Mahipakosha 4: atha caturthe kāṇḍam
Mahīpakośa 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.213 — 1 part
atha caturthe kāṇḍam
4.1
atha saṃkīrṇavarṇākhyaścaturtho'tra viracyate
kāṇḍo'yamamalaiḥ śabdairakārādyādibhiḥ kramāt
4.2
apavargaḥ kriyāśeṣe tyāge sāphalyamokṣayoḥ
avaṣṭambhastu saṃrambhārambhastambheṣu hāṭake
4.3
abhijātaḥ sthitau prājñe nyāyye rūpakulīnayoḥ
abhimānadhvaniḥ (?) prītau garve'pi jñānahiṃsayoḥ
4.4
abhiṣaṅgastathākrośe śapathe'pi parābhave
avadātaḥ site ramye svarṇavarṇaviśuddhayoḥ
4.5
bhavedalamako meke madhūke padmakesare
kokile'lipako bhṛṅge pike'pi tarahiṇḍake
4.6
aṅgārakaḥ kuje dṛṣṭa ulmukāṃśe kuraṇṭake
aṅgārakeśukāṇḍe syātkiṃśukasya ca korake
4.7
adhyārūḍhaṃ samārūḍhe'pyadhike'pi ca vartate
aṅgāriṇī hasantyāṃ ca mārttaṇḍatyaktadiśyapi
4.8
aṅkapālī pariṣvaṅge dhātrīkoṭyorgadahvahe
abhiniṣṭhānamicchanti visarjanīyavarṇayoḥ
4.9
avagrahaṇamicchanti pratirodhe'pyanādare
apāvṛtaḥ svatantre syātpihite tālabhidyapi
4.10
atimuktaḥ kalāhīne vāsantyāṃ tiniśe smṛtaḥ
avadhvastaṃ parityakte nindite cāvacūrṇite
4.11
apadeśo bhavellakṣe(kṣye) nimittavyājayorapi
antāvasāyī śabdo'yaṃ cāṇḍāle nāpite smṛtaḥ
4.12
apabhraṃśo'vapāte syādbhāṣābhedāpaśabdayoḥ
adhivāso gṛhe vāse'pyagrajanmā dvije'graje
4.13
aṣṭāpadaṃ suvarṇe cāṣṭāpadaḥ sa[śa]rabhe mataḥ
latāparvatabhiccandramallīsāriphaleṣu ca
4.14
bhavedagniśikhākhyā ca lāṅgalyāṃ kuṅkume'pi ca
munije'bhimukhe vipre bhallāte citrake sure
4.15
durjane'numatiḥ śiṣye pūrṇimābhidanujñayoḥ
aruṣkaraṃ phale bhallātakasya vraṇakṛtyapi
4.16
adhiṣṭhānaṃ pure cakraprabhāvādhyāsaneṣu ca
anūcāno vivekajñasāṅgavedavidopi
4.17
ambarīṣo nṛpe bhrāṣṭre kiśore budhasūryayoḥ
āmrāte'pi maheśe'laṃbuṣastu charddane'pi ca
4.18
alambuṣā pakṣibhede gaṇḍīryāpaṇayoṣayoḥ
athābhiṣyanda ābhrā [srā] ve'tivṛddhau nayanāmaye
4.19
āveśanaṃ śilpiāśālāvaiśayorbhūtamandire
bhavedācchādanaṃ vastre saṃpidhāne'pavāraṇe
4.20
ākṣepako marudvyādhau vyāghre syānnindake'pi ca
ākalpakastamomohagranthāvu [nthiṣū] tkalikāsudoḥ
4.21
ārohaṇaṃ samārohe sopāne'pi prarohaṇe
ātharvaṇo'pyatharvajñavāṅveḍe'pi purodhasi
4.22
āsutībalaśabdo'yaṃ kalyapāle ca yajvani
ātmādhīnaḥ sute śyāle prāṇādhāre vidūṣake
4.23
āśābandhaḥ samāśvāse tathā markaṭavāsake
āḍambarastu saṃrambhe bṛṃhite tūryaniḥsvane
4.24
athālluritakaṃ hāsanakhaghātaprabhedayoḥ
ātmayoniḥ smare śambhāvātmavīro vidūṣake
4.25
parākramavṛte śyāle putre cāyodhanaṃ vadhe
ājāvāskandanaṃ śoṣe tiraskārasamīkayoḥ
4.26
ikṣugandhā poṭagale koṣṭīgokṣurayoḥ kṣure
iṣṭagandhaḥ sugandhe syādiṣṭagandhaṃ tu bālake
4.27
indulekhā viṣoḥ khaṇḍe somavahvyamṛtāṃśuṣu
īhāmṛgo vṛke rūpakāntare jantubhidyapi
4.28
upakārastūpakṛtau vikīrṇakusumādiṣu
mande'thopaniṣaddharme vedānte sadrahasyayoḥ
4.29
upāsanaṃ śarābhyāse śuśrūṣāyāṃ tathāsane
upahvaraṃ punaḥ pārśve rahaḥsthāne'pyupakramaḥ
4.30
prārambhe'pi cikitsāyāmupadhāyāṃ ca vikrame
upalabdhirbhavejjñāne tathā prāptimanīṣayoḥ
4.31
udumbaraṃ bhavetkuṣṭhabhede tāmre'pyudumbaraḥ
anoku(ka)hastarau tāle dehalyāṃ piṇḍake'pi ca
4.32
upatāpaṃ gade vindhyādupatapte'pyaśarmaṇi
udghāṭakaṃ ghaṭīyantre dṛśyate copavāraṇe
4.33
upāhito'nalotpāte tathā cāropite smṛtaḥ
udāsthitaḥ pratīhāre praṇadhyadhyakṣayorapi
4.34
uparāgapadaṃ dṛṣṭaṃ rāhugrastendubhāskare (?)
vigāne durjaye rāhāvupasargo gade(da)midi
4.35
prādāvucchiṅkaṭo mīnabhede kopanapūruṣe
uddanturo bhavettuṅge karālotkaṭadantayoḥ
4.36
upacārastu lakṣāyāmāropavyavahārayoḥ
ṛṣabhadhvajaśabdo'yaṃ maheśajinabhedayoḥ
4.37
eḍamūkadhvanirdṛṣṭaḥ (?) śaṭhe vākśrutivarjite
bhavedekaparda mārge tadātve'pyekakuṇḍalaḥ
4.38
revatīramaṇe gaurīvare kiṃpuruṣeśvare
airāvataḥ śakragaje nāraṅge diggaje drume
4.39
airāvataṃ balārāte ṛjudīrghaśarāsane
airāvatī taḍidbhede saudāminyāṃ ca paṭhyate
4.40
oṣadhīramaṇo dṛṣṭaḥ ṛṣabhauṣadhacandrayoḥ
udumbaro yame roge phalādau yajñaśākhinām
4.41
kālaskandhastamāle syāttinduke jīvakadrume
kalā(la)dhautadhvaniḥ (?) svarṇe rajate ca kaladhvanau
4.42
karahāṭastarau deśe padma kandaprasūnayoḥ
atha kauleyakaḥ sārameye cāpe kulodbhave
4.43
kṛṣṇavṛntā punarmāṣaparṇīpāṭali vṛkṣayoḥ
padme kāmaguṇo rāge smṛtaḥ suratabhogayoḥ
4.44
kaśerukaṃ jale kande pṛṣṭhasyāsthani kathyate
karavīro'kṣure khaṅge śmaśāne hayamārake
4.45
aṅguṣṭhe karavīrī tu putrivyāmuditāvapi
sadbhravyāṃ karṇikārastu kṛtamāle drumotpale
4.46
kaṭukandaḥ śṛṅgavere śobhāñjanarasotayoḥ
karkoṭakastu mālvarabhujaṅgamaviśeṣayoḥ
4.47
kathāprasaṅga ityeṣa vātūlaviṣavaidyayoḥ
kalaviṅkaḥ smṛto grāmacaṭake'pi kuliṅgake
4.48
kṛṣṇasāraḥ suhāvṛkṣe śiṃśiṣāmṛgabhedayoḥ
kūṣmāṇḍakastu mārjīre kūṣmāṇḍagaṇabhedayoḥ
4.49
kalakaṇṭhaḥ pike pārāpate haṃse ca kekini
kālakaṇṭhaḥ pike khañjarīṭe rudramayūrayoḥ
4.50
kālapṛṣṭho mṛge kaṅke karṇacāpe dhanuṣyapi
karṇapūro'vataṃse ca nīlapadmaśirīṣayoḥ
4.51
kādambarī punarmadye kokilāśāstrabhedayoḥ
vāṇīsārikayoḥ kādambaraṃ dadhisare smṛtam
4.52
sīdhumadyabhidoḥ kumbhīnasī lavaṇamātari
kumbhīnasastvahau kumbhayonidroṇe munāvapi
4.53
kumudvatī kairaviṇīkuśapadmyoḥ kaladhvaniḥ
pārāpate kalāyukte parapuṣṭe ca kekini
4.54
kuruvindaḥ punaḥ padmarāge kalmāṣamustayoḥ
darpaṇe hiṅgulavrīhibhidoḥ karkaṭakastvahau
4.55
bilve kucandanaṃ vṛkṣe patrāṅge raktacandane
kukavākustāmracūḍe kṛkalāsamayūrayoḥ
4.56
atha kauku (ku) ṭiko dūre ritacakṣuṣi dāmbhike
kaṭambharā tu golomyāṃ (golāyāṃ) varṣābhūgajayoṣayoḥ
4.57
kaṭambharaprasāriṇyoḥ kākarūko digambare
strījite pecake dambhe bhīte kośātakaḥ kace
4.58
ghoṣe kośātakī jyotsnīpaṭolyośca kuṭaṃnaṭaḥ
śoṇake syāddhāsapure'pyatha kāryapuṭadhvaniḥ
4.59
unmatte kṣapaṇe'narthakare hastakabhidyapi
kuṇḍakīṭastu dāśīśe jārato brāhmaṇīsute
4.60
kṛṣṇavartmā durācāre vītihotre vidhuṃtude
kāmacārī punaḥ kasne kalaviṅke care'pi ca
4.61
kiṣkuparvā poṭagale tatheśrutvacisārayoḥ
kaṭakhādaka ityeṣa kācakumbhe ca khādake
4.62
pherave kokile kakṣāvekṣako raṅgajīvini
dvārapāle kvau piṅge śuddhāntodyānapālayoḥ
4.63
kṛmikaṇṭakastu citrāviḍaṅgodumbareṣu ca
kaṭṭilakastu parṇāse varṣābhūkāravellayoḥ
4.64
kharālikastu nārācopadhānagrāmaṇīṣu ca
khañjarīṭaḥ kṛpāṇāṅgavratacāriṇi khañjane
4.65
khaṇḍaparśuḥ śive rāhau rāme cūrṇapralepini
kirāte bheṣaje cātha kharvaśākhaḥ kapau kṣupe
4.66
gojāgarikamuddiṣṭaṃ maṅgale bhakṣyakārake
syādgāḍhamuṣṭiḥ kṛpaṇe kṛpāṇādiṣu bhaṇyate
4.67
gandhavāhā tu nāsāyāṃ gandhavāho'nile mṛge
gorakṣajambū(ḥ) godhūme gorakṣe tandule'pi ca
4.68
vṛkṣe gomedakaṃ ratne kākole patrake'pi ca
gokuṇiko vakranetre paṅkasthe gavyupekṣake
4.69
gokaṇṭako gavāṃ padbhirninne gorakṣake'pi ca
vṛkṣe gandhavatī hālākastūrībhūsutīṣu ca
4.70
girisāradhvani (?) liṅge lohe malayaparvate
grāmamaṅka (ṅka) rikā śṛṅgīyuddhayorgandhamādanaḥ
4.71
gandhake vānare śaile amare gandhamādanī
surāyāmauṣadhībhede gadayitnuḥ sarākṣayoḥ
4.72
atho (1) ghanaraso vāri moraṭe'tha ghanāghanaḥ
ghātake mattamātaṅge varṣukābde nirantare
4.73
śakre ghargharikā sindhubhede vāditradhānyayoḥ
ghoṣavepārikā khyātā gaṇikāvallibhedayoḥ
4.74
candrahāso daśagrīve khaṅge'sau cilamīlika
khadyote dṛśyate kaṇṭhībhede'pi taḍidvidi
4.75
cakravāṭaḥ kriyārohe paryante ca śikhādrume
cakravāḍaḥ cakravālau samūhe parvatāntare
4.76
cīrṇaparṇastu kharjūre nimbe cūḍāmaṇidhvaniḥ (1)
kākaciñcāphale śīrṣamaṇiśāstraviśeṣayoḥ
4.77
candrakānto maṇau vindyāccandrakāntaṃ tu kairave
citragupto yame tasya leṣa(kha)ke'tha catuṣpathaḥ
4.78
dvijātau catvare'pi syāccakrapādo mataṅgaje
rathe carmaṇvatī sindhuviśeṣe kadalīdrume
4.79
catuṣpadastu raṅgādau nārīṇāṃ karaṇāntare
cirañjīvī tvaje kāke citrabhānurdineśvare
4.80
citrake dahane cakradharaḥ śrīpatisarpayoḥ
caṇḍālikā tu pārvatyāṃ kiṃda( na )śeṣadhibhedayoḥ
4.81
atho ( ?) citraratho vidyādhare gandharvasūryayoḥ
candrodayo niśānāthodayollocauṣadheṣu ca
4.82
chatrabhaṅgastu vaidhavye svātantrye nṛpatikraye
chatrodayo mahīpānāmudaye tālabhidyapi
4.83
bhavejjanapado loke viṣaye puṭabhedane
mārge jaivātṛkaścandre bheṣajyāyuṣmatoḥ kṛśe
4.84
jīviteśo dhave kāle jalasūcirjalokasi
śṛṅgāṭakadvayosphoṭi( ṭyāṃ ? ) pāṭhīnaśiśumārayoḥ
4.85
jaghanyajo'nuje śūdre jalaruṇḍo bhujaṅgame
payoreṇau jalāvartte tathā kambūvarāṭayoḥ
4.86
atho (?) jalakaraṃkaḥ syājjalavallītaḍittvatoḥ
nālikeraphale vṛkṣe jīvapuṣpaṃ phaṇijjake
4.87
bhūpe damanake jīvaṃjīvo'drau vicakorayoḥ
jarjarīkaṃ bahucchidre jarjarīko jarattare
4.88
tarttarīkaṃ bahitre syāttarttarīkastu pārage
tandurīṇaḥ kace kīṭe barbare tandulodake
4.89
dāserakastu karabhe dāsīputre niyāmake
devamaṇiḥ śive vāji galāvartte'pi kaustubhe
4.90
dandaśūkadhvanirddiṣṭo dīrghapṛṣṭhe'pi rakṣasi
durodaro dyūtakare paṇe dyūte pipāsake
4.91
dākṣāyaṇī tu pārvatyāṃ rohiṇyāmuḍuṣūcyate
divābhīto bhaveccaure pecake kumudākare
4.92
devasenā smṛtā śakrakanyānirjarasenayoḥ
divākīrttirdhvani (?) rbūke caṇḍāle nāpite'pi ca
4.93
devatāḍo'nale rāhau kṛtānte'tha dalāḍhakaḥ
kunde'raṇyatile dantiśravaṇe nāgakesare
4.94
śirīṣe gairike vṛkṣe phene dantaśavadhvaniḥ
nāgaraṅge'pi jambīre kapitthe daśanacchadaḥ
4.95
niśvāse cumbane coṣṭhe dvaimātura ibhānane
bhūpe digambaro rudre kṣapaṇe dhvāntanabhayoḥ
4.96
dhanañjayo'nale pārthe kakubhe dehamārute
nāgabhede gaje kṣatre dhṛtarāṣṭro nṛpāntare
4.97
sarpe khagāntare cāpi haṃsatālaviśeṣayoḥ
dhundhumārastu bheṣajye gṛhadhūme nṛpāntare
4.98
nāśīre sīkare meghopale dhārādharo ghane
kṛpāṇe turage dhūlīkadambo nīpasaṅgayoḥ
4.99
vara(ru)ṇe tiniśe dhūmaketurutpātabarhiṣoḥ
dharādharo harau śeṣe parvate'tha dhurandharaḥ
4.100
dhuryye vanadrume dharmarājaḥ sūrye yudhiṣṭhire
buddhe daṇḍadhare dhārttarāṣṭraḥ kauravasarṣapoḥ
4.101
niśśārako'nile khaire purīṣasya kṣaye smṛtaḥ
nirgranthakaḥ kalāhīne kṣapaṇe'pi paricchade
4.102
nāgavārikaśabdo'yaṃ rājakuñjarahastipe
gaṇastharāje garuḍe dṛśyate citramekhale
4.103
nārāyaṇo'cyute tālabhede nārāyaṇī punaḥ
śatāvaryumayolrakṣmyāṃ nadīkānto'pi hijjale
4.104
sinduvāre samudre syādvṛkṣatālaviśeṣayoḥ
nadīkāntā mahījambūkākajaṅghālatāsvapi
4.105
atha niḥsaraṇaṃ mokṣe niryāṇe maraṇe'pi ca
upāye tālabhede'tha nirbhartsanamalaktake
4.106
khalīkāre niśācārī śivāsatyorniśācaraḥ
jambuke kauśike caure dandaśūke'pi rakṣasi
4.107
nandyāvarttaṃ punarveśmaviśeṣe nagaradrume
niyāmakaḥ karṇadhāre potavāhe niyantari
4.108
nakṣatranemī revatyāṃ candre nirasanadhvaniḥ
niṣṣūdane tathā niṣṭhīvane nistaraṇaṃ punaḥ
4.109
nistāre taraṇe dṛṣṭamupāye'tha nirūpaṇaṃ
vilokane vicāre syānniddeśo'pi nidarśane
4.110
nirākṛtirnirākāre vedahīnaniṣedhayoḥ
dṛṣṭaṃ niśamanaṃ dhīraiḥ śravaṇe'pi nirīkṣaṇe
4.111
nīlakaṇṭhaḥ pītasāre mahādevamayūrayoḥ
nārakīṭo'śmanaḥ kīṭe mitradrohe viśārade
4.112
nandighoṣaḥ pārtharathe vandighoṣe niṣaṅguraḥ
jambāle manmathe nīlāmbaro halini rākṣase
4.113
parivāpo jalasthāne paryuptau ca paricchade
vapane parivāro'sikośe parijane smṛtaḥ
4.114
parigrahaḥ syātsvīkāre śāpe patnyāṃ paricchade
parivarhaḥ parīvāre bhūpālocitavastuni
4.115
atha puṣpalakaḥ kīle gandhaiṇe kṣapaṇe'pi ca
pūtikāraṣṭhaṃ
pūtikāraṣṭhaṃ
pūti Flowing: pūtikāṣṭhaṃ
pūtikāṣṭhaṃ ca sarale devadārumahoruhe
4.116
pārīraṇo bhaveddaṇḍe kacchape paṭaśāṭake
paravāṇirbudhe dṛṣṭo dharmādhyakṣe'pi vatsare
4.117
puṇḍarīkaṃ sitacchatre bheṣaje ca sitotpale
puṇḍarīkastu diṅgāge rājilāhau kamaṇḍalau
4.118
vyāghre gaṇadhare dantijvare yāge mṛgādhipe
kośakāraviśeṣe syātsitavarṇāgravṛkṣayoḥ
4.119
yugmaṃ
pratiśiṣṭaḥ pratiikṣipte preṣite'pi nirākṛtau
puraskṛto'bhiśaste pūjite cāgragāmini
4.120
pitāmahaḥ surajyeṣṭhe pitustāte pratiśrayaḥ
samityāśrayayogerhi pratiyatna upagrahe
4.121
saṃskāralipsyoḥ khyāto viddhiḥ pratibhayadhvaniḥ
anugrahe vīravare sādhvase bhayakāriṇi
4.122
pārāyaṇaṃ samāsaṅge kārtsnye pāragatāvapi
parāyaṇamasaṅgoktāvāśraye'tha parāyaṇaḥ
4.123
tatpare syātpallavitaṃ lākṣārāge sapallave
tate prahasanaṃ hāse'pyākṣepe rūpakāntare
4.124
pāñcajanyaḥ poṭagale śaṅkhe lakṣmīpaterapi
paridhāyo jalasthāne nitambaparivārayoḥ
4.125
pātrīrastvayaḥ kāṃsye jaratpātre hutāśane
piṅgāṇake tathā vṛkṣe toyamagnaviśeṣayoḥ
4.126
padmalāñchanaśabdo'bje kubere keśave ravau
pracalākaḥ śarāghāte śikhaṇḍe'pi bhujaṅgame
4.127
bheke pippala kaṃ sūtre sīvane cūcuke'pi ca
pañcanakho gaje kūrme parapuṣṭā paṇastriyām
4.128
parapuṣṭaḥ pike parvarīṇaṃ tu ghṛtakambale
parṇavṛntarase parṇasirāyāṃ parvaṇīṣyate
4.129
pīluparṇyoṣadhībhede bimbikāmūrvayorapi
prajāpatirnṛpe sūrye pāvake tvaṣṭṛvedhasoḥ
4.130
jāmātaryapi dakṣādau pañcaguptastu kacchape
cārvākadarśane cātha pārijātaḥ suradrume
4.131
pāribhadro'pi mandāre parivarttaḥ palāyane
yugānte bhramaṇe kūrmarāje vinimaye'pi ca
4.132
puṣpadanto jine rudragaṇe dikkuñjarāntare
puṭabhedo nadīvakre pattanātodyayorapi
4.133
piṇḍītako marubake tagare madanadrume
atha puṣkariṇī nadyāṃ padminī dantiyoṣayoḥ
4.134
khāte puṇyajanaḥ śrīde sajjne'pi prakīrṇakaḥ
vistāre cāmare granthaviśeṣe'pi turaṅgame
4.135
pṛṣṭhaśṛṅgī punaḥ ṣaṇḍhe sairibhe'pi vṛkodare
piṇḍapuṣpaṃ japāśokābjeṣu poṭagalo jhaṣe
4.136
nale kāśe puroḍāśe(śo) hutaśeṣe haviṣyapi
some pāraśavaḥ śūdrātanaye brāhmaṇādapi
4.137
lohe payodharo nālikere meghe kaśeruke
kunte'pi parīghātastu prahārāstraviśeṣayoḥ
4.138
plavaṅgamaḥ kapau bheke ravisūte parākramaḥ
prāṇamātre (?) samudyoge pīṭhamardo vinirgate
4.139
nāṭyoktau nāṭakāsakte khecare pravidāraṇaṃ
saṃgrāme dāraṇe pārāpataḥ kālarave girau
4.140
pharpharīkaśvapeṭe'pi pharpharīkaṃ tu mārdave
phalodayaḥ surāre vṛddhau nirvāṇalābhayoḥ
4.141
bhāgadheyaṃ kare bhāgye bhāgadheyastu gotraje
bhavedbhogavatī sarpanagarītaṭinībhidoḥ
4.142
bhayānakakṣvanirvyāghre rasabhede vidhaṃtude
bhīme bhramarako bhṛṅge girike cūrṇakuntale
4.143
bhaṭṭārako nṛpe deve munau bhāryāṭiko mṛge
bhāryayā tejite cātha bharadvājaḥ khagāntare
4.144
bṛhaspatisute bhāradvājī vanapicudrume
bhāradvājo munau droṇe bhṛṅgarājaḥ khagāntare
4.145
mārkave bhasmatūlaṃ tu pāṃsuvṛttau hime'pi ca
bhadrakālī tu gandholīpārvatyoroṣadhībhidi
4.146
atho (?) māṇavako hāraviśeṣe vaṭuke śiśau
mūrddhābhisikto bhūpāle kṣatriye sacive kvacit
4.147
mahāvīro jine siṃhe tārkye śūra pikai pacau
makhavahrau mahāseno mahāsainyādhipe guhe
4.148
mahākālo mahādeve kiṃpāke pramathāntare
vyālāntare mahāmātro hastyārohe'dhipāḍhyayoḥ
4.149
mṛṣṭerukau vadānye syānmiṣṭāśinyatithidviṣi
atho marubakaḥ puṣpe madanadrau phaṇijjake
4.150
mahāśaṅkho nighau saṃkhyāviśeṣe manujāsthini
mallanāgastu cāṇakye tridaśebhe malimlucaḥ
4.151
taskare mārute duṣṭe mīnagrīvastu khañjane
dardurābhe meghanādo varuṇe rāvaṇātmaje
4.152
stanite'tha mahānādo varṣukābde śayānake
susvane mucakundaḥ syāt munau daityadrubhedayoḥ
4.153
māludhāno mātulāhau māludhānī latāntare
mātulānī kalāpe syācchaṇamātulabhāryayoḥ
4.154
mahodayo nṛpe mokṣe madhuparke pure ravau
mārjālīyastu mārjāre śūdre vigrahaśodhane
4.155
mahālayo bṛhattīrthe paramātmamaheśayoḥ
mahārajataṃ kusumbhe suvarṇe madhusūdanaḥ
4.156
naṭe madhukare viṣṇāvatha mātulaputrakaḥ
dhattūrasya phale cāpi mātulasya ca nandane
4.157
meghapuṣpaṃ tu nādeye salilauṣadhibhedayoḥ
mahānīlo bhṛṅgarāje maṇibhitridhibhedayoḥ
4.158
yādasāṃpatirambhothau pratīcīdikpatāvapi
yojanagandhā kastūryāṃ vaidehyāṃ vyāsamātari
4.159
rājarājo niśānāthe sārvabhaumakuberayoḥ
raṅgamātā tu kuṭṭinyāṃ tathā bhūmiruhāmaye
4.160
rauhiṇeyo budhe vatse tālāṅke parvatāntare
rājādanaḥ piyāladrau kṣīrikāyāṃ tripatrake
4.161
rantarddhikaṃ dine dṛṣṭaṃ sukhasnāneṣṭamaṅgale
rāgharaṅka (ṅka) stu nāśīre śīkare jaladopale
4.162
rerihāṇo'mbare rudre rāgacūrṇastu manmathe
khadire raktareṇuḥ syātpalāśe kalikodgame
4.163
sindūre ratanārīcaḥ sītkṛte kukure khare
rohitāśvo hariścandranṛpaje jātavedasi
4.164
lakṣmīpatiḥ lavaṅgadrau pūge kṛṣṇe ravau nṛpe
lālāṭikaḥ prabhorbhāladarśinyāśleṣamidyapi
4.165
mande virocano vahnau candre prahlādanandane
bahurūpo harau rudre ghūṇake saraṭe khare
4.166
vṛndārakaḥ sure vṛkṣe manojñaśreṣṭhayorapi
varāṭakaḥ sthūlarajjau padmabījakapardayoḥ
4.167
vārabāṇastu kūrpāse kavace varacandanaṃ
kālīye devadārudrau brahmabandhurdvijādhame
4.168
viprasya bāndhavo (ve) vātarūpo'laṃ (?) cendracāpayoḥ
viśvakarmā munau bhānau tridaśānāṃ ca śilpini
4.169
vitunnakaṃ tu dhanyāke jane jhāṭāmalauṣadhe
vināyako gurau tārkṣya herambe buddhavighnayoḥ
4.170
vṛṣākapāyī śrīsvāhāśatāvaryadrijāsu ca
balāhako'mbude śaile daitye nāge hayāntare
4.171
vṛṣākapirhare viṣṇau śake sūrye hutāśane
viśāradaḥ punaḥ prājñe cature'tha vidūṣakaḥ
4.172
nindake'pi vilakṣe syāddhūrte vaināśikaḥ punaḥ
ūrṇanābhakṣaṇikayornighne vaitariṇī punaḥ
4.173
rakṣo mātari vāhinyāṃ varkarāṭo nakhavraṇe
kaṭākṣe bhāsvataḥ prātarusre vātakhuḍādhvaniḥ
4.174
vāmāyā picchalasphoṭe vātyāmārutaraktayoḥ
vānaprastho madhūkadrau āśrame kiṃśuke'pi
4.175
vardhamānaḥ śarāve syāderaṇḍapraśmabhedayoḥ
viṣṇau vīrajane viṣṇupadākhyā padmakhānidhu
4.176
atha viṣṇupadī gaṅgāsaṃkrāntidvārakāsu ca
varttarūko nadībhede kākanīle jalāvaṭe
4.177
viheṭanaṃ tu hiṃsāyāṃ marddane'pi viḍambane
viṣvaksenā phalinyāṃ syādviṣvaksenastu keśave
4.178
vṛddhannalaḥ poṭagale pārthe vicakilaḥ punaḥ
malyāṃ damanake vātarāyaṇaḥ krakace śare
4.179
śarasaṃkramaṇe tāle vātūle varavarṇini
haridrārocanānārīlākṣārākāpriyaṅguṣu
4.180
vaijayanto guhe śakraprāsādadhvajayorapi
vaijayantī patākāyāṃ vyavahāraḥ sthitau paṇe
4.181
śālāvṛkaḥ kapau sārameyajambukayorapi
śilāṭakastile cāṭṭe śatānīko nṛpe munau
4.182
śaśilekhā candralekhāvākucyo (:) vṛttabhidyapi
atho (!) śikhariṇī vṛttaromālīmallikāsu ca
4.183
peyamidyabalārambhe śubhradhāmā sudhākare
ghanasāra cāndhiphene śātakumbho'śvamārake
4.184
śātakumbhaṃ suvarṇe syācchītabhānurniśākare
candre śilīmukho vāṇe bhramare makṣikāntare
4.185
śṛṅgāṭakaṃ pathāṃ śleṣe tathā pānīyakaṇṭake
śipiviṣṭastu khalvāṭe duścarmaṇi ca śaṅkare
4.186
śaravāṇiḥ pādacāre śarākhye śarajīvini
śatapatraṃ śukāmbhojadārvāghāṭepu kekini
4.187
śṛgālikā śivāyā syādbhayādapi palāyite
śālaṃkāyana īśānapratīhāre munāvapi
4.188
sarasvatī nadībhede śrutadevyāṃ saritsu ca
vasudhāvaravarṇinyordhenuvāṇīramāsvapi
4.189
sarvatomukhamākāśe salile sarvatomukhaḥ
vidhikṣetrajñarudreṣu dṛśyate kīṭakāntare
4.190
saṃprayogaṃ rate dṛṣṭaṃ manvite kārmaṇe budhaiḥ
samīraṇo marubake pavane pathike'pi ca
4.191
sārvabhaumaḥ pure kāṣṭāgaje sakalabhūsuji
samudāyo raṇe vṛnde sāmidhenī samīdvacoḥ
4.192
samparāyo mukhe cāpi saṃgrāmottarakālayoḥ
stanayitnurgade dhūmayonau mṛtyau ca garjite
4.193
suyāma (su)no harau durge vatsarājaprasādayoḥ
somavalkaḥ punaḥ śuklakhadire kaṭphalauṣadhe
4.194
atha saṃsaraṇaṃ syātamasambādhe camūgatau
saṃsāre saṃyugārambhe nagarasyopanirgame
4.195
samudrāruṅkiṣe setubandhagrāhaviśeṣayoḥ
sālamāradhvanirbṛkṣaviśeṣe hiṅgubhidyapi
4.196
sūtrakaṇṭhaḥ śuke vipre khañjarīṭakapotayoḥ
atha sārasanaṃ nīvyāṃ kañcuke syāduracchade
4.197
sāmayonirdvipe dṛṣṭaḥ sāmaje parameṣṭhini
sadādānastu herambe gandhadvipasurebhayoḥ
4.198
sanātanaḥ śive śambhuviśvedevācyuteṣu ca
śāśvate supratīkastu śobhanāṅge ca diggaje
4.199
samutthānaṃ nidāne syādudyamotthānayorapi
samāpannaṃ tu saṃprāpte samāptau nāśakhedayoḥ
4.200
atha saṃyamanaṃ bandhe vrate saṃyaminī puri
saudāminī taḍidbhede'psarobhede taḍityapi
First 200 of 1,295 passages. Read on
Linked texts (9)
- Anekārthasaṃgraha — Hemacandra, Sanskrit
- Laghukośasaṃgraha — Sanskrit
- Viśvaprakāśa — Maheśvara (lexicographer), Sanskrit
- Anekārthatilaka — Mahīpa, Sanskrit
- Anekārtha — Sanskrit
- Viśvakośa — Maheśvara, Sanskrit
- Medinīkośa (Nānārthaśabdakośa) — Medinikara, Sanskrit
- Viśvalocana — Sanskrit
- Viśvalocanakośa — Śrīdharasena, Sanskrit