Mukuta 3
Mukuṭa 3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.1 — 2 parts
- 3.2 — 2 parts
- 3.5 — 2 parts
- 3.10 — 2 parts
- 3.12 — 4 parts
- 3.17 — 2 parts
- 3.21 — 4 parts
- 3.30 — 9 parts
- 3.32 — 2 parts
- 3.35 — 2 parts
- 3.40 — 8 parts
- 3.42 — 5 parts
- 3.236 — 4 parts
- 3.52 — 12 parts
- 3.51-2 — 2 parts
- 3.55 — 12 parts
- 3.57 — 4 parts
- 3.62 — 2 parts
3.1
svaravyayaṃ svarganākatridivatridaśālayāḥ
suraloko dyodivau dve striyāṃ klībe tripiṣṭapam37
3.1.p1
svargaṃ:
nākaḥ
tridivaḥ
tridaśālayaḥ
suralokaḥ
dyo
div
tripiṣṭapam
3.1.p2
triviṣṭapam
3.2
amarā nirjarā devāstridaśā vibudhāḥ surāḥ
suparvāṇaḥ sumanasastridiveśā divaukasaḥ
3.2.p1
suparvāṇaḥ
sumanasaḥ
tridiveśāḥ
divaukasaḥ
3.2.p2
divokasaḥ
3.3
āditeyā diviṣado lekhā aditinandanāḥ
ādityā ṛbhavo'svapnā amartyā amṛtāndhasaḥ
3.4
barhirmukhāḥ kratubhujo gīrvāṇā dānavārayaḥ
vṛndārakā daivatāni puṃsi vā devatāḥ striyām
3.5
adityā viśvavasavastuṣitā'bhāsvarānilāḥ
mahārājikasādhyāśca rudrāśca gaṇadevatāḥ
3.5.p1
vasavaḥ
tuṣitāḥ
ābhāsvarāḥ
anilāḥ
mahārājika
3.5.p2
māhārājika
3.6
sādhyāḥ
rudrāḥ
vidyādharo'psaroyakṣarakṣogandharvakinnarāḥ
piśāco guhyakaḥ siddho bhūto'mī devayonayaḥ
3.7
vidyādharaḥ
apsaraḥ
yakṣaḥ
rakṣas
gandharvaḥ :
asurā daitya-daiteya-danujendrāridānavāḥ
śukraśiṣyā ditisutāḥ pūrvadevāḥ suradviṣaḥ
3.8
sarvajñaḥ sugato buddho dharmarājastathāgataḥ
samantabhadro bhagavān mārajillokajijjinaḥ
3.6-2
ṣaḍabhijño daśabalo'dvayavādī vināyakaḥ
munīndraḥ śrīghanaḥ śāstā muniḥ śākyamunistu saḥ
3.10
sa śākyasiṃhaḥ sarvārthasiddhaḥ śauddhodaniśca saḥ
gautamaścārkabandhuśca māyādevī-sutaśca saḥ
3.10.p1
śākyamuniḥ
śākyasiṃhaḥ
sarvārthasiddhaḥ
3.10.p2
siddhārthaḥ
3.11
śauddhodaniḥ
gautamaḥ
arkabandhuḥ
māyādevīsutaḥ
brahmātmabhūḥ surajyeṣṭhaḥ parameṣṭhī pitāmahaḥ
hiraṇyagarbho lokeśaḥ svayambhūścaturānanaḥ
3.12
dhātābjayonirdruhiṇo viriñciḥ kamalāsanaḥ
sraṣṭā prajāpatirvedhā vidhātā viśvasṛḍ vidhiḥ
3.12.p1
brahmā
ātmabhūḥ
surajyeṣṭhaḥ
parameṣṭhī
pitāmahaḥ
hiraṇyagarbhaḥ
lokeśaḥ
svayaṃbhūḥ
caturānanaḥ
dhātā
abjayoniḥ
druhiṇaḥ
3.12.p2
drughaṇaḥ
3.12.p3
viriñciḥ
3.12.p4
viriñcaḥ
3.13
kamalāsanaḥ
kamalamāsanamasya 'kamalāsanaḥ'
sraṣṭā
prajāpatiḥ
vedhāḥ
vidhātā
viśvasṛg
vidhiḥ
viṣṇurnārāyaṇaḥ kṛṣṇo vaikuṇṭho viṣṭaraśravāḥ
dāmodaro hṛṣīkeśaḥ keśavo mādhavaḥ svabhūḥ
3.14
daityāriḥ puṇḍarīkākṣo govindo garuḍadhvajaḥ
pītāmbaro'cyutaḥ śārṅga viśvakseno janārdanaḥ
3.15
upendra indrāvarajaścakrapāṇiścaturbhujaḥ
padmanābho madhuripurvāsudevastrivikramaḥ
3.16
devakīnandanaḥ śauriḥ śrīpatiḥ puruṣottamaḥ
vanamālī balidhvaṃsī kaṃsārātiradhokṣajaḥ
3.17
viśvambharaḥ kaiṭabhajid vidhuḥ śrīvatsalāñchanaḥ
vasudevo'sya janakaḥ sa evānakadundubhiḥ
3.17.p1
viṣṇuḥ
kṛṣṇaḥ
vaikuṇṭhaḥ
viṣṭaraśravāḥ
dāmodaraḥ
hṛṣīkeśaḥ
keśavaḥ
mādhavaḥ
svabhūḥ
daityāriḥ
puṇḍarīkākṣaḥ
govinda:
garuḍadhvaja:
pītāmbara:
acyutaḥ
śārṅgī
viṣvaksena:
3.17.p2
viṣvaksenaḥ
3.14-2
janāḥ samudrasthadaityabhedāḥ | teṣāmardanaḥ 'janārdanaḥ |'
ardda hiṃsāyām | "nandāditvā"llyuḥ (pā0 3|1|134)
3.149
anujatvādvindramupagata iti 'upendraḥ' | upagata indro'sya
vā | “kugatī" (pā0 2|2|18) tyādinā samāsaḥ | indralokādapyupariloke vartamāna iti kaliṅgaḥ
3.150
yadvā harivaṃśe"mamopari yathendrastvaṃ sthāpito gobhirīśvaraḥ | upendra iti
kṛṣṇa tvāṃ gāsyanti divi devatāḥ ||" ityupendraḥ
indrasyāvarajāto'nujatvād 'indrāvarajaḥ ||'
cakraṃ pāṇāvasyeti "praharaṇārthebhyaḥ pare niṣṭhāsaptamyā"
(vā0) viti saptamī-paranipāte 'cakrapāṇiḥ'
catvāro bhujā asyeti 'caturbhujaḥ'
padmaṃ nābhāvasyeti 'padmanābhaḥ |' “acpratyanvavapūrvād"
(pā0 5|4|75) ityatrājiti yogavibhāgādac | yogavibhāgasya
hi pūrvācāryeṣṭamātrasādhakatvaṃ, na tu nābhyantasya sarvatraivāc
samāsānta iti niyamaḥ | tena “prajā ivāṅgādaravindanābhe”
riti māghaḥ (3|65) | “nādhāreṇa vinā sṛṣṭistūrṇanābherapīṣyata” ityādi prayogāḥ | uktaṃ ca-“yogavibhāgādiṣṭasiddhi" riti
madhunāmno'surabhedasya ripu 'madhuripuḥ'
vasudevasyāpatyaṃ 'vāsudevaḥ', vāsuścāsau devaśceti vā
3.15-2
tathāca viṣṇupurāṇam-“sarvatrāsau samastaṃ ca vasatyatreti vai
yataḥ
trivikramaḥ
valivañcanārthaṃ bhūvyomasvargeṣu trayo vikramāḥ pādanyāsā
asyeti 'trivikramaḥ'
3.18
vanaṃ vanapuṣpam| tasmālā'syāstīti 'vanamālī|'
vanamālī
balimasuraṃ dhvaṃsituṃ śīlamasyeti “tācchīlye” (pā0
validhvaṃsī
3|2|78) ṇiniḥ| 'balidhvaṃsī'ti sadānusvāravān| sakārasya
yayo'ntarbhāvena parasavarṇabhāvāt (pā0 8|4|58)
kaṃsasyārātiḥ kaṃsārātiḥ ||’
kaṃsārātiḥ
akṣamakṣmindriye| adha indriyaṃ pādau| tābhyāṃ jātoadhokṣajaḥ
viśvaṃ bibhartti 'viśvambharaḥ |'
viśvambharaḥ
balabhadraḥ pralambaghno baladevo'cyutāgrajaḥ
revatīramaṇo rāmaḥ kāmapālo halāyudhaḥ
3.19
nīlāmbaro rauhiṇeyastālāṅko musa(ṣa)lī halī
saṅkarṣaṇaḥ sīrapāṇiḥ kālindībhedano balaḥ
3.20
madano manmatho māraḥ pradyumno mīnaketanaḥ
kandarpo darpako'naṅgaḥ kāmaḥ pañcaśaraḥ smaraḥ
3.21
(sa) śambarārirmanasijaḥ kusumeśurananyajaḥ
puṣpadhanvā ratipatirmakaradhvaja ātmabhūḥ
3.21.p1
brahmasūrviśvaketuḥ166 syādaniruddha uṣāpatiḥ
kandarpaḥ
darpakaḥ
anaṅgaḥ
kāmaḥ
pañcaśaraḥ
smaraḥ
sambarāriḥ
3.21.p2
śambarāriḥ
3.21.p3
manasijaḥ
3.21.p4
manojaḥ
3.170
kusumeṣuḥ
dve nāmanī aniruddhasya ||20-22ka
'lakṣmīḥ padmālayā padmā kamalā śrīrharipriyā ||22
3.23
śaṅkho lakṣmīpateḥ pāñcajanyaścakraṃ sudarśanaḥ
kaumodakī gadā khaḍgo nandakaḥ kaustubho maṇiḥ
3.24
garutmān garuḍastārkṣyo vainateyaḥ khageśvaraḥ
nāgāntako viṣṇurathaḥ suparṇaḥ pannagāśanaḥ
3.25
śambhurīśaḥ paśupatiḥ śivaḥ śūlī maheśvaraḥ
īśvaraḥ śarva178 īśānaḥ śaṅkaraścandraśekharaḥ
3.26
bhūteśaḥ khaṇḍaparaśurgīrīśo giriśo mṛḍaḥ
mṛtyuñjayaḥ kṛttivāsāḥ pinākī pramathādhipaḥ
3.27
ugraḥ kapardī śrīkaṇṭhaḥ śitikaṇṭhaḥ kapālabhṛt
vāmadevo mahādevo virūpākṣastrilocanaḥ
3.28
kṛśānuretāḥ sarvajño dhūrjaṭirnīlalohitaḥ
haraḥ smaraharo bhargastryambakastripurāntakaḥ
3.26-2
gaṅgādharo'ndhakaripuḥ kratudhvaṃsī vṛṣadhvajaḥ
vyomakeśo bhavo bhīmaḥ sthāṇū rudra umāpatiḥ
3.30
kapardo'sya jaṭājūṭaḥ pināko'jagavandhanuḥ179
pramathāḥ syuḥ pāriṣadā brāhmyādyāstva180 mātaraḥ
3.30.p1
vibhūtirbhūtiraiśvaryamaṇimādikamaṣṭadhā
īśvaraḥ
śarvaḥ
3.30.p2
sarvaḥ
3.30.p3
īśānaḥ
śaṅkaraḥ
candraśekharaḥ
bhūteśaḥ
khaṇḍaparaśuḥ
3.30.p4
khaṇḍaparśuḥ
3.30.p5
girīśaḥ
giriśaḥ
umāpatiḥ
kapardaḥ
pinākaḥ
ajagavaṃ
3.30.p6
ajakavam
3.30.p7
ājagavam
3.30.p8
pramathāḥ
pariṣadāḥ
3.30.p9
pāriṣadyāḥ
3.31
brāhmī
vibhūtiḥ
bhūtiḥ
aiśvaryamapi nāma | "vibhūtirbhūtiriti śambhudhṛtabhasmano
nāmadvayam" iti tvanyaḥ ||31ka|| aṇutvādyaṣṭavidhaprabhāvasya
nāmatrayam
umā kātyāyanī gaurī kālī haimavatīśvarā
3.32
śivā bhavānī rudrāṇī śarvāṇī sarvamaṅgalā
aparṇā pārvatī durgā mṛḍānī caṇḍikāmbikā
3.32.p1
atikopanatvāt 'caṇḍikā' durgā | caḍi kope | caṇḍatīti pacādyaci204 (pā0 3|1|134) striyāṃ "bahvādibhyaśca"
3.32.p2
pā0 4|1|45) iti ṅīṣ | tataḥ "saṃjñāyām" (pā0 5|3|75
3.32-2
iti kan | "ke'ṇa" (pā0 7|4|13) iti hrasvaḥ| ṇbul
vā (pā0 3|1|133)
jaganmātṛtvādambaivāmbikā| saṃjñāyāṃ kan (pā0
5|3|75) || saptadaśa umāyāḥ205
3.33
vināyaka-vighnarāja-dvaimātura-gaṇādhipāḥ
apyekadanta-heramba-lambodara-gajānanāḥ
3.34
lambodaraḥ
gajānanaḥ
kārtikeyo mahāsenaḥ śarajanmā ṣaḍānanaḥ
pārvatīnandanaḥ skandaḥ senānīragnibhūrguhaḥ
3.35
bāhuleyastārakajidviśākhaḥ śikhivāhanaḥ
ṣāṇmāturaḥ śaktidharaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ
3.35.p1
kārtikeyaḥ
mahāsenaḥ
śarajanmā
ṣaḍānanaḥ
pārvatīnandanaḥ
skandaḥ
senāṃ nayati prāpayati 210 ‘senānīḥ’ | “satsūdviṣe” ti
(pā0 3|2|61) kvip
senānīḥ
agnibhūḥ
guhaḥ
bāhuleyaḥ
tārakajit
viśākhaḥ
śikhivāhanaḥ
ṣāṇmāturaḥ
śaktidharaḥ
kumāraḥ
krauñcadāraṇaḥ
3.35.p2
krauñcadāraṇaḥ
3.36
indro marutvānmaghavā viḍojāḥ217 pākaśāsanaḥ
vṛddhaśravāḥ sunāsīraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ
3.37
jiṣṇurlekavarṣabhaḥ śakraḥ śatamanyurdivaspatiḥ
sutrāmā gotrabhid vajrī vāsavo vṛtrahā vṛṣā
3.38
vāstoṣpatiḥ surapatirbalārātiḥ śacīpatiḥ
jambhabhedī harirayaḥ svārāṇnamucisūdanaḥ
3.36-2
saṃkrandano duścyavanasturāṣāṇmeghavāhanaḥ
ākhaṇḍalaḥ sahasrākṣa ṛbhukṣāstasya tu priyā
3.40
pulomajā śacīndrāṇī nagarī tvamarāvatī
haya uccaiḥśravāḥ sūto mātalirnandanaṃ vanam
3.40.p1
syāt prāsādo vaijayanto jayantaḥ pākaśāsaniḥ
indraḥ
marutvān
purandaraḥ
jiṣṇuḥ
lekharṣabhaḥ
śakraḥ
śatamanyuḥ
divaspatiḥ
sutrāmā
3.40.p2
sūtrāmā
3.40.p3
gotrabhit
vajrī
vāsavaḥ
saṃkrandanaḥ
duścyavanaḥ
turāṣāṭ
meghavāhanaḥ
ākhaṇḍalaḥ
sahasrākṣaḥ
ṛbhukṣāḥ
pulomajā
3.40.p4
paulomī
3.40.p5
śaciḥ
3.40.p6
śacī
3.40.p7
saciḥ
3.40.p8
sacī
3.41
indrāṇī
amarāvatī
airāvato 'bhramātaṅgairavaṇā'bhramuvallabhāḥ
3.41-2
abhramorvallabho'bhramuvallabhaḥ ||’ catvāryairāvatasya
3.42
hlādinī vajramastrī syāt kuliśaṃ bhiduraṃ paviḥ
śatakoṭiḥ svaruḥ śambo²³³ dambholiraśanirdvayoḥ
3.42.p1
vyomayānaṃ vimāno'strī nāradādyāḥ surarṣayaḥ
abhramuvallabhaḥ
śatakoṭiḥ
svaruḥ
śambaḥ
3.42.p2
śaṃvaḥ
3.42.p3
sambaḥ
3.42.p4
dambholiḥ
aśaniḥ
3.42.p5
vajrāśaniḥ
3.43
vyomayānam
vimānaḥ
syāt sudharmā devasabhā pīyūṣamamṛtaṃ sudhā
3.44
mandākinī viyadgaṅgā svarṇadī suradīrghikā
meruḥ sumerurhemādrī ratnasānuḥ surālayaḥ
3.45
pañcaite devataravo mandāraḥ pārijātakaḥ
santānaḥ kalpavṛkṣaśca puṃsi vā haricandanam
3.46
sanatkumāro vaidhātraḥ sarve dvāvaśvinīsutau
nāsatyāvaśvinau dasrāvāśvineyau ca tāvubhau
3.236
striyāṃ bahuṣvapsarasaḥ svarveśyā urvaśīmukhāḥ
3.236.p1
meruḥ
sumeruḥ
hemādriḥ
ratnasānuḥ
surālayaḥ
mandāraḥ
pārijātakaḥ
santānaḥ
kalpavṛkṣaḥ
haricandanam
3.236.p2
haricandanaḥ
3.236.p3
sanatkumāraḥ
vaidhātraḥ
svarvaidyau
aśvinīsutau
nāsatyau
aśvinau
dasrau
āśvineyau
apsarasaḥ
svarveśyāḥ
urvaśī
3.236.p4
ūrvasī
3.47
hāhā hūhūścaivamādyā gandharvāstridivaukasām
3.48
agnirvaiśvānaro vahnirvarvītihotro dhanañjayaḥ
kṛpīṭayonirjvalano jātavedāstanūnapāt
3.46-2
barhiḥ śuṣmā246 kṛṣṇavarmā śociṣkeśa247 uṣarbudhaḥ
āśrayāśo248 bṛhadbhānuḥ kṛśānuḥ pāvako'nalaḥ
3.50
rohitāśvo vāyusakhā śikhāvānāśuśukṣaṇiḥ
hiraṇyaretā hutabhug dahano havyavāhanaḥ
3.51
saptārcirdamūnāḥ249 śukraścitrabhānurvibhāvasuḥ
śucirappattamaurvastu bāḍavo baḍavānalaḥ
3.52
vahnerdvayorjvālakīlāvarcirhetiḥ śikhā striyām
triṣu sphuliṅgo'gnikaṇaḥ santāpasaṃjvarau samau 250
3.52.p1
tanūnapāt
3.52.p2
tanūnapād
3.52.p3
barhiḥ
3.52.p4
barhiḥśuṣmā
3.52.p5
śuṣmā
3.52.p6
śuṣmaḥ
3.52.p7
kṛṣṇavartmā
śociṣkeśaḥ
uṣarbudhaḥ
āśrayāśaḥ
3.52.p8
āśayāśaḥ
3.52.p9
bṛhadbhānuḥ
kṛśānuḥ
pāvakaḥ
analaḥ
rohitāśvaḥ
vāyusakhā
3.52.p10
vāyusakhaḥ
3.52.p11
vibhāvasuḥ
śuciḥ
apū̱pittam
3.52.p12
apāṃ pittam
3.51-2
aurvaḥ
bāḍavaḥ
baḍavānalaḥ
aurvāditrayaṃ bāḍavāgneḥ
3.51-2.p1
jvālaḥ
kīlaḥ
arcis
3.51-2.p2
arciḥ
3.53
hetiḥ
śikhā
sphuliṅgaḥ
agnikaṇaḥ
santāpaḥ
dharmarājaḥ pitṛpatiḥ samavartī paretarāṭ
kṛtānto yamunābhrātā śamano yamarāḍ yamaḥ
3.274
kālo daṇḍadharaḥ śrāddhadevo vaivasvato'ntakaḥ
3.54
rākṣasaḥ kauṇapaḥ kravyāt kravyādo'srapa^
āśaraḥ^
3.55
rātriñcaro rātricaraḥ karburo nikaṣātmajaḥ
yātudhānaḥ puṇyajano nairṛto yāturakṣasī
3.55.p1
pracetā varuṇaḥ pāśī yādasāṃpatirappatiḥ
asrapaḥ
3.55.p2
aśrapaḥ
3.55.p3
āśaraḥ
3.55.p4
āśiraḥ
3.55.p5
rātriścaraḥ
rātricaraḥ
karburaḥ
3.55.p6
karvaraḥ
3.55.p7
nikaṣātmajaḥ
yātudhānaḥ
3.55.p8
jātudhānaḥ
3.55.p9
puṇyajanaḥ
nairṛtaḥ
yātu
rakṣaḥ
pracetāḥ
varuṇaḥ
pāśī
yādasāṃpatiḥ
3.55.p10
yādaḥpatiḥ
3.55.p11
appatiḥ
3.55.p12
apāṃpatiḥ
3.56
śvasanaḥ sparśano vāyurmātariśvā sadāgatiḥ
3.57
pṛṣadaśvo gandhavaho gandhavāhānilāśugāḥ
samīramarunmārutajagatprāṇasamīraṇāḥ283
3.57.p1
nabhasvadvātapavanapavamānaprabhañjanāḥ
śvasanaḥ
sparśanaḥ
vāyuḥ
mātariśvā
sadāgatiḥ
pṛṣadaśvaḥ
gandhavahaḥ
gandhavāhaḥ
anilaḥ
āśugaḥ
samīraḥ
marut
mārutaḥ
3.57.p2
marutaḥ
3.57.p3
jagatprāṇaḥ
samīraṇaḥ
nabhasvān
vātaḥ
3.57.p4
vātiḥ
3.58
pavanaḥ
pavamānaḥ
prāṇo'pānaḥ samānaścodānavyānau ca vāyavaḥ286
3.56-2
śarīrasthā ime raṃhastarasī tu rayaḥ syadaḥ
javo'tha śīghraṃ tvaritaṃ laghu kṣipramaraṃ drutam
3.60
satvaraṃ capalaṃ tūrṇaṃmavilambitamāśu ca
satatānāratāśrāntasantatāviratāniśam
3.61
nityānavaratājasramapyathātiśayo bharaḥ
ativelabhṛśātyarthātimātrodgāḍhanirbharam
3.62
tīvaikāntanitāntāni gāḍhavāḍhadṛḍhāni ca
klībe śīghrādyasattve syāt triṣveṣāṃ sattvagāmi
yat287
3.62.p1
taraḥ
rayaḥ
syadaḥ
javaḥ
śīghram
tvaritam
laghu
kṣipram
aram
drutam
satvaram
capalam
bharaḥ
3.62.p2
nirbharaḥ
3.63
ativelaḥ
bhṛśam
atyartham
atimātram
udgāḍham
nirbharam
tīvram
ekāntam
nitāntam
gāḍham
bāḍham
dṛḍham
kuberastryambakasakho^ yakṣarāḍguhyakeśvaraḥ
manuṣyadharmā dhanado rājarājo dhanādhipaḥ
3.64
kinnareśo vaiśravaṇaḥ paulastyo naravāhanaḥ
yakṣaikapiṅgailavila(ka)-śrīdapuṇyajaneśvarāḥ
3.65
asyodyānaṃ caitrarathaṃ putrastu nalakūvaraḥ
kailāsaṃ sthānamalakā pūrvimānantu puṣpakam
3.66
syāt kinnaraḥ kiṃpuruṣasturaṅgavadano mayuḥ
nidhirnā śevadhirbhedāḥ śaṅkhapadmādayo nidheḥ
Linked texts (14)
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vaiyākaraṇasiddhāntakaumudī (another edition) — Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Vandyaghaṭīyā — Sarvānanda, Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Kalpatarukośa — Keśava, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Śabdacandrikā — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Vikramāṅkadevacarita — Bilhaṇa, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit