is remembered as dust; ‘pvam’ is merit, falling from a mountain.
3.203.p111
bvo brahmā gīṣpatibvarmbā bvaṃ vākyaṃ madhuvidviṣaḥ||
‘Bvaḥ’ is Brahmā, Bṛhaspati; ‘bvā’ is mother; ‘bvam’ is the speech of the enemy of Madhu.
3.203.p112
37
3.203.p113
bhvo bhavo bharato brahmā bhvā gaurī bhvaṃ niveśanam|
‘Bhvaḥ’ is Bhava, Bharata, Brahmā; ‘bhvā’ is Gaurī; ‘bhvam’ is a dwelling.
3.203.p114
mvo vṛkṣo mvā dharā mvaṃ ravaṃ brahma pustakamuttamam||
‘Mvaḥ’ is a tree; ‘mvā’ is the earth; ‘mvam’ is sound, Brahman, an excellent book.
3.203.p115
38
3.203.p116
yvo yavo javano yajño yvā yoṣijjaghanottamā|
‘Yvaḥ’ is barley, swift, sacrifice; ‘yvā’ is a woman with excellent buttocks.
3.203.p117
yatanaṃ yabhanaṃ yvaṃ tu rudanaṃ mardanaṃ jagat||
Striving, copulation; but ‘yvam’ is weeping, crushing, the world.
3.203.p118
39
3.203.p119
lvo lavo rāmaputrastu lvā lavyā lvaṃ tu sūdanam|
‘Lvaḥ’ is Lava, son of Rāma; but ‘lvā’ is reapable; but ‘lvam’ is destruction.
3.203.p120
śalyaṃ śvaṃ śaraṇaṃ yatnaṃ maithunaṃ gaganaṃ gatam||
‘Śvam’ is a dart, refuge, effort, copulation, sky, gone.
3.203.p121
40
3.203.p122
śvaṃ prottaṃ śayane yāne śvaḥ prātaraśano hayaḥ|
‘Śvam’ is declared in the sense of lying down, vehicle; ‘śvaḥ’ is tomorrow, eating, horse.
3.203.p123
śvāśvā tu candramaḥpatnī svaḥ svargaḥ suhyadityapi||
‘Śvā’ is a mare, and the wife of the Moon; ‘svaḥ’ is heaven, and a friend.
3.203.p124
41
3.203.p125
svo nijo bhagavānviṣṇurbhatto bhāsura ityapi|
‘Svaḥ’ is one's own, the Lord Viṣṇu, devoted, radiant as well.
3.203.p126
svā svakīyā ca yoṣicca gaurī śattiḥ pareśvarī||
‘Svā’ is one's own female, and woman, Gaurī, power, supreme sovereign.
3.203.p127
42
3.203.p128
svaṃ gṛhaṃ dhanamāyuṣyaṃ puṇyaṃ pāpmā gatiḥ sukham|
‘Svam’ is house, wealth, longevity, merit, sin, course, happiness.
3.203.p129
hvaḥ prahvaḥ śatajihvaḥ syād hvā jihvā taruṇī sarit||
‘Hvaḥ’ is bowing, one with a hundred tongues; ‘hvā’ is tongue, young woman, river.
3.203.p130
43
3.203.p131
hvaṃ vāyugamanaṃ kṣveḍā kṣvaḥ kṣodaḥ kṣvā saridvarā|
‘Hvam’ is movement of wind, war-cry; ‘kṣvaḥ’ is powder; ‘kṣvā’ is an excellent river.
3.203.p132
kṣvaṃ kṣīvaṃ kṣaraṇaṃ kṣīraṃ pālanaṃ tāraṇaṃ pituḥ||
Kṣvam [means] intoxicated, flowing, milk, protecting, and the father's delivering.
3.203.p133
44
3.203.p134
snaḥ sāraḥ snā pramacchreṣṭā snaṃ snānaṃ madhu vāraṇam|
Snaḥ [means] essence; snā [means] an intoxicated [or] excellent woman; snaṃ [means] bathing, wine, [or] an elephant.
3.203.p135
ghno ghano nāśako ghnā ghaurghna jalaṃ nibiḍaṃ patat||
Ghnaḥ [means] dense [or] a destroyer; ghnā [means] a cow; ghnam [means] water, thick, [or] falling.
3.203.p136
45
3.203.p137
mno māno mnāmarottārā mnaṃ mano maraṇaṃ madhu|
Mnaḥ [means] pride; mnā [means] Tārā of the gods; mnam [means] the mind, death, [or] wine.
3.203.p138
klaḥ kalaḥ klā kalā klaṃ tu kalaṃ kalanamuttamam||
Klaḥ [means] indistinct sound; klā [means] an art; klaṃ, however, [means] a soft sound, [or] supreme seizing.
3.203.p139
46
3.203.p140
skaḥ śuṣkaḥ skandhaśūraḥ syātskā skandajananī surā|
Skaḥ may mean dry [or] a shoulder-hero; skā [means] the mother of Skanda, [or] liquor.
3.203.p141
skaṃ śutṛṃ śaraṇaṃ vṛttaṃ vāditraṃ gadanaṃ sukham||
Skam [means] hearing, refuge, conduct, a musical instrument, speaking, [or] happiness.
3.203.p142
47
3.203.p143
slaṃ sūlamasukhaṃ slā tu saramā slastu ṣaṭpadaḥ|
Slam [means] a spear [or] unhappiness; slā, however, [means] Saramā; slaḥ [means] a bee,
3.203.p144
bāṇo naro'maro daityo rākṣaso garuḍo'ruṇaḥ||
an arrow, a man, a god, a Daitya, a Rākṣasa, Garuḍa, [or] Aruṇa.
3.203.p145
48
3.203.p146
ślaḥ śilaḥ śalabhaḥ śuklaḥ ślā śalākā śilā tathā|
Ślaḥ [means] Śila, a grasshopper, [or] white; ślā [means] an iron rod and a stone;
3.203.p147
ślaṃ śuklaṃ cūrṇamādhāraṃ gaganaṃ śūlabhṛcchiraḥ||
ślam [means] white, powder, a support, the sky, [or] the head of the Spear-Bearer.
3.203.p148
49
3.203.p149
kṣlaḥ ślokaḥ kṣudravadanaḥ kṣlā kṣoṇyakṣauhiṇī tathā|
Kṣlaḥ [means] a verse [or] small-faced; kṣlā [means] the earth as well as an army;
3.203.p150
kṣlaṃ kṣudraṃ vastu maraṇaṃ bhavanaṃ śaraṇaṃ vanam||
kṣlam [means] a small thing, death, an abode, refuge, [or] a forest.
3.203.p151
50
3.203.p152
llaṃ lakṣma llā smṛtā gaurī llo lokastarka ityapi|
Llam [means] a mark; llā is remembered as Gaurī; llaḥ [means] world, and also reasoning.
3.203.p153
khlaḥ khklaḥ khlā surā kṣudrā yoṣitkamalalocanā||
Khlaḥ [means] a wicked person; khlā [means] wine, a low woman, [or] a lotus-eyed woman.
3.203.p154
51
3.203.p155
glauḥ śangirlo guḍo glāmbā glaṃ galaṃ malanaṃ sarat|
śvam is stated [to mean] lying down, a carriage; śvaḥ [means] morning food, a horse;
3.203.p156
ghlo'śvo ghlā jaghanā ghlaṃ tu vṛkṇaṃ sārathipātanam||
svaḥ [means] one's own, the blessed Viṣṇu, a devotee, and radiant;
3.203.p157
52
3.203.p158
chlaḥ chalaḥ chalakṛt chlodharvāpurī chlaṃ tu śivālayam|
hvam [means] movement of the wind, a war-cry; kṣvaḥ [means] pounding; kṣvā [means] an excellent river;
3.203.p159
plaḥ plavaṃgaḥ plavaḥ śūraḥ plā pāṭī parameśvarī||
snaḥ [means] essence; snā [means] the best of women; snam [means] bathing, honey, restraint;
3.203.p160
53
3.203.p161
plaṃ māmasama plavanaṃ maghaṃ pūraṇaṃ dharaṇītalam|
skaḥ may mean dry, brave with the shoulders; skā [means] the mother of Skanda, wine;
3.203.p162
phlaṃ phalaṃ bāṇapūraṃ ca vadanaṃ sakalaṃ vapuḥ||
slam [means] a dart, unhappiness; slā, however, [means] Saramā; slaḥ, however, [means] a bee,
3.203.p163
54
3.203.p164
blaṃ balaṃ blā smṛtā rattā baraṭī kaṅrurityapi|
kṣlaḥ [means] a verse, small-mouthed; kṣlā [means] the earth, likewise an army;
3.203.p165
blo bālo'ghāsuraḥ kaṃso'jño'dhvā māro'nalopamaḥ||
llam [means] a mark; llā is remembered as Gaurī; llaḥ [means] the world, and also reasoning;
3.203.p166
55
3.203.p167
ḍhlaṃ mālyaṃ madhuraṃ ḍhlā kṣmā ḍhlirdeveśo'marāvatī|
chlaḥ [means] deceit, a deceiver; chlo [means] the city of the Gandharvas; chlam, however, [means] the abode of Śiva;
3.203.p168
ḍhlaḥ kalpaḥ kamalānātho garuḍo haṃsasārathiḥ||
plam [means] flesh, floating, a gift, filling, the surface of the earth;
3.203.p169
56
3.203.p170
ṛḥ karaḥ śarabho vyāghro nāśvaḥ trā surabhirmahī|
ḍhlam [means] a garland, sweet; ḍhlā [means] the earth; ḍhliḥ [means] the lord of gods, Amarāvatī;
3.203.p171
ṛṃ khāmindriyāmityuttaṃ khro khau rāsabhe khale||
ṛḥ [means] a ray of light, a śarabha, a tiger, a horse; trā [means] fragrant, the earth;
3.203.p172
57
3.203.p173
khrā pūtanā sūrpaṇakhī tāḍakā kaikayī kṣitiḥ|
Khrā [means] Pūtanā, Śūrpaṇakhā, Tāḍakā, Kaikeyī, [or] the earth.
3.203.p174
khraṃ khaḍgaṃ duṣṭahyadayaṃ maithunaṃ maraṇaṃ tathā||
Khram [means] a sword, a wicked heart, sexual union, and death.
3.203.p175
58
3.203.p176
gro gado guda āsāro grā rājñī bradhnayoṣitā||
"Gra" is disease, the anus, [and] a heavy downpour; "grā" is a queen [and] the wife of the sun;
3.203.p177
graṃ gṛhaṃ grahacakraṃ khamagāraṃ śuṛmeva ca||
"graṃ" is a house, the planetary circle, the sky, a dwelling, and an arrow.
3.203.p178
59
3.203.p179
ghro ghoṣo madanaśvūto bhago'jño yāminīpatiḥ|
"Ghra" is noise, one driven by love, the vulva, an ignorant person, [and] the moon (lord of night);
3.203.p180
ghrā ghṛṇā samāputrī ghraṃ gṛhaṃ vadanaṃ nijam||
"ghrā" is disgust [and] the daughter of the year (i.e. twilight or night); "ghraṃ" is a house [and] one's own face.
3.203.p181
60
3.203.p182
ṅro naro'śaraṇo'śūro ṅrā māraṇiriti smṛtā|
"Ṅra" is a man, one without refuge, [and] a coward; "ṅrā" is remembered as a destroyer (or death);
3.203.p183
ṅraṃ gṛhaṃ rudanaṃnāsā prabhā hāniśca kathyate||
"ṅraṃ" is said to be a house, weeping, the nose, light, and loss.
3.203.p184
61
3.203.p185
craścaraścaramaḥ ślokaścataścaraṇa ityapi|
"Cra" is moving, last, a verse, afraid, and a foot;
3.203.p186
crā cañcūśca camūścāṭuḥ craṃ maithunakamaprajam||
"crā" is a beak, an army, [and] pleasing words; "craṃ" is copulation without offspring.
3.203.p187
62
3.203.p188
chro dveṣī churakaḥ khaḍgaḥ tsaruraḍgaṇamārgagaḥ|
"Chra" is an enemy, a knife, a sword, a hilt, [and] one who walks in the courtyard;
3.203.p189
chrā viṣṭā śunakī veśyā chraṃ chalaṃ gamanaṃ gṛham||
"chrā" is feces, a bitch, [and] a harlot; "chraṃ" is deceit, going, [and] a house.
3.203.p190
63
3.203.p191
jro vṛddho gagane'ṭo'gnirbahmomeśo ramādhipaḥ|
"Jra" is an old man, roaming in the sky, fire, Brahmā, Śiva (Umā's lord), Viṣṇu (Ramā's lord),
3.203.p192
jaṭāyuśca jarāyuśca jamadagnirjunīpatiḥ||
Jaṭāyus, the womb (or caul), Jamadagni, [and] the sun (husband of dawn).
3.203.p193
64
3.203.p194
jrā jarā jaraṭhā jāravatsalā ṣaṭpadī ghṛṇiḥ|
"Jrā" is old age, an old woman, one fond of a paramour, a bee, [and] a ray of light;
3.203.p195
jraṃ yajñotamajastraṃ ca rajasvalamukhaṃ rajaḥ||
"jraṃ" is the best sacrifice, perpetual, the face of a menstruating woman, [and] dust (or passion).
3.203.p196
65
3.203.p197
jhro nādo jaraṭho dāro jhrā jarā hānirīśvarī|
"Jhra" is sound, an old man, [and] a wife; "jhrā" is old age, loss, [and] the supreme goddess;
3.203.p198
jhraṃ juṣṭaṃ bhramarairghuṣṭaṃ paṣṭaṃ suṣṭu gṛhaṃ kadham||
"jhraṃ" is frequented, hummed by bees, spoken, very well, a house, [and] bad speech.
3.203.p199
66
First 200 of 1,136 passages. Read on
Translations (1)
- English (machine translation) — English, machine translation
Linked texts (1)
- Nāmamālā — Dhanañjaya, Sanskrit