Anekarthasamuccaya (Shashvatakosha) 3
Anekārthasamuccaya (Śāśvatakośa) 3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.9 — 1 part
- 3.68 — 1 part
- 3.70 — 1 part
- 3.151 — 1 part
- 3.184 — 2 parts
- 3.199 — 1 part
- 3.231 — 2 parts
- 3.247 — 2 parts
- 3.275 — 3 parts
- 3.315 — 1 part
- 3.332 — 2 parts
- 3.345 — 2 parts
- 3.364 — 2 parts
- 3.386 — 2 parts
- 3.387 — 2 parts
- 3.412 — 2 parts
- 3.493 — 2 parts
- 3.506 — 2 parts
- 3.508 — 1 part
- 3.510 — 2 parts
- 3.667 — 2 parts
- 3.778 — 2 parts
- 3.807 — 1 part
3.1
śiva 3 śivaṃ bhadraṃ śivaḥ śaṃbhuḥ śivā gaurī śivābhayā | śivā 4
śivaḥ kīlaḥ śivā kroṣṭā bhavedāmalakī śivā
3.2
bala 8 balaṃ śaktirbalaṃ sainyaṃ balaṃ sthaulyaṃ balo balī
balaṃ rūpaṃ balo daityo balaḥ kāko halī balaḥ
3.3
madhu 6 madhu madyaṃ madhu kṣaudraṃ madhu puṣparasaṃ viduḥ
madhurdaityo madhuścaitro madhukopi madhurmataḥ
3.4
dhruva 6 dhruvaḥ kīle (lo) dhruvaṃ śaśvad dhruvaṃ tarke dhruvo munau | dhruvā 1
dhruvo nitye niścite ca gītikābhedayordhruvā
3.5
śikhā 6 śikhā jvālā śikhā cūḍā śikhā śākhā śikhā śiphā
śikhā śikhaṇḍināṃ cūḍā śikhā syādagramātrakam
3.6
ghana 9 vādye muste'mbude sāndre ghanaḥ syāllohamudgare
ghanau kāṭhinyasaṃghātau mūrtibāhulyayorghanaḥ
3.7
( ghanaṃ sāndraṃ ghanaṃ vādyaṃ ghano musto ghano'mbudaḥ
ghanau kāṭhinyasaṃghātau ghanaḥ syāllohamudgaraḥ || )
rāma 6 rāmā strī jāmadagnyaśca rāmo rāmau sitāsitau | rāmā 1
rāmaḥ paśuviśeṣopi rāmau cāruhalāyudhau
3.8
padma 5 padmā lakṣmīnirinadhiḥ padmaḥ padmāni gajabindavaḥ | padmā 1
saṃkhyānāgaviśeṣau ca padmau padmaṃ saroruham
3.9
vasu 6 devaprabhedā vasavo vasuḥ kiraṇayoktrayoḥ
vasu ratnaṃ vasu dhanaṃ vasu tejo nigadyate
3.9.p1
vasumāhurhutāśanam
3.10
gotra 3 viśvaṃbharā bhaved gotrā gotrā gonikura (ru) mbakam | gotrā 2
nāma gotraṃ kulaṃ gotraṃ gotraśca dharaṇīdharaḥ
3.11
śuci 6 śuciragniḥ śuciḥ śuklaḥ śuddhānupahṛtau śucī
upadhāśuddhasaciva āṣāḍhaśca śucirmataḥ
3.12
amṛta 5 surāṇāmannamamṛtamamṛtaṃ syādyācitam
amṛtaṃ yajñaśeṣopi nirvāṇaṃ vāri cāmṛtam
3.13
nirvāṇa 4 nirvāṇamastaṃgamanaṃ nirvāṇaṃ gajamañjanam
nirvāṇamapavargopi nirvāṇaṃ nirvṛtiṃ viduḥ
3.14
puṇḍarīka 4 puṇḍarīkaṃ sitacchatraṃ puṇḍarīkaṃ sitāmbujam
vyāghropi puṇḍarīkaḥ syātpuṇḍarīkaśca diggajaḥ
3.15
pāli 5 cihnamāhurbudhāḥ pāliṃ pāliḥ paṅktipradeśa(bheda) yoḥ
karṇasya lalitā pāliḥ pāliraśrirapi smṛtā
3.16
bahula 3 elā gāvaśca bahulā bahulāḥ kṛttikā api | bahulā 2
bahulaḥ kṛṣṇapakṣo(kṣe)'gnirvahulo bahulaṃ śite
3.17
citra 4 citraṃ tilakamicchanti citramālekhyamadbhutam | citrā 2
nakṣatraṃ ca subhadrā ca citrā citraṃ ca karburam
3.18
bali 5 baliḥ pūjopahāraḥ syādvalidaityo baliḥ karaḥ
balirjarāślathaṃ carma jaṭharāvayavo baliḥ
3.19
vinīta 4 apanītaṃ vinītaṃ syādvinīto vijitendriyaḥ
vidurvinītaṃ nibhṛtaṃ vinayagrāhitepi ca
3.20
śukra 5 devārātiguruḥ śukraḥ śukrau māsahutāśanau
śukraṃ dehavatāṃ bījaṃ śukramakṣirujaṃ viduḥ
3.21
gavya 3 jyā gavyaṃ gohitaṃ gavyaṃ gavyā gonikura (ru) mbakam | gavyā 2
rāgadravyaṃ ca gavyākhyaṃ gavyaṃ kṣīrādikaṃ gavām
3.22
saṃbhava 3 saṃbhavaṃ melakaṃ vidyādutpattiratha saṃbhavaḥ
ādhārānātiriktatvamādheyasya ca saṃbhavaḥ
3.23
maṇi 4 aliñjaraṃ maṇiṃ vidyānmehanāvayavo maṇiḥ
ratnaṃ maṇirajānāṃ ca kaṇṭhadeśastanau maṇī
3.24
kalya 4 kalyaṃ prabhātaṃ sajjaṃ ca (sajjitaṃ) kalyo nīrogadakṣayoḥ | kalyā 2
kalyāṇī vākva kalpyākhyā kalyā kādambarī matā
3.25
guru 6 gururmahati vikhyāto durbahā (rjarā) laghunorguru (ruḥ)
gururniṣekādikare pitrādisuramantriṇoḥ
3.26
akṣa 7 akṣo rathasyāvayave pāśake'pyakṣamrindriye
vibhītake'kṣaḥ karṣe ca śakaṭavyavahārayoḥ
3.27
vṛtta 7 vṛttaṃ dṛḍhamadhītaṃ ca vṛttaṃ vṛttimrataṃ tathā
caritracchandasorvṛttaṃ nistalātītayorapi
3.28
kṛṣṇa 5 varṇaḥ kṛṣṇo viduḥ kṛṣṇāṃ pippalīṃ draupadīmapi | kṛṣṇā 2
kṛṣṇākhyāḥ śaśvakavyāsadhanaṃjayajanārdanāḥ
3.29
vārtta 4 niḥsārārogyayorvārttaṃ nīrugvātautha vṛttimān | vārttā 3
kṛṣyādāviṣyate vārttā vartanrodantayorapi
3.30
kṣudra 4 adhamakrūrayoḥ kṣudraḥ kṣudro'lpaḥ kṛpaṇastathā | kṣudrā 3
kṣudrā vyaṅgā naṭī veśyā saraghā kaṇṭakārikā
3.31
parigraha 5 parigrahaḥ parijane śapathe ca parigrahaḥ
parigrahaḥ kalatre ca mūlasvīkārayorapi
3.32
matsara 2 dhanavantamadātāraṃ puruṣaṃ matsaraṃ viduḥ
asoḍhā parasaṃpattermārsaryamapi matsaraḥ
3.33
rasa 8 śṛṅgārādau viṣe vīrye tiktādau dravarāgayoḥ | rasā 1
pārade dehadhātau ca rasaḥ syānmedinī rasā
3.34
varṇa 9 varṇo guṇākṣarayaśaḥśuklādibrāhmaṇādiṣu
varṇaḥ stutau kuthāyāṃ ca varṇaḥ syādbhedarūpayoḥ
3.35
tala 5 talaścapeṭastālaśca svarūpānūrdhvayostalam
jyāghāto dhriyate yena prakoṣṭhe tattalaṃ matam
3.36
karaṇa 5 karaṇāni hṛṣīkāṇi karaṇaṃ sādhanaṃ viduḥ
karaṇākhyā ca vijñeyā kāyakāyasthakarmasu
3.37
pada 9 vyavasāye paritrāṇe pādataccihnayorapi
vastusthānāpadeśeṣu padaṃ syādvākyaśabdayoḥ
3.38
pramāṇa 5 samyakpravaktṛpuruṣe pramāṇamatha kāraṇe
maryādāyāṃ pramāṇākhyā pramāṇaṃ mānaśāstrayoḥ
3.39
vara 4 varo jāmātari śreṣṭhe devatāderabhīpsite
manāgiṣṭe varaṃ yacca kaścidāha tadavyayam
3.40
tāla 3 gītakālakriyāmāne tālastālotha pādape
tālaḥ karatale'ṅguṣṭhamadhyamākhyāmite tathā
3.41
tantra 6 pradhānaupadhisiddhāntāstantuvāyaparicchadau
tantrāṇi tantramekaṃ syādubhayārthaprayojakam
3.42
samaya 6 śapathācārasiddhāntānsamayānsaṃpracakṣate
samayaḥ syātkriyākāre kālasaṃketayorapi
3.43
sattva 9 vyavasāye svabhāve ca piśācādau guṇe bale
dravyātmabhāvayoḥ sattvaṃ sattvaṃ prāṇeṣu jantuṣu
3.44
bhaga 11 aiśvaryasya prayatnasya dharmavīryayaśaḥ śriyām
jñānavairāgyasūryāṇāmicchāyāonyorbhaṃgaśrutiḥ ( bhagaḥ śrutiḥ )
3.45
dāya 3 vibhaktavyaṃ pitṛ [ tya ] dravyaṃ dāyamāhurmanīṣiṇaḥ
yautakādidhanaṃ dāyo dāyo dānaṃ ca kathyate ( 0 namudāhṛtam )
3.46
abhipanna 4 abhipanno'parādhdaḥ syādabhipanno vipaddrutaḥ
abhipannamabhigrastamabhipannamabhidrutam
3.47
plava 5 kramanimne bhuvo bhāge bhekapakṣiprabhedayoḥ
plavaṃ vidanti vidvāṃsaḥ plavanoḍupayoḥ plavaḥ
3.48
bhāva 12 bhāvaḥ sattāsvabhāvābhiprāyaceṣṭātmajanmasu (yoniṣu)
kriyālīlāpadārtheṣu vibhūtibudhajantuṣu
3.49
dharma 8 svabhāvanyāyayāgā[dyi]mācāreṣu somape
pracakṣate dharmaśabdamahiṃsāga (sopa) mayorapi
3.50
vaśa 4 āyattatāyāmāyatte prabhutve ca vaśaṃ viduḥ | vaśā 4
vaśāśvatasro vandhyā gauḥ sutā nārī kareṇukā
3.51
kala 1 kalanākālaśilpeṣu vṛddhau mūladhanasya ca | kalā 5
indoraṃśe kalā dhyānepyavyaktamadhure kalaḥ
3.52
kāṇḍa 8 ra [sa]hoviṭapavargeṣu garhyapānīyayorapi
bāṇāvasarayoḥ kāṇḍaṃ kāṇḍaṃ nālamapi smṛtam
3.53
ariṣṭa 7 takre maraṇacihne cāriṣṭaṃ vṛkṣe ca phenile
surāyāṃ ca śubhepi syātkāke nimbe ca puṃsyayam
3.54
(takre maraṇacihne syādariṣṭamaśubhe śubhe
ariṣṭaḥ kathyate kāke nimbaphenilavṛkṣayoḥ ||)
avahāra 3 dyūtayuddhādiviśrāme (ntau) grāhyābhikhye ca yādasi
nimantraṇopanetavyadravye syādavahāravāk
3.55
tulā 5 gṛhāṇāṃ dārubandhāya pīṭhikāyāṃ tulāṃ viduḥ
tulā palaśate māne bhāṇḍasādṛśyayorapi
3.56
parvan 4 darśapratipadoḥ saṃdhau granthiprastāvayorapi
parvaśabdaṃ vijānīyādviṣavatprabhṛtiṣvapi
3.57
parikara 5 pragāḍhagātrikābandhe paryaṅkaparivārayoḥ
prayujyate parikaraḥ samūhyārambhayorapi
3.58
nanya 6 navoḍhāyā jñātibhṛtyā janyāḥ snigdhā varasya ca
jananīyajanitrośca janyaṃ nirvādyayuddhayoḥ
3.59
harṣita 4 jātaharṣe pratihate vismite ca manīṣibhiḥ | hṛṣṭa 4
romāñcaviṣaye hṛṣṭo hṛṣitaśca prayujyate
3.60
cakra 9 cakravāko mataścakrañcakraṃ senārathāṅgayoḥ
rāṣṭre dambhaprabhede'pi cakraṃ praharaṇāntare
3.61
mātra 2 paricchaddhālramāneṣu dhane karṇavibhūṣaṇe | mātrā 6
akṣarāvayave mātrā mātraṃ kātsnryaivadhāraṇe
3.62
ātman 7 kalevare prayatne ca svabhāve paramātmani
svānte dhṛtau manīpāyāmātmānaṃ kavayo viduḥ
3.63
saṃgara 5 saṃgaraḥ syātkriyākāre vipattāvapi saṃgaraḥ
saṃgaraḥ saṃśrave yuddhe saṃgaraṃ tu śamīphalam
3.64
prasava 4 utpādaḥ prasavo jñeyaḥ prasavo garbhamocanam
puṣpaṃ phalaṃ ca vṛkṣāṇāṃ prasavaṃ paricakṣate
3.65
anubandha 4 doṣotpāde'nubandhaḥ syātprakṛtyādervinaśvare
mukhyānuyāyini śiśau prakṛtasyānuvartane
3.66
pratisara 5 ārakṣe maṇḍane sūtre camūkaṭiniyojyayoḥ
pañcasvartheṣu śabdajñā viduḥ pratisaradhvanim
3.67
vyasana 5 vipattāvaśubhe pāpe pānastrī mṛgayādiṣu
daivāniṣṭaphale'śaktau [le saktau] vyasanaṃ kavayo viduḥ
3.68
paṇa 8 glahe māne śvetakā (varāṭā) nāṃ mūlye kārṣāpaṇe dhane
dyūtādau kalpite caiva baddhamuṣṭau bhṛtau paṇaḥ
3.68.p1
dyūte vikrapyaśākāderbaddhamuṣṭau bhṛtau paṇaḥ
3.69
bhoga 7 pālane'bhyavahāre ca nirveśe ca paṇe striyāḥ ( paṇastriyāḥ )
bhogaḥ sukhe bhujaṃgānāṃ (gasya) śarīraphaṇayorapi
3.70
pakṣa 9
keśe pakṣaḥ samūhārthaḥ pakṣaḥ sādhyavirodhayoḥ
bale kāle patatre ca rucau pārśve vikalpite
3.70.p1
balakālapatatreṣu sahāyaparipārśvayoḥ
3.71
kṣetriya 4
anyadehacikitsārhe kṣetriyaḥ kṣetraje tṛṇe
asādhyaroge vijñeyaḥ kṣetriyaḥ pāradārike
3.72
pratigraha 5
prayujyate svīkāraṇe sainyapṛṣṭhe patadgrahe
dvijebhyo vidhivaddeye tadgrahe ca pratigrahaḥ
3.73
śeṣa 2
upayuktādbhaveddanyaccheṣaṃ śeṣotha nāgarāṭ
śeṣā 1
prasādānnirmālyadāttiḥ śeṣeti kīrtitā
3.74
pragraha 6
pragrahaḥ syāttulāsūtre bandhāṃ (ndau) niyamanepi ca
dhāmni yoktre ca vṛkṣe ca suvarṇahalisāhvaye
3.75
niṣka 6
aṣṭādhike hemaśate hemni hemapale tathā
urovibhūṣaṇe niṣkaṃ karṣadīnārayorapi
3.76
dhātu 8
śleṣmādī rasaraktādirmahābhūtāni tadguṇāḥ
indriyāṇyaśmavikṛtirdhātavo bhvādirasthi ca
3.77
(śleṣmādi rasaraktādi mahābhūtāni tadguṇāḥ
indriyāṇyaśmavikṛtirviśeṣādasthi dhātavaḥ
3.78
artha 7
arthobhidheye śabdānāṃ dhanakāraṇavastuṣu
prayojane nivṛttau ca viṣaye ca prayujyate
3.79
puṣkara 8
mataṅgajasya hastāgre vyomni khaḍgaphalembuje
jalabheṣajayostīrthe tūryavaktre ca puṣkaram
3.80
tīrtha 9
avatāre vidustīrthaṃ pātropādhyāya mantriṣu
strīṇāṃ rajasi śāstre ca kṣetropāyādhvareṣu ca
3.81
lalāma
lalāman } 9
pradhānadhvajaśṛṅgeṣu puṇḍravāladhilakṣmasu
bhūpāvājiprabhāveṣu lalāmaṃ ca lalāma ca
3.81-2
kūṭa 9
māyādambhādriśṛṅgeṣu sīrāvayavayantrayoḥ
ayodhane'nṛte rāśau niścale kūṭa iṣyate
3.82
granthāvṛttau paśau śabde nāṭakādisvabhāvayoḥ
rūpamākārasaundarye nāṇakaślokayorapi
3.83
upāyārambhaśikṣāsu niṣkṛtau saṃpradhāraṇe
cikitsākarmapūjāsu ceṣṭākaraṇayoḥ kriyā
3.84
gośabdaḥ paśubhūmyaṃśuvāgdigarthaḥ prayujyate
svargalocanabāṇāmbukuliśārthopi dṛśyate
3.85
nivṛttau dāpane siddhau gatāvanugame dhane
upāyamṛtasaṃskāravadhabhedeṣu sādhanam
3.86
śulye maurvyāmapradhāne rūpādau sūde indriye
tyāgaśauryādisattvādisaṃdhyādiṣu guṇaḥ smṛtaḥ
3.87
indracandrāśvavātārkaśakabhekayamāhiṣu
kapau siṃhe suvarṇābhe varṇe viṣṇau hariṃ viduḥ
3.88
bhedāvasarabāhyeṣu madhyāyavidhivinātmasu
sthānātmīyānyatādārthyairandhrāntardhiṣu cāntaram
3.89
bhojanācchādane sadbhirubhe kaśipurucyate
ekaikaśopi kaśipuṃ [pū] bhojanācchādane viduḥ
3.90
dyāvāpṛthivyorekatra prayoge rodasīṃ viduḥ
divi viśraṃbharāyāṃ ca rodasī rodasā saha
3.91
ācakṣate saṃsaraṇaṃ nagarasyopanirgame
saṃsārepi rathādīnāmasaṃbādhagatāvapi
3.92
indrāṇī karaṇe strīṇāṃ ratiśilpakṛtātmanām
indrāṇī sindhuvāre ca kalatre ca śatakratoḥ
3.93
bījakośe sarojasya karṇikā karṇabhūṣaṇe
matā gajasya hastāgre karṇikāṅgulisaṃjñake
3.94
viṣaya 5 prabandhādyasya yo jñātaḥ sa tasya viṣayaḥ smṛtaḥ
indriyārthe janapade viṣayo gocare pade
3.95
agra 5 agraṃ pradhānamūrdhvaṃ ca purastādagramiṣyate
agramabhyadhike dṛṣṭaṃ parimāṇe palasya ca
3.96
gātra 3 gātrāṇi viduraṅgeṣu gātramuktaṃ kalevare
agrajaṅghāvibhāge ca gajānāṃ gātramiṣyate
3.97
pauruṣa 3 ūrdhvavistṛtadoḥ pāṇinṛmāne pauruṣaṃ viduḥ
bhāve karmaṇi vijñeyaṃ pauruṣaṃ puruṣasya ca
3.98
pauruṣeya 4 puruṣeṇa kṛte kārye puruṣāṇāṃ kadambake
vadhe vikāre puṃsaśca pauruṣeyapadaṃ viduḥ
3.99
bhāgya 3 bhavāntarakṛtaṃ karma bhāgyamāhuḥ śubhātmakam
aśubhātmakamapyāhuḥ kevalaṃ ca śubhāśubham
3.100
yoga 7 yogaḥ saṃnaha(hana)nopāyasaṃgatidhyānayuktiṣu
yogo'pūrvārthasaṃprāptau yogo viśrambhaghātini
3.101
gandharva 5 antarābhavasattve syād gandharvaḥ khecare haye
gandharvaḥ paśubhede ca gandharvaṃ gāyanaṃ viduḥ
3.102
kutapa 4 kutapo vādyavinyāse darbhakālaprabhedayoḥ
chāgaromamayaṃ kecitkambalaṃ kutapaṃ viduḥ
3.103
kāma 5 kāme(mye) nikāāme kāmākhyā kāmaśca madanecchayoḥ
yatkāmamabhyanujñāne tadavyayamudāhṛtam
3.104
pippala 3 pippalaṃ salilaṃ vidyāttarujātiśca pippalaḥ
vastracchedaprabhedaṃ ca kecidicchanti pippalam
3.105
bhogin 3 vaiyāvṛttya(pṛttya) karo bhogī bhogī rājabhujaṃgayoḥ | bhoginī 1
vihāya mahiṣīmanyā bhoginyo rājayoṣitaḥ
3.106
nirveśa 3 nirveśa upabhogaḥ syānnirveśaḥ karmaṇo bhṛtiḥ
saṃmūrcchanaṃ ca keṣāṃcinnirveśa iti saṃmatam
3.107
kuṇḍa 3 patipatnīsuto jārātkuṇḍaḥ kuṇḍamukhā matā
devatāderjalādhāraviśeṣaḥ kuṇḍasaṃjñakaḥ
3.108
kaulīna 3 avarṇavādaḥ kaulīnaṃ kaulīnaṃ ca kulīnatā
kaulīnaṃ vividhaṃ dyūtaṃ pakṣibhiḥ paśubhistathā
3.109
kākiṇī 3 kākiṇī mānadaṇḍaḥ syātturīyāṃśe paṇasya ca
kākiṇīṃ bruvate kecidekameva varāṭakam
3.110
kautuka 2 pāraṃparyopadeśena prakhyāte maṅgale kila
kautūhale ca śabdajñāḥ kautukaṃ saṃpracakṣate
3.111
nikāya 3 ekārthabhāji saṃghe ca nivāse ca nikāyavāk
asaṃhatapadārthānāmekatra karaṇe'pi ca
3.112
vanaspati 2 vinā puṣpaṃ phalaṃ yasya vṛkṣasya sa vanaspatiḥ
prayujyate prayogajñairvṛkṣamātre vanaspatiḥ
3.113
airāvata 2 ṛjudīrghaṃ mahendrasya cāpamairāvataṃ matam
tasyaiva hastimallākhyo gajo'pyairāvato mataḥ
3.114
saṃvit 9 saṃbhāṣeṇe kriyākāre saṃkete nāmni toṣaṇe
saṃvidgarjau pratijñāyāmācārajñānayorapi
3.115
kātyāyanī 2 kāṣāyavastravidhavāṃ dvitīyavayasaṃ striyam
kātyāyanīṃ viduḥ santa umā kātyāyanī matā
3.116
sarasvat 2 saridviśeṣe sariti vāci proktā sarasvatī | sarasvatī 4
sarasvatī gavi kvāpi sarasvānvāridhau nade
3.117
yama 3 śarīrasādhanāpekṣaṃ nityaṃ karma yamo mataḥ
yamajaśca yamo jñeyo yamo dakṣiṇadikpatiḥ
3.118
pariveṣa 2 pariveṣaṃ vijānīyādupasūryakamaṇḍalam
pariveṣṭanamapyāhuḥ pariveṣaṃ manīṣiṇaḥ
3.119
śuddhānta 2 śuddhāntasaṃjñaṃ śabdajñairākhyātamavarodhanam
kakṣāntaraṃ ca bhūpānāmasarvajanagocaram
3.120
airāvatī 2 } 2 airāvatīśatahradāsaudāmanya iti trayam
śatahradā 2 prayujyate kavivarairvidyudvidyudviśeṣayoḥ
3.121
saudāmanī 2
nīvī 2 nīvīṃ granthi vidurnāryā jaghanasthasya vāsasaḥ
dhanaṃ copacayājīvairmūlaṃ yasya na hiṃsyate
3.122
paribhāṣaṇa 3 paribhāṣaṇamālāpo niyamaḥ paribhāṣaṇam
nindātmaka upālambhaḥ paribhāṣaṇamiṣyate
3.123
anūcāna 2 anūcānaṃ vadantyāryā vinayāvanataṃ naram
sāṅge pravacane'dhītī dvijo'nūcānasaṃjñakaḥ
3.124
arjuna 4 arjunī saurabheyī syādarjunaṃ tṛṇaśuklayoḥ | arjunī 1
arjuno vṛkṣabhede ca tathā madhyamapāṇḍave
3.125
sthapati 3 bṛhaspatisaveneṣṭaṃ yenāsau sthapatirmataḥ
prāsādādikaraḥ śilpī sthapatiḥ kañcukī mataḥ
3.126
darśa 2 arthajñairiṣyate darśaḥ pakṣānte vaidiko vidhiḥ
darśaḥ sūryendusaṃparkādamāvāsyeti yā smṛtā
3.127
gṛha 3 śākhāpure vidurguhyāṃ gṛhamasvairipakṣayoḥ | guhyā 1
gṛhyānvadanti vidvāṃso gṛhāsaktānmṛgāṇḍajān
3.128
cilla 2 vijñeyaṃ cakṣuṣi klinne cillaṃ pillaṃ ca cullavat | pilla 2
culla 2 klinnākṣe prāṇini prokto cillapillau sacullakau
3.129
kakṣa 4 jantokhayave kakṣaḥ kaccharvīruttṛṇeṣu ca | kakṣā 1
kakṣā syātparidhānasya paścādañcalapallave
3.130
dakṣiṇa 3
saṃsūto dakṣiṇasyāṃ yo dakṣiṇaḥ sa udāhṛtaḥ
paracchandānuvartī ca saralo'pi ca dakṣiṇaḥ
3.131
sairandhrī 2
sairandhrī paraveimasthā svavaśā śilpakārikā
varṇasaṃkarajā yā ca sairandhrī sā prakīrtitā
3.132
aruṇa 4
avyakttarāgamaruṇamaruṇaḥ sūryasārathiḥ
saṃdhyārāgo'ruṇaḥ kvāpi lohito'ruṇa iṣyate
3.133
rūpya 3
āhataṃ hemarajataṃ rūpyamāhurmanīṣiṇaḥ
praśastarūpako rūpyo rūpyaṃ rajatamityate
3.134
gaura 2
cāmīkarābhaṃ śuklaṃ ca gauramāhurmanīṣiṇaḥ
gaurī 2
asaṃjātarajāḥ kanyā gaurī gaurī ca pārvatī
3.135
kṣveḍa 2
kṣveḍo viṣaṃ dhvāneḥ kṣveḍaḥ kṣveḍā śalyaṃ ca vaiṇavam
kṣveḍā 2
yodhānāṃ siṃhanādo'pi raṇe kṣveḍoti kīrtitaḥ (tā)
3.136
utthāna 5
utthānaṃ gṛhavāstvante syādutthānaṃ ca pauruṣe
utthānamudyame tantre vidyādutthānamudgame
3.137
sthāna 2
avakāśe sthitau sthānaṃ saptamyantamidaṃ punaḥ
sthāne 2
yuktārthe kāraṇārthe ca śabdatattvavidāṃ matam
3.138
hṛdya 4
hṛtpriyaṃ hṛdbhavaṃ hṛdyaṃ hṛdayāya hitaṃ ca yat
vaśīkaraṇamantro'pi vaidiko hṛdya iṣyate
3.139
prā-c-k, 4
digdeśakāle pūrvādyau prāgudakpratyagavyayam
udac-k, 4
prācyodīcyapratīcyānāṃ vācakaṃ syādanavyayam
3.140
pratyac-k4
pāśa 3
khagādibandhane pāśaḥ samūhe keśapūrvakaḥ
karṇapūrvo'pi śabdo'yaṃ karṇaṃ vakti śobhanam
3.141
tāra 3
muktāśuddhau svane'tyucce tārastāraṃ ca rūpyake
tārā 2
nakṣatre netramadhye ca tārā tāravadiṣyate
3.142
pautaḥ punyaṃ sarvadā ca syādbhīkṣṇārthakaṃ dvayam
anvayamayaṃ śaṅkuḥ kathito bahudarśibhiḥ
3.143
aśvānāṃ gatayaḥ pañca dhārā dhārā ca saṃtatiḥ
agraskandhe ca sainyasya dhārāmānurmanīṣiṇaḥ
3.144
syātkaṃsastaijase dravye pānapātre ca kāṃsyavat
dṛṣṭaḥ kaṃso viśeṣeṇa daityamānaprabhedayoḥ
3.145
syājjanmahetuḥ prabhavaḥ prabhavo mūlamapyapām
prabhavaṃ kecidicchanti sthānamādyopalabdhaye
3.146
hutāśane niśānāthe sahasrakiraṇe tathā
temānudā (daḥ) samau dṛṣṭau virocanatamopahau
3.147
gītasvare dehamadhye madhyodbhūte ca madhyamaḥ
pāṇermadhyāṅgulirdṛṣṭarajāḥ kanyā ca madhyamā
3.148
pratyayaḥ prathitattve syātpratyayo jñānavācakaḥ
pratyayaḥ śapathe randhre (syādi-) viśvāsādhīnahetuṣu
3.149
tathāgate dharmarājajinabuddhavināyakāḥ
antake'rhati doṣajñe gajavaktre kramādamī
3.150
syādupāye nistaraṇaṃ dvāraṃ niḥsaraṇaṃ tathā
taraṇe dvāri niryāṇe (rvāṇe) yathāsaṃkhyamavasthitam
3.151
trayaṃ strīrajasi jñeyamṛtuḥ kusumamārtavam
śaradādiṣu puṣpe ca ṛtūtthe ca viduḥ kramāt
3.151.p1
śaradādiṣu puṣpeṣu ṛtūttheṣu triṣu kramāt
3.152
diggajaḥ kajjalaṃ mātā mārutāṅgajabhuvaḥ kapeḥ
yathāsaṃkhyaṃ vinirdiṣṭamañjano'ñjanamañjanā
3.153
prakaraścopakāraśca vikīrṇakusumādiṣu
saṃhatau copakṛtyāṃ ca yathāsaṃkhyamavasthitau
3.154
ślokenaikena nirdiṣṭaṃ yathāśāstramataḥ param
ślokasyārdhena vakṣyante śabdāḥ pravyaktayā girā
3.155
sūnṛta 2 priyaṃ satyaṃ ca vacanaṃ sūnṛtaṃ sūnṛtaṃ śivam
brahman 5 vedo'dhyātmaṃ tapo brahma brahmāṇau vipravedhasau
3.156
pināka 2 sthāṇordhanuḥ pinākaṃ syātpinākaṃ śūlamātrakam
kālī 3 mātṛbhede smṛtā kālī bhavānīnavameghayoḥ
3.157
daśamīstha 2 sthavire naṣṭabīje ca daśamīsthaṃ dvayorviduḥ
heramba 2 herambo mahiṣaḥ khyāto herambo vighnanāyakaḥ
3.158
haṃsa 4 yogibhede khage haṃso nirlobhanṛpasūryayoḥ
gaṇa 4 gaṇaḥ samūhe pramathe saṃkhyāsainyaprabhedayoḥ
3.159
vṛndāraka 3 vṛndārakaṃ vidurdeve manojñaśreṣṭhayorapi
abhikhyā3 abhikhyā kīrtitā kīrtāvabhikhyā nāmaśobhayoḥ
3.161
uttara 4 udīcyaśreṣṭhayorūrdhve vāgbhede viduruttaram
īśa īśa īśvaravad dṛṣṭaḥ prabhucandrārdhacūḍayoḥ 160 īśvara 2
candra 2 ucyate kāñcanaṃ candraṃ candraśca mṛgalāñchanaḥ
pārṣṇi 2 pādagrantheradhaḥ pārṣṇiḥ pārṣṇiḥ syādvāhinīkaṭiḥ
3.162
lakṣmī 3 śobhāsaṃpattipadmāsu lakṣmīḥ śrīriva dṛśyate | śrī 3
bhava 5 prāptisaṃsārasattāsu janmaśaṃkarayorbhavaḥ
3.163
upaniṣad3 dharme rahasi vedānte budhairupaniṣanmatā
dṛś 4 locane darśane buddhau dṛgdṛṣṭī dṛkca vīkṣake
3.164
dṛṣṭi 3
saṃkula 2 iṣyate saṃkulaṃ vyāpte viśliṣṭārthavacasyapi
apavarga 3 kriyāvasānasāphalye mokṣe tyāge'pavargavāk
3.165
liṅga 3 sāṃkhyoktaprakṛtau liṅgaṃ liṅgaṃ syāccihnaśephasoḥ
abhiśasti2 abhiśāpaprārthanayorabhiśastipadaṃ viduḥ
3.166
kumāra 4 yuvarāje śiśau skande kumāro'thānucārake
sumanas 4 mālatyāṃ paṇḍite puṣpe deve ca sumanobhidhā
3.167
prakṛti 5 liṅge svabhāve prakṛtiḥ paurāmātyādiyoniṣu
nisarga 2 nirmāṇe ca svabhāve ca nisargaḥ sṛṣṭibanmataḥ
3.168
sṛṣṭi 2
śaṃbhu 3 śaṃbhurarhan pinākī ca śaṃbhuḥ kamalasaṃbhavaḥ
darśana 4 locane darśanaṃ dṛṣṭaṃ buddhiśāstropalabdhiṣu
3.169
kṛtānta 4 daive kṛtāntaḥ siddhānte yamākuśalakarmaṇoḥ
durodara 3 trayaṃ durodarābhikhyaṃ dyūtaṃ dyūtakaraḥ paṇaḥ
3.170
vṛṣa 5 uktaḥ śreṣṭhākhudharmeṣu vṛṣo govṛhuśukrayoḥ
tīkṣṇa 5 viṣātmatyāginostigma tīkṣṇastīkṣṇaṃ ragāyasoḥ
3.171
rajata 3 iṣyate rajatataḥ śukle rajataṃ rūpyahārayoḥ
pataṅga 4 śāliprabhede śalabhe pataṅgaḥ pakṣisūryayoḥ
3.172
nāga 4 kādraveyagajau nāgau nāgaṃ sīsakaraṅgayoḥ
udumbara 2 udumbaro vṛkṣajātirdehatī syādudumbaraḥ
3.173
kaladhauta 2 rajataṃ kaladhautaṃ syātkaladhautaṃ ca kāñcanam
parjanya 2 sadhvānameghaḥ parjanyaḥ parjanyo meghavāhanaḥ
3.174
govinda 2 govindo bhagavān viṣṇurgāvindo'dhikṛto gavām
rohita 3 ṛjuśakradhanurmatsyau rohitau rohito'ruṇaḥ
3.175
śakti 3 utsāhādau bale śaktiḥ śakti praharaṇaṃ viduḥ
niṣṭhā 5 niṣṭhā niṣpattināśāntyāñcānirvahaṇeṣu ca
3.176
ṛṣabha 3 gītasvare balīvarde śreṣṭhe ca ṛṣabhaṃ viduḥ
draviṇa, 2 parākrame ca vitte ca draviṇaṃ dyumnavanmatam
3.177
dyumna 2
raṅga 3 nṛttayuddhakhale rāge raṅgo raṅgaṃ trapu smṛtam
pravāla 3 pravālo vallakīdaṇḍe vidrume navapallave
3.178
daṇḍa 4 daṇḍo laguḍamanthānadamasainyeṣu dṛśyate
koṇa 3 vīṇādivādanopāye koṇo'srau(śrau) laguḍe tathā
3.179
nirvṛti 2 nirvṛtiḥ syādastamaye susthatāyāṃ ca nirvṛtiḥ
anubhāva 3 anubhāvaḥ prabhāve syānniścaye bhāvasūcake
3.180
kakubha 2 vīṇāprasevaḥ kakubhaḥ kakubho'rjunapādapaḥ
varāṭaka 2 bījakośe sarojasya kaparde ca varāṭakaḥ
3.181
arka 3 sphaṭike vṛkṣabhede'rkaḥ syādarko dinanāyakaḥ
kaṇṭaka 3 romāñce kṣudraśatrau ca taroraṅge ca kaṇṭakaḥ
3.182
pāda 3 pādo bhāsi turīyāṃśe gireḥ pratyantaparvate
hiraṇya 4 mānabhede dhane hemni hiraṇyaṃ syādakupyake
3.183
pradhāna 3 paramātmamahāmātramanīṣāsu pradhānavāk
kauśika 4 guggulūlūkaśakrāhituṇḍikeṣu ca kauśikaḥ
3.184
ugra 3 ugraḥ śūdrāsute kṣatrādugrāvutkaṭaśūlinau
abhimāna 4 garvavijñaptihiṃsāsu praṇaye cābhimānavāk
3.184.p1
suṣira 3 garte gartānvite vādyaviśeṣe su(śu)ṣiraṃtriṣu
3.184.p2
garte gartānvite vādye suṣiraṃ triṣu dṛśyate
3.185
samāna 4 ekatulyaśarīrasthavāyusatsu samānavāk
3.186
mukha 3 ādāvupāye ca mukhaṃ vadanaṃ ca mukhaṃ viduḥ
varṣman 3 pramāṇadehayorvarṣma syādākāre ca sundare
3.187
saṃbhrama 3 trayaṃ saṃbhramamicchanti bhayaṃ saṃvegamādaram
sva 4 svaśabdo vadati jñātimātmātmīyadhanāni ca
3.188
dravya 3 bhavyabheṣajayordravyaṃ dravyaṃ draviṇamiṣyate
ātaṅka 3 śaṅkāyāmāhurātaṅkaṃ rogasaṃtāpayorapi
3.189
vāma 3 vāmā strī sundaraṃ vāmaṃ vāmaṃ savyapratīpayoḥ
vāmā 1
pragrāha 2 hayaraśmau tulāsūtre pragrāhaḥ sadmiriṣyate
3.190
pratiṣṭhā 2 āhatatve pratiṣṭhā syātpratiṣṭhā sthānamātrake
pralaya 3 pralayau mṛtyusaṃvartau mūrcchāyāṃ pralayaṃ viduḥ
3.191
māna 3 mānaṃ pramāṇe prasthādau mānaścittonnatāvapi
varṣa 3 lokadhātau ca vṛttau ca varṣaṃ varṣaṃ ca vatsare
3.192
vāruṇī 2 vāruṇīṃ madirāmāhuḥ paścimā dikṣa vāruṇī
jyotsnā 2 jyotsnā jyotiṣmatī rātrirjyotsnā candramasaḥ prabhā
3.193
dākṣāyaṇī 2 dākṣāyaṇīṃ vidudurgāmaśvinyādyāśca tārakāḥ
vyāyāma 2 pariśramārtho vyāyāmro vyāyāmaṃ pauruṣaṃ viduḥ
3.194
āpanna 2 āpannaṃ bruvate prāptamāpannaścāpadi sthitaḥ
parigata 3 vijñāte veṣṭite prāpte viduḥ parigatadhvanim
First 200 of 846 passages. Read on
Linked texts (11)
- Laghukośasaṃgraha — Sanskrit
- Anekārthasaṃgraha — Hemacandra, Sanskrit
- Vaijayantī — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Vaijayantīkośa (Yādavaprakāśa) — Yādavaprakāśa, Sanskrit
- Anekārtha — Sanskrit
- Medinīkośa (Nānārthaśabdakośa) — Medinikara, Sanskrit
- Viśvalocanakośa — Śrīdharasena, Sanskrit
- Anekārthakośa (Maṅkhakośa) — Maṅkha, Sanskrit
- Viśvakośa — Maheśvara, Sanskrit
- Trikāṇḍaśeṣa — Puruṣottamadeva, Sanskrit
- Śabdaratnasamanvaya — Śāhajīrāja of Tanjore 1600, Sanskrit