Shabdakalpadruma 1106.40
Śabdakalpadruma 1106.40
- Language
- Sanskrit
1106.40
svayaṃvaraṃ varṇanāyāni yathā
śacīrakṣā 1 macamañjanaṃ 2 maṇḍapasajjanā 3
rājaputrāḥ sannidhau rājabhomyarthyādivaṃśaceṣṭāvarṇanam 4 | iti kavikalpalatāyāṃ 1 stavake 2
kusumam
svayaṃkārikā, strī, strīviśeṣaḥ | sā ca brahmamānasasṛṣṭaduḥsahasya nirbhīṭyāṃ patnāṃ jātā
yathā, —
“duḥsahasyābhavat bhāryyā nirbhīṭirnāma nāmataḥ
jātā kalestu pāyāyāṃ ṛtau cāṇḍāladarśanāt
tayorutpatyānyabhavan jagadvyāpona ṣoḍaśa
aṣṭau kumārāḥ kanyāśca tathāṣṭāvatibhīṣaṇāḥ
niyojikā vai prathamā tathaivānyā virodhinī
svayaṃkārakare caiva bhāmaṇo ṛtuhārikā
ṛtibojahare cānye tayoḥ kanye sudāruṇe
aṣṭamī dveṣiṇī nāma kanyā cātibhayāvahā
etāsāṃ karma vacyāmi doṣapraśamanañca yat
dhānyabhaccanāhṛṣṭāṣṭrīḍāt payaḥ sarpistathāparā
svayaṃktaḥ, strī, (svayamātmanā kṛtaḥ |) ātmaktaḥ
yathā, —
“ṛtvik ca vividho dṛṣṭaḥ pūrvvajjaiḥ svayaṃktaḥ
yadṛcchayā ca yaḥ kuryyādātvijyaṃ prītipūrvva kam ||”
iti tithyāditattvam
svayaṃguhā, strī, (svayamātmanā guhā) śūkaśimbi kā
iti śabdaratnāvalī, (guṇādāyo'syāḥ śūkaśimbikāśabdaṃ jñātavyāḥ || )
svayaṃdattaḥ, puṃ, ( svayamātmanā dattaḥ) dvādaśavidhaputtrāntargataputtraviśeṣaḥ | iti jaṭādharaḥ
tallacaṇam yathā | dattātmā tu svayaṃdattaḥ
iti yājñavalkyavacanam || dattātmā tu puttro
mātāpitṭavihonastatrābhyāṃ mukto vā tavāhaṃ puttro
bhavāmīti svayaṃdatta upanataḥ | iti mitākṣarā
svayamupasthitaḥ, tri, (svayamātmanā upasthitaḥ |)
svayamāgataḥ | yathā, —
“yadi tyajasi māṃ mūr̤ha kāmāt svayamupasthitām
yuvatyośca vipattiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
kāmāturāṃ yauvanāḍhyāṃ bhāryyāṃ svayamupasthitām
na bhajenstrībhoruśca sutaṃ madhmandine purā ||”
iti brahmavaivartta śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe 62
Linked texts (1)
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit