Shabdakalpadruma 101.60
Śabdakalpadruma 101.60
- Language
- Sanskrit
Contents
- 101.60.p1 — 4 parts
101.60
“sa setuṃ bandhayāmāsa pravaterlavaṇāmbhasi
rasātalādivotkṣaptaṃ śeṣaṃ sprāya śārṅgiṇaḥ ||”)
dhanvimātram | iti śārṅgaśamdārthadarśanāt
śārdūlaḥ, puṃ, (ha hiṃsāyām + “kharjipiṇḍādibhya
ścarolaco |” uṇāṃ 0 4
101.60.p1.1
iti jalaca
pratyayena sādhuḥ |) vyāghraḥ | uttarapade śreṣṭhārthavācakaḥ | ityamaraḥ || rākṣasaḥ | paśubhedaḥ | ma
tu sarabhaḥ | iti medinī || pakṣiṣiśeṣaḥ | iti
dharaṇiḥ || cittakaḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ
śārdūlalalitaṃ, klo, vṛttavṛttau aṣṭādaśākṣarapādacchandoviśeṣaḥ | yathā, -
“maḥ so jaḥsa-ta-sā digeśa ṛtṛbhiḥ śārdūlalalitam
jñātvā kaṃsahate parākramavidhiṃ śārdūlalalitaṃ
yañcakre citikārakāriṣu surāśrātitvanidaham
santoṣaṃ parasantu devapitṛtuhe cailokvaśaraṇaṃ
śreyo vaḥ sa tanotvapāramahimā lakṣmī priyatamaḥ |"
iti vṛttomañjarī 2 stavakaḥ
śārdūlavāhanaḥ, puṃ, pañcaviṃśatipūrvaniggāntargatajinaviśeṣaḥ | iti trikāṇḍaśeṣaḥ
śārdūlavikrīr̤itaṃ, stro, atiṣṭatitau unaviṃśatipādacchandoviśeṣaḥ | yathā, -
“sūryyāśrma-sa-ja-sta-tāḥ saguravaḥ śārdūlavikrīr̤itam
govindaṃ prathamotsamājña rasane tvaṃ ghoṣayāharniśaṃ
pāyo pūjayataṃ manaḥ smara pade tatkṣālaya gacchatam
evañcet kurutākhilaṃ mama hitaṃ bhūrṇādayastadruvaṃ
na prekṣo bhavatāṃ kṛte bhavamahāśārdūlavikrīr̤itam |”
iti chandomañjarī 9 stavakaḥ
śārvvaraṃ, klī, andhatamasam | kātuke, tri| iti
medinī | (śarvvaryyā idam | śarvvarī + aṇ |)
śārvvarīsambandhini, tri
śārvvarī, strī, rātriḥ| ityamaraṭīkāyāṃ bharatadhṛtavācaspatiḥ
śāla, ṅa ṛ katthane | iti kavikalpadrumaḥ || (bhā0ātma0-saka0-seṭ |) katthane praśaṃsāyām | ṅa,
śālate guṇinaṃ guṇī | ṛ, aśaśālat
iti durgādāsaḥ
śālaḥ, puṃ, (śālate praśasyate iti| śāla +
ghañ |) makhyabhedaḥ | gajāṇu iti khyātaḥ
prākāraḥ | vṛkṣaviśeṣaḥ | saptaparṇāyaḥ | sarjaḥ 2
101.60.p1.2
kākhyaḥ 3 aśvakarṇakaḥ 4 śasyasamvaraḥ 5| ityamaraḥ || śaṅkavṛkṣaḥ 6 | iti ratnamālā || nadabhedaḥ | iti śabdaratnāvalī || śālavṛkṣaḥ | sa tu
śālivāhanarājaḥ | iti viśvaḥ || uttamodham
iti rājanirghaṇṭaḥ || || śālo nāma dhīvara eva
hāśa ityudyamedātsatvāriḥ | ityādīccha
kaivartta iva bahvarānīvoṇamasālo vamankāla
ājagāma | iti vāsavadattaśrutāta| kaivarttapacce śālo matsyaviśeṣaḥ | vasantapacce śālasya
puṣpaṃ śālam | iti bharataḥ
śālagrāmaḥ, puṃ, viṣṇumūrttiviśeṣaḥ | sa ca ganḍakyudbhavacakropetacakrayuktsnigdhā dvārakoṣṭhavatādṛśūśilā ca | tasya māhātmaprādi
yathā,“pravakṣyāt kathayiṣyāmi śālagrāmaśilācenam
niṣkāmo muktimāpnoti mūrttiṃ dhyāyan stuvan
japan
śaṅkhacakragadāpadma keśavaśceti gadādharaḥ
śāṅkhakaumodakīcakraśaṅkhī nārāyaṇo vibhuḥ
sa ca śaṅkhāripadī mādhavaḥ śrīgadādharaḥ
gadāśaṅkhacakrau vā govvindārūpī gadādharaḥ
padmaśaṅkhādigadine viṣṇurūpāya vai namaḥ
saśaṅkhā jagadācakramadhusūdanamūrttaye
namo gadāsicakrāvyayuktenevikramāya ca
śākhikomodakīpadmaśaṅkhapadmasamūrttaye
śaṅkhā jacakragadine namaḥ śrīdharamūrttaye
hṛṣīkeśa vāvigadāśaṅkhapadminnamo'stu te
sābhraśaṅkhagadācakrapadmanābhasvarūpiṇai
dāmodara śaṅkhagadācakrapadminnamo'stu te
sāviśaṅkhagadābjāya vāsudeva namo namaḥ
śaṅkhābjacakragadine damaḥ saṅkarṣaṇāya ca
śaṅkhacakragadābjāya chatrapradyumnamūrttaye
namo'niruddhāya gadāśaṅkhābjavaradhāriṇe
sābjaśaṅkhagadācakrapuruṣottamamūrttaye
namo'dhokṣajarūpāya gadāśaṅkhavidhāriṇe
nṛsiṃhamūrttaye padmagadāśaṅkhavidhāriṇe
padmāviśaṅkhagadine namo'cyutamūrttaye
101.60.p1.3
saśaṅkhacakrābjagadaṃ janārddanamidau namaḥ
upandraṃ gadinaṃ sāvipadmāśrca namo'stu te
sacakrābjagadāśaṅkhayuktāya harimūrttaye
samaśākhāviśaṅkhāya namaḥ śrīkṛṣṇamūrttaye
śālagrāmaśilādvārāgatamadbhicakraṅkam
śuklānmābdasya gopyāṅgaḥ sadaiva śrīgadādharaḥ
lakṣmīnāro cakrābhraḥ pūrṇabhāgastu puṣkalaḥ
saṅkarṣaṇo'tha pradyumnaḥ sūkṣmacakrastu pītakaḥ
sa dīrghaḥ sa śiraśchidro yo'niruddhastu varttulaḥ
nānāṅgāraśiraikhasya atha nārāyaṇo'sitaḥ
madhye gadāṅgatā rekhā nābhipadmasamonnataḥ
pṛthucakro nṛsiṃho vaḥ kapilo'thātrivindukaḥ
athavā pañcavindū statpucchanaṃ baddhādhārikaḥ
varāhaśaktitrijño'thādiṣaḍamrayacakrakaḥ
nīlacchaviḥ sthūlo'tha kūrmaimūrttiḥ sabinduman
hayāḥ savarṇalāvaṃtyaiḥ pāṇḍuronnatapṛṣṭakaḥ
śrīdharaḥ pañcarekho'thābjanālāgadāṅkitaḥ
vāmano varttalo nāma vāmacakraḥ sureśvaraḥ
nānāvarṇonaikasūktirbhasāṃbhogo lanantakaḥ
sthalo dāmodaro nīlo madhya cakraḥ sunīlakaḥ
saṃkīrṇadvārako yo'thādadha baddhā samoñcitaḥ
sadīrgharekhā śuṣira ekacakrābjajaḥ pṛthuḥ
pradyumnaśvakraḥ sthūlacakraḥ savyo'vinduca bindumat
dvayagoyo'ṅkakākāraḥ paścarekhaḥ mamanmataḥ
vaikuṇṭho'malavadbhāti ekacakrātmako'sitaḥ
matsyo dīrghāmbujākāro dvārarekhastu pāṇḍaraḥ
vāmacakro dvacaraṃkhaḥ śyāmo yo'thātrivikramaḥ
śālagrāme dvārakāyāṃ snānāya gadine namaḥ
ekena lacito yo'thāṅkadādhārī sudarśanaḥ
lakṣmonārāyaṇo dvābhyāṃ tribhirmūttistrivikramaḥ
caturbhiśca caturvyūho vāsudevaśca pañcabhiḥ
pradyumnaḥ ṣaḍūbhirevāyāta saṅkarṣaṇa itaḥ smṛtaḥ
puruṣottamo'ṣṭabhiḥ syācca navavyūho gavāṃmitaḥ
101.60.p1.4
daśāvatāro daśabhiraniruddo'thatādṛśa
dvādaśātmā dvādaśabhirata jarko yugalakaḥ ||”
101.60.p2
iti pādme pātālakhaṇḍe 10 adhyāyaḥ