Pramāṇa · Search · About · API

Vishvalocana 5: atha gāntavargaḥ

Viśvalocana 5

Language
Sanskrit

Contents

atha gāntavargaḥ

5.1

gaikam
go gandharve gaṇeśe'rke gaṃ gīte śāstragātari
gauḥ pumān vṛṣabhe svarge khaṇḍavajrahimāṃśuṣu

5.2

strī gavi bhūmidiṅnetravāgbāṇasalile striyaḥ

5.3

gadvitīyam
agaḥ syānnagavadvṛkṣe śaile bhānubhujaṅgayoḥ
aṅgā nīvṛtprabhede syuraṅgo deśe'ṅgamantike

5.4

gātropāyāpradhāneṣu pratīkepyaṅgavatyapi
aṅga saṃbodhane'sahyaṃ punararthapramodayoḥ

5.5

iṅgaḥ syādiṅgite jñāne jaṅgamādbhutayorapi
khago vihaṅge viśikhe khagaḥ sūrye sure grahe

5.6

khaṅgaḥ khaṅgini nistriṃśe khaṅgibhṛṅge jināntare
gāṅgaḥ ṣaḍānane bhīṣme gaṅgābhūte tu vācyavat

5.7

caṅgastu śobhane dakṣe ṭaṅko'strī syātkhanitrake
tathaivāstrāntare'pyastrī jaṅghāyāṃ khaḍgabhedake

5.8

unnate vācyavattuṅgastuṅgaḥ punnāgaśailayoḥ
barbarāniśayostuṅgī tyāgo dāne ca varjane

5.9

durgaḥ syāddurgame durgā caṇḍīnīlikayormatā
nagastu parvate vṛkṣe nago bhānubhujaṅgayoḥ

5.10

nāgaḥ pannagapunnāganāgakesaradantiṣu
nāgadantakajīmūtamustake krūrakarmaṇi

5.11

dehā'nilāntare śreṣṭhe śreṣṭha evottarasthitaḥ
nāgaṃ tu sīsake raṅge strībandhakaraṇāntare

5.12

piṅgaḥ piśaṅge piṅgī tu śamyāṃ piṅgaṃ tu bālake
piṅgā rāmaṭhanīlyāṃ syādumārocanayorapi

5.13

pūgastu nikurambe syātpūgaḥ kramukapādape
phalgurmallapvāmākhyātā niṣphale phalgu vācyavat

5.14

bhagaṃ tu jñānayonīcchāyaśomāhātmyamuktiṣu
aiśvaryavīryavairāgyadharmaśrīratnabhānuṣu

5.15

bhaṅgostaraṅgarugbhede dambhe jayaviparyaye
bhaṅgā śaṇākhyasasye syādbhāgo rūpārthakāṃśayoḥ

5.16

ekadeśe ca bhāgye ca vipūrvastu vibhañjane
bhṛguḥ śukre prapāte ca jamadagnau pinākini

5.17

bhṛṅgaḥ puṣpatvape khaṅge tathā dhūmyāṭapakṣiṇi
napuṃsakaṃ tu bhṛṅgaṃ syātkeśarājabhṛgūṭayoḥ

5.18

puṃsi bhogaḥ sukhe'pi syāddeheśca phaṇakāyayoḥ
nirveśe gaṇikādīnā bhojane pālane ghane

5.19

mārgo'grahāyaṇe vāṭe kastūrīviṣayorapi
mṛgaḥ kuraṅge'pi paśau mṛgayāmṛgaśīrṣayoḥ

5.20

hastibhede'pi yācñāyāṃ mṛgī syānnāyikāntare
praśastarathasārāṅgaṃ yugme'pi syātkṛtādiṣu

5.21

yugaṃ hastacatuṣke'pi vṛddhinauṣadhe'pi ca
yogaḥ saṃnāhasaṃdhānasaṅgatidhyānakarmaṇi

5.22

viṣkambhādiṣu sūtre ca dravye viśvastaghātini
care cāpūrvalābhe'pi bheṣajopāyayuktiṣu

5.23

rāgo'nurāgamātsarya kleśādau lohitādiṣu
gāndhārādau nṛpe nāge rogaḥ kuṣṭhauṣadhe gade

5.24

laṅgaḥ khiṅge'pi saṅge'pi liṅgaṃ cihnā'numānayoḥ
mehane śivabhede ca sāṅkhyoktaprakṛtāvapi

5.25

vaṅgo deśāntare ghaṇṭātakīkārpāsayoḥ pumān
vaṅgaṃ raṅge ca nāge ca vaṅgā puṃbhūmni nīvṛti

5.26

vargo'dhyāye ca vṛnde ca vargaḥ pañcākṣarībhidi
valgurnā nakule chāge manojñe valgu vācyavat

5.27

vego jave pravāhe ca mahākālaphale'pi ca
vyaṅgastu puṃsi maṇḍūke hīnāṅge vyaṅgamanyavat

5.28

klībaṃ śarāsane śārṅgaṃ śārṅgaṃ viṣṇuśarāsane
śṛṅgaṃ viṣāṇe śikhare prabhutvotkarṣasānuṣu

5.29

cihne krīḍāmbuyantre ca śṛṅgaḥ syātkūrcaśīrṣake
śṛṅgī viṣādāmṛṣabhe mīnatvargaviśeṣayoḥ

5.30

sargaḥ svabhāvānirmokṣaniścayotsāhasṛṣṭiṣu
mohe'dhyāye ca śuṅgī tu nyagrodhaplakṣapītane

5.31

anaṅgo manmathe'naṅgamākāśamanasormatam
aṅgahīne'pyanaṅgaḥ syādaṅgabhūtaviparyaye

5.32

apāṅgastvaṅgavikale netrānte tilake pumān
ayogo vidhure kūṭe viśleṣe kaṭhinodyame

5.33

ābhogo vāruṇacchatre yatnapūrṇatvayorapi
āyogo gandhamālyādivyasane'pi ca ḍhaukane

5.34

vyāpārarodhayoścā''ya āśrago bāṇavātayoḥ
utsargo varjane tyāge sāmānye nyāyadānayoḥ

5.35

udvega udbāhulake pumānudvejane'pi ca
bhavedudgamane cāyamudvegaṃ kramukīphale

5.36

kaliṅgaḥ pūtikaraje dhūmyāṭe viṣayāntare
nīvṛdbhede kaliṅgastu triṣu dagdhavidagdhayoḥ

5.37

kaliṅgaṃ kauṭajaphale kaliṅgā yoṣiti striyām
kaliṅgo bhūmikūṣmāṇḍe mātaṅgajabhujaṅgayoḥ

5.38

kāliṅgī rājakarkaṭyāṃ kāliṅgastriṣu taddbhave
cakrāṅgī kaṭurohiṇyāṃ cakrāṅgaścakrapakṣiṇi

5.39

jihmago bhujage puṃsi mandage triṣu jihmagaḥ
taḍāgaḥ sarasi khyātastaḍāgo yantrakūṭake

5.40

tātaguḥ kṣudratāte syājjane pitṛhite'pi ca
turagī tvaśvagandhāyāṃ turago hayacittayoḥ

5.41

trivargo dharmakāmārthasaṃhatau ca kaṭutrike
triphalāyāṃ sattvarajastamasāmapi saṃhatau

5.42

vṛddhisthānakṣayaikoktau dhārāṅgastvasitīrthayoḥ
naraṅgaṃ tu varaṇḍe ca vṛttikīlakaśephasoḥ

5.43

nāgaraṅge'pi nāraṅgo nāraṅgo yamaje'pi ca
viṭe jantau ca nāraṅgo nāraṅgaṃ pippalīrase

5.44

niṣaṅgo bāṇadhau saṅge nisargaḥ śīlasargayoḥ
nīlaṅguḥ kṛmikīṭe syād bhaṃmarālyāmuśīrake

5.45

pataṅgaḥ śalabhe sūrye khage śālyantare'pi ca
rase pataṅge patrāṅgaṃ raktacandanabhūrjayoḥ

5.46

padmake cātha sarpe'pi padmakāṣṭhe'pi pannagaḥ
parāgaḥ puṣparajasi jñānīyādau rajasyapi

5.47

vikhyātāvu turn parāge'pi candane parvatāntare
punnāgaḥ puruṣaśreṣṭhe vṛkṣabhede sitotpale

5.48

jātīphale'pi punnāgaḥ pāṇḍunāge ca dṛśyate
prayāgastīrthabhede syādyajñe vāhe viḍaujasi

5.49

prayogaḥ kārmaṇe puṃsi prayuktau ca nidarśane
priyaṅguḥ phalinīkaṅgūrarājikāpippalīṣviyam

5.50

plavago vānare bheke tīkṣṇadīdhitisārathau
bhujaṅgo bhujage viṅge mātaṅgaḥ śvapace gaje

5.51

mṛdaṅgaḥ paṭahe ghoṣe raktāṅgā jīvikauṣadhau
raktāṅgo maṅgale klīvaṃ dhīrakāmpilyavidrume

5.52

rathāṅgamadvayoścakre rathāṅgaścakrapakṣiṇi
varāṅgaṃ mastake yonau guḍatvaci gaje striyām

5.53

vātigastu daśāpāke vārttākīdhātuvādinoḥ
viḍaṅgo'strī kṛmighne syād viḍaṅgo nāgare'nyavat

5.54

vihagastu vihaṅge syādagre vihagastriṣu
visargastu bhave dāne tyāge ca malanirgame

5.55

visarjanīye muktau ca bhāsvataścāyanāntare
rate bhoge ca sambhogaḥ sambhogo jinaśāsane

5.56

sarvagaṃ salile klīvaṃ sarvagaḥ śaṅkare vibhau
sāraṅgo mṛgamātaṅgacātakeṣu khagāntare

5.57

bhṛṅge tripu tu kirmīre hemāṅgastārkṣyavedhasoḥ
gacaturtham
anupaṅgastu nā''rabdhe kāruṇye'pi kvacinmataḥ

5.58

tyāge mokṣe'pavargaḥ syātsāphalye kṛtakṛtyataḥ
abhipaṅgastu saṃsargaśapathākrośagarjane

5.59

īhāmṛgo vṛke jantau prabhede caṃpakasya ca
'athoparāgaḥ kharbhānugrastavoḥ puṣpavantayoḥ

5.60

durnayagrahakallole parīvāpe tu puṃsyayam
upasargaḥ smṛto rogabhede copaplavepi ca

5.61

kaṭabhaṅgastu śasyānāṃ nakhacchede nṛpātyaye
chatrabhaṅgastu vaidhavye'svātantryanṛpanāśayoḥ

5.62

dīrghādhvagastu karabhe lekhahāre tu vācyavat
mallanāgo'bhramātaṅge vātsyāyanamunāvapi

5.63

rājaśṛṅgastu kanakadaṇḍamudgarayoḥ pumān
samāyogastu saṃyoge samavāye prayojane

5.64

samprayogastu surate kārmaṇepyanvaye'pi ca

5.65

gapañcamam
kathāprasaṅgo vātūle viṣavaidye ca vācyavat
nāḍītaraṅgaḥ kākole hiṃḍake ratahiṇḍake

5.65.p1

iti viśvalocane gāntavargaḥ

Linked texts (11)