Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 133.16

Śabdakalpadruma 133.16

Language
Sanskrit

133.16

“vyamimite manave śāsyo bhūḥ |”
“śāsyo bhūḥ śiṣyaṇīyo bhava idaṃ kuru idaṃ kuru
iti vidheyo bhava |” iti tadbhāṣye sāyaṇaḥ || )
śi, ña ṇa niśāne | iti kavikalpadrumaḥ || (svā0ubha0-saka0-aniṭ | ) niśānamiti śyate
rūpam | śāna ña teje ityasya niśamanatvatvāt
anekārthatvāt niśānamiha tīkṣṇīkaraṇam
na ṇa, śinoti śinute khaḍgaṃ karmmakāraḥ
iti durgādāsaḥ
śiṃśapā, strī, vṛkṣaviśeṣaḥ | śiśu iti bhāṣā
tatparyyāyaḥ | picchilā 2 aguruḥ 3 kapilā 4
bhasmagarbhā 5 | ityamaraḥ || aguruśiṃśapā 6
iti bharataḥ || kṛṣṇasārā 7 | iti jaṭādharaḥ
piṅgalā 8 picchalā 6 vaurā 10 | iti ratnamālā || || yathā,—
“śiṃśapā gurusārā ca picchilā guruśiṃśapā
sā caiva kapilavarṇā syātkṛṣṇagarbhā nigadyate
kvacit kapilā bhasmagarbhā cāmurrāśaṃśapā
picchilā śiṃśapā yugmapatrikāyugma cetyapi ||”
“abhibadhnaska khadirasya sāramojo ghehi khadire śiṃśapāyām |”
śik, [n] klo, śiktham | iti śabdaratnāvalī
śiktaḥ, tri, ayavasāyī | iti trikāṇḍaśeṣaḥ
śikthaṃ, klī, madhujātadravyaviśeṣaḥ | mom iti
bhāṣā | tatpayyāyāḥ | pikyakam 2 madhujam 3
viśvakam 4 madhusambhavam 5 modakam 6 kācam 7
ucchiṣṭamodanam 8 madhikāsalam 6 caudreyam
10 pītarāgam 11 strinyam 12 mākṣikajam
13 caudrajam 14 madhuśeṣam 15 drāvakam 16
mākṣikāśrayam 17 madhusitam 18 madhūtyam
16 | asya guṇāḥ | picchilatvam | khādutvam
kuṣṭhavātāmranāśitvam | mṛdutvam | kaṭutvam
snigdhatvam | lepena sphuṭitāṅghriruvīpanatvacca
iti rājanirghaṇṭaḥ
śikṣakaṃ, klī, ( śiktha + svārthe kan | ) śiktham | iti rājanirghaṇṭaḥ
śikhāṃ, strī, ( khaṃkha + “saṃkheḥ śi chuṭ kicca |”
uṇā0 5