Shabdakalpadruma 1260.13
Śabdakalpadruma 1260.13
- Language
- Sanskrit
1260.13
hīrāṅgaḥ
hīnāṅgī,
hīntālaḥ,
hīraṃ,
hīraḥ,
hīrukaḥ,
hīrā,
hīrāṅgaḥ,
hur̤aḥ
holukaṃ,
hoho,
hu,
huṃkṛtaṃ klo,
huḍa,
huḍa,
huḍa,
hur̤aḥ,
hutāśaḥ
hur̤akaḥ,
hur̤ataṃ,
huḍumbaḥ
huṇḍaḥ,
hutaṃ,
hutabhuk, [j ]
hutabhukpriyā,
hutavahaḥ,
hutāśaḥ,
“bhagnaṃ samāsādividhaṃ hutāśa !
kāṇḍe ca mantro ca hi tatra savyau ||”
iti vaidyakaratnaviniścayasaṃgrahe bhagnādhikāre
hutāśa iti agnivaṃśasambodhanaṃ carake ṝtāśaśabdenāgnivaṃśo'bhidhīyate padaikadeśe padapravṛttaḥ
iti taṭṭīkāyāṃ śrīkṛṣṇadattaḥ || )
hutāśanaḥ, puṃ, (hutaṃ āhutadravyaṃ aśanamasya | )
agniḥ | yathā, gobhilaputtrakṛtagṛhyāsaṃgrahe
“apsuhome tu vahniḥ syāt koṭihome hutāśanaḥ
pūrṇāhutyāṃ mṛr̤o nāma śāntikaṃ varadaḥ sadā ||”
iti tithyāditattvam
api ca
“ārogyaṃ bhāskarādiccheddhanamiccheddhutāśanāt
jñānantu śaṅkarādicchenmuktimicchejjanārdnanāt ||”
iti garur̤avidyāsamastapurāṇam
śivaḥ | iti kecit || ( ṣaṭtriśatpavitrakeṣuḥ |)
tadyathā, —
“ekadvikadvādaśabhāgayuktaṃ
yojyaṃ viṣaṃ ṭaṅkaṇamuṣaṇañca
hutāśano nāma hutāśanasya
karoti vahniṃ kapiñjarāṇām ||”
iti hutāśano rasaḥ
iti vaidyakaratnendrasārasaṃgrahe'jīrṇādhikāre ||)
hutiḥ, strī, havanam | hudhātoḥ ktinpratyayena
niṣpannā
hum, vya, (hrayate iti | hu + bāhulakāt maḥ |)
smṛtiḥ| apākṛtiḥ | amarṣapraḥ| abhyanujñā
iti medinī || tarke vitarke haṃ śabdo dorghādikutvādirapīti kecit | ityamaraṭokāyāṃ
bharataḥ
hukka, ā kauṭilyake | iti kavikalpadrumaḥ
( bhvā0-para0-aka0-seṭ | ) ṛsvo | ṛipi
rākkotīti hraḥ churo churaḥ | ā hukkiṃtaṃ hūrṇaṃ
tena ! hukviti chanaḥ kuṭilaḥ syādityarthaḥ
huṣkaṃti coraḥ apasaratītyarthaḥ | iti dhātupradopaḥ | iti durgādāsaḥ
hula, ña, hatisamvaraṇayoḥ | iti kavikalpadrumaḥ
( bhvā0-para0-saka0-seṭ | ) ña, holaḥ hulaḥ
iti durgādāsaḥ
hulahulo, strī, (hula + ṅā | ābhīkṣṇo dvisvaṃ
gaurāditvāt ṅīṣ | ) strīṇāṃ maṅgalajanakamukhaśabdaḥ | ulu ulu iti bhāṣā | tatpayyayaḥ
mukhaghaṇṭā 2 | iti trikāṇḍaśeṣaḥ
huḍuṃ, } puṃ, (āhvayatoti | hū + nipātanāt
huḍūḥ, } ṅuḥ ḍuḍū | ) gandharvvaviśeṣaḥ | yathā, —
“rudrahuruṣa vividheo huḍūrnadaṃśca kutracit |”
iti śabdaratnāvalī
( yathā, mahābhārate
Linked texts (1)
- Rasendrasārasaṃgraha (Gopāla Kṛṣṇā) — Gopāla Kṛṣṇā, Sanskrit