Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 145.152.1

Śabdakalpadruma 145.152.1

Language
Sanskrit

145.152.1

“vīrapātrā vrataścāmā veṇībhūtaśiroruhā ||”)
śirorogaḥ, puṃ, (śiraso rogaḥ | ) mastakapīr̤ā
“śirorogāstu jāyante vātapittakaphaistribhiḥ
sannipātena raktena kṣayeṇa kṛmibhistathā
sūryyāvarttārddhaśoṣaśaṅkhakārddhāvabhedakāḥ
ekādaśavidhāṃścāsya lakṣaṇāni pracakṣate ||”
“yasyānimittaṃ śiraso rujaśca
bhavanti tīvrā niśi cātimātram
vandhīyatāpaiḥ praśamañca yatra
śiro'bhitāpaḥ sa samīrayeṇa ||”
“yasyoṣṇamaṅgāracitaṃ yathaiva
bhavecchiro dahyati cākṣināsam
śītena rātrau ca bhavecchamañca
śiro'bhitāpaḥ sa tu pittakopāt ||”
“śiro bhavedyasya kaphopadigdhaṃ
guru pratiṣṭabdhamatho himañca
śunākṣanāsāvadanañca yasya
śiro'bhitāpaḥ sa kaphaprakopāt ||”
“śiro'bhitāpe tritayapravṛtte
sarvvāṇi liṅgāni samudbhavanti |”
“raktātmakaḥ pittasamānaliṅgastaśāṃṇakṣaktaṃ śiraso bhavecca ||”
“vasāvasāsrakaphasambhavānāṃ
śirogatānāmatisaṃkṣayeṇa
yasyāpratīvaḥ śiraso'bhitāpaḥ
kaṣṭo bhavedugrabalo'timātram ||”
“śramo bhramati tṛtīyaṃ śiro viśuṣyantekṣatā
mūrcchā gātrāvasādaśca śiroroge kṣayātmike ||”
“nistudyate yasya śiro'timātraṃ
saṃbhakṣyamāṇaṃ sphuratīva cāntaḥ
ghrāṇācca gacchedūdhiraṃ sapūyaṃ
śiro'bhitāpaḥ kṛmibhiḥ saghoraḥ ||”
“sūryodayaṃ yā pratimandamandamakṣidhruvaṃ ruk samupeti gāḍhm
vivarddhate cāṃśumatā sadaiva
sūryāvataptau vinivarttate ca
śītena śāntiṃ labhate ca kiñciduṣṇana jantuḥ sukhamāpnuyādvā
sarvātmakaṃ kaṣṭatamaṃ vikāraṃ
sūryāvartta tamudāharanti |”
“doṣāstu duṣṭāḥ svayamevamanyāṃ
saṃpīḍya ghāṭāṃ sarujāṃ sutīvrām
kurvvanti yo'kṣṇi bhuvi śaṅkhadeśe
khitaṃ karotyāśu viśeṣatastu

Linked texts (2)