Lingadisangraha / Trikanda 7.2
Liṅgādisaṅgraha / Trikaṇḍa 7.2
- Language
- Sanskrit
7.2
1 prakṛti-pratyayā'rthā''dyaiḥ saṃkīrṇe liṅgamunnayet
karma kriyā, tat-sātatye gamye syuraparasparāḥ
2 sākalyā''saṃga-vacane pārāyaṇa-parāyaṇe
yadṛcchā svairitā, hetu-śūnyā tvāsthā vilakṣaṇam
3 śamathas tu śamaḥ śāntir, dāntis tu damatho damaḥ
avadānaṃ karma vṛttaṃ, kāmyadānaṃ pravāraṇam
4 vaśakriyā saṃvananaṃ, mūlakarma tu kārmaṇam
vidhūnanaṃ vidhuvanaṃ, tarpaṇaṃ prīṇanā'vanam
5 paryāptiḥ syāt paritrāṇaṃ hastadhāraṇamityapi
sevanaṃ sīvanaṃ syūtir, vidaraḥ sphuṭanaṃ bhidā
6 ākrośanamabhīṣaṅgaḥ, saṃvedo vedanā na nā
saṃmūrcchanamabhivyāptir, yācñā bhikṣā'rthanā'rddanā
7 vardhanaṃ chedane, 'tha dve ānandana-sabhājane
āpracchannamathā''mnāyaḥ saṃpradāyaḥ, kṣaye kṣiyā
8 grahe grāho, vaśaḥ kāntau, rakṣaṇas trāṇe, raṇaḥ kvaṇe
vyadho vedhe, pacā pāke, hvo hūtau, varo vṛttau
9 oṣaḥ ploṣe, nayo nāye, jyānir jīrṇau, bhramo bhrabhau
sphātir vṛddhau, prathā khyātau, spṛṣṭiḥ pṛktau, sravaḥ srave
10 edhā samṛddhau, sphuraṇe sphuraṇā, pramitau pramā
prasūtiḥ prasave, śryote prāghāraḥ, klamathaḥ klame
11 utkarṣo 'tiśaye, saṃdhiḥ śleṣe, viṣaya āśraye
kṣipāyāṃ kṣepaṇaṃ, gīrṇir girau, gūraṇamudyame
12 unnāya unnaye, śrāyaḥ śrayaṇe, jayane jayaḥ
nigādo nigade, mādo made, udvega udbhrame
13 vimardanaṃ parimalo, 'bhyupapattiranugrahaḥ
nigrahas tad-viruddhaḥ syādabhiyogas tvabhigrahaḥ
14 muṣṭibandhas tu saṃgrāho, ḍimbe ḍamara-viplavau
bandhanaṃ prasitiśca cāraḥ, sparśaḥ spṛṣṭopataptau
15 nikāro viprakāraḥ syādākāras tviṅga iṅgitam
pariṇāmo vikāre, dve same vikṛti-vikriye
16 apahāras tvapacayaḥ, samāhāraḥ samuccayaḥ
pratyāhāra upādānaṃ, vihāras tu parikramaḥ
17 abhihāro 'bhigrahaṇaṃ, nihāro 'bhyavakarṣaṇam
anuhāro 'nukāraḥ syādarthasyā'pagame vyayaḥ
18 pravāhas tu pravṛttiḥ syāt, pravaho gamanaṃ bahiḥ
viyāmo viyamo yāmo yamaḥ saṃyāma-saṃyamau
19 hiṃsākarmā'bhicāraḥ syāj, jāgaryā jāgarā dvayoḥ
vighno'ntarāyaḥ pratyūhaḥ, syādupaghno'ntikāśraye
20 nirveśa upabhogaḥ syāt, parisarpaḥ parikriyā
vidhuraṃ tu praviśleṣe, 'bhiprāyaś chanda āśayaḥ
21 saṃkṣepaṇaṃ samasanaṃ, paryavasthā virodhanam
parisaryā parīsāraḥ syādvāsyā tvāsanā sthitiḥ
22 vistāro vigraho vyāsaḥ, sa ca śabdasya vistaraḥ
saṃvāhanaṃ mardanaṃ syād, vināśaḥ syādadarśanam
23 saṃstavaḥ syāt paricayaḥ, prasaras tu visarpaṇam
nīvākas tu prayāsaḥ syāt, saṃnidhiḥ saṃnikarṣaṇam
24 lavo 'bhilāvo lavane, niṣpāvaḥ pavane pavaḥ
prastāvaḥ syādavasaras, trasaraḥ sūtraveṣṭanam
25 prajanaḥ syādupasaraḥ, praśraya-praṇayau samau
dhīśaktir niṣkramo, 'strī tu saṃkramo durgasaṃcaraḥ
26 pratyutkramaḥ prayogā'rthaḥ, prakramaḥ syādupakramaḥ
syādabhyādānamudghāta ārambhaḥ, saṃbhramas tvarā
27 pratibandhaḥ pratiṣṭambho, 'vanāyas tu nipātanam
upalambhas tvanubhavaḥ, samālambho vilepanam
28 vipralambho viprayogo, vilambhas tvatisarjanam
viśrāvas tu pratikhyātiravekṣā pratijāgaraḥ
Linked texts (8)
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Kalpadrukośa — Keśavabhaṭṭa 1635, Sanskrit
- Kalpatarukośa — Keśava, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Vaijayantīkośa (Yādavaprakāśa) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit