Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 116.4

Śabdakalpadruma 116.4

Language
Sanskrit

116.4

64

116.4.p1

“arkanāriṣṭasacchannaṃ syandaneśca sapātkaleḥ |”)
dvīpaviśeṣaḥ | iti śabdamālā || tadvivaraṇaṃ
yathā, —
“ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi śālmalasya nibodhata
śālmalo dviguṇo dvīpaḥ kauñcaddīpasya vistarāt
parikṣāyya samudrantu dadhimaṇḍodakaṃ sthitaḥ
tatra puṇyā janapadāścirāśca niyate janaḥ
kuta eva sudurbhikṣaṃ kṣamātejoguṇā hi te
prathamaḥ sūryyasaṅkāśaḥ sumanā nāma parvvataḥ
pītastu madhyamastatra śātakaubhamayo giriḥ
nānnā sarvvasukho nāma divyoyadhisamanvitaḥ
tatoyaścaiva sauvarṇo ṛkṣapadmanibho giriḥ
sa nāmnā rohito nāma divyo girivaro
mahān
sumanāḥ kuśalo deśaḥ sukhodakaiḥ sukhodayaḥ
rohitastu tṛtīyastu rohiṇo nāma viśrutaḥ
tatra ratnānyanekāni svayaṃ rakṣati vāsavaḥ
prajāpatimupādāya prasahyo vidhivat svayam
na tatra nadyo varṣaṃ vā śītoṣṇāñcaiva tadvidham
varṇyāśramāṇāṃ vārttā vā triṣu doṣeṣu vidyate
na vṛddhaṃ na ca durddho'sti īṣryyāhyayā bhayaṃ tathā
uddiṣṭāmyudakānyatra giriprasravayāni ca
bhojanaṃ ṣaḍrasaṃ tatra teṣāṃ svayamupasthitam
adharmmottho na teṣvasti na lobho na parigrahaḥ
aroġā balavantaśca ekāntasukhinaḥ prajāḥ
niṃmṛṅgahaṃ sahasrāṇi mānuṣīṃ śiṣṭrimāsthitāḥ
svasvamāyuḥsvarūpā dharmmārthya tathaiva ca
śālmalādviṣu vijñeyaṃ dvīpeṣu triṣu sarvvaśaḥ
sākṣāt prāgbalādyānāṃ dīpānnāsu vidhiḥ
śubhaḥ
parimaṇḍalastu sa dvīpastadravat pariveṣṭitaḥ
surodena samudreṇa dviguṇena samanvitaḥ ||”
iti matsyapurāṇe bhuvanakoṣe saptadvīpaviveśānaṃ
nāma 100 adhyāyaḥ || || api ca
“plattadvīpaprabhāvāttu dviguṇena samanvitaḥ
saṃveṣṭityudasābhodhyāṃ śālmaliḥ saṃśayasthitaḥ
sapta varṣāṇi tatraiva tatraiva kulaparvvatāḥ
sukhyāyatāḥ supūrvāścaḥ sapta nadyaśca suvratāḥ
kusudodbhāsataścaiva tṛtīyaśca balāhakaḥ
droṇaḥ karṇastu mahiṣaḥ kakudmān sapta parvvatāḥ
yonitoṣā visṛṣṭā ca candrā śuklā vimocanī
nivṛttiśceti tā nadyaḥ smṛtāḥ pāpahaśaḥ
śivāḥ
na teṣu vidyate lobhaḥ krodho vā dvijasattamāḥ
na caivāsti yugāvasthā janā jīvantyanāmayāḥ
yajanti satataṃ tatra varṇā vāyuṃ sanātanam
teṣāṃ tasyātha sāyujyaṃ khā rūpyaśca salokatām
kapilā brāhmaṇāḥ proktā rājānastvaruṇāmbudāḥ
pītā vaiśyāstathā kṛṣṇā dvaupe'smin vṛṣalā
dvijāḥ ||”

116.4.p2

iti kauma bhūgokhilāse 46 adhyāyaḥ

Linked texts (1)