Shabdakalpadruma 173.p1
Śabdakalpadruma 173.p1
- Language
- Sanskrit
173.p1.1
atha raudraliṅgalacaṇam | vīramitrodayadhṛtam
“nadīsaṅgamavaṃ raudramanyonyasya vigharṣaṇāt
nadīvegāt samaṃ snigdhaṃ saṃjātaṃ raudramucyate ||”
samuccaye'pi
“saritpravāhasaṃsthānaṃ bāṇaliṅgasamākṛti
tadanyadapi boḍavyaṃ raudraliṅgaṃ sukhapradam
nadīdhārānabhedāyāṃ bāṇaliṅgasamākati
tadanyadapi boḍavyaṃ liṅgaṃ raudraṃ bhaviṣyati
raudraliṅgaṃ tathākhyātaṃ bāṇaliṅgasamākṛti
śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇaṃ viprādipūjitam
svaibhāvāt jāhravarṇī vā sarvvajāniṣu siddhimū
garmenadāsamvavaṃ raudra bāṇaliṅgayadīritam |”
iti raudraliṅgalacaṇam
“karasaṃpuṭasaṃkāśaṃ mūladaṇḍerubhūṣitam
rekhākoṭirasaṃyuktaṃ nimbonnatasamanvitam
dīrghākārañca yalliṅgaṃ brahmabhāgādivarjitam ||”
“liṅgaṃ golamiti proktaṃ golakaṃ procyate'dhunā
kuśāṇḍasya phalākāraṃ nāgeraṅgaphalopamam
kākaḍimbaphalākāraṃ golaliṅgamitīritam ||”
iti golaliṅgalacaṇam
“nānākolaphalākāraṃ brahmasūtravivarjanam
mūle sthūlañca yalliṅgaṃ kapitthaphalasannibham
nālasya vā phalākāraṃ madhye sthūlañca yadbhavet
madhye sthūlaṃ varaṃ liṅgamṛṣivāṇasurīritam ||”
ityārṣaliṅgalacaṇam
“talliṅgaṃ dvividhaṃ jñeyamacalañca calaṃ tathā
pratyekaṃ trividhaṃ jñeyaṃ liṅgaṃ tadubhayātmakam
prāsāde sthāpitaṃ liṅgamacalaṃ tacchilārijam
sthāpitaṃ acalaṃ gehe sthiraṃ liṅgamayojitaṃ
pañcadhā tat sthitaṃ liṅgaṃ svayambhu daivapālakam
ārṣañca mānuṣaṃ liṅgaṃ teṣāṃ lacaṇamucyate ||”
“nānācchidrasusaṃyuktaṃ nānāvaraṇasannibham
aḍharumlaṃ yalliṅgaṃ kardaśaṃ bhuvi dṛśyate
tat liṅgantu svayambhūtaparaṃ lacaṇamuttamam
svayambhu liṅgamityuktaṃ tacca nānāvidhaṃ matam
173.p1.2
brahmābhamastakaṃ liṅgaṃ vaiṣṇāvaṃ tadudāhṛtam
padmābhamastakaṃ brāhmaṃ vṛttrābhaṃ śāṅkaramucyate
śiroyugmaṃ tathāgneyaṃ triṣadaṃ yāmyamīritam
khaḍgābhaṃ nairṛtaṃ liṅgaṃ vāruṇaṃ kalasākṛti
vāyavyaṃ dhvajasaṃliṅga kauberantu gadānvitam
īśānasya triśūlābhaṃ lokapālādiniḥstatam
svayambhu liṅgamākhyātaṃ sarvvakāmārthivaradaḥ ||”
iti svayambhu liṅgalacaṇam
“dṛṣṭvā liṅgaṃ maheśasya svayambhūtasya pābrvvati
sarvvapāpavinirmuktaḥ pare brahmaṇi līyate ||”
“viśeṣānmlecchnaṃ suktī śaktaye cānugaṅgataḥ
pāthirvaṃ bhuktaye śastaṃ bhuktaye cāmhayaṅgataḥ
evaṃ vai dāruṇaṃ jñeyaṃ cihnaliṅgaṃ tathā punaḥ
sthiratvastrīpradaṃ jñeyaṃ haimaṃ rājyapradañca tat
puttravṛddhikaraṃ tāmra' rājñamāyuḥpravaīkam |”
“pāradasya mahābhūte saubhāgyāya ca mauktikam
candrakāntaṃ matucit sphāṭika sarvvakāmadam ||”
“sarvvā pajapradā bhūmillemakhaṇḍādeva hi
annannāśāḥ smṛtā sṛṣṭī mayayo vidyudujjalāḥ
rātrau prakāśakāḥ sarvve vidyādyāghātakāriṇaḥ
nānāvaṇīstu vijñeyā raserbhagneśca rūpataḥ
vajrādyāḥ sphāṭikādyāśca guṅgānādivinimmitām
sarvvakāmapradaṃ puṃsāṃ liṅga tātkālikaṃ matam ||”
“gām saubhāyyadaṃ liṅga pauṣpaṃ muktipradāyakam |”
“nānāguṇodbhavaṃ liṅga nāṃnākāmapradāyakam
saikataṃ guṇadaṃ liṅga saubhāgyāya ca lāvaṇam
ucāṭane tu pāṣāṇra molaṃ śatrukṣayāvaham
tātkālikaṃ haridraśca kṛtvā bhaktyā samarcayet ||”
candrāpoḍhaṃ stambhitaṃ sphāṭikaṃ sarvvakāmadam
śūlākhāmaṇiśaṃ śatrukṣayārthaṃ mauktikaṃ tathā
āpatyaṃ hīrakaṃ jñeyaṃ rogamuktyaistikodbhavam
śubhakṛt puṣkalaṃ tīrthe vaidūryyaṃ śatrudarpahṛt
173.p1.3
nīlaṃ lakṣmīpradaṃ jñeyaṃ sphāṭikaṃ sarvvakāmadam ||”
“mahāmuktipradaṃ haimaṃ rājataṃ bhūtivarddhanam
ārakūṭaṃ tathā kāṃsyaṃ jñeyaṃ sāmānyamuktidam
trapusīsāyasaṃ liṅgaṃ śatrūṇāṃ nāśane hitam
kausiṃdaṃ kāṃsyajaṃ liṅgaṃ rājataṃ puttravarddhanam
paittalaṃ muktimuktyarthaṃ miśrajaṃ sarvvasiddhidam ||”
“pitṝṇāṃ muktaye liṅgaṃ pūjyaṃ rajatasambhavam
haimañca sarvvakāmasya prāptaye pūjayet pumān
pūjayetsāmrajaṃ liṅgaṃ puṣṭikāmo hi mānavaḥ ||”
“tāmraliṅgaṃ kalau nārccet rauravañca sīsakañca ca
raktacandanaliṅgañca śaṅkhakāṃsāṃyasaṃ tathā ||”
“pārthive śivapūjāyāṃ sarvvasiddhirnṛṇāṃ bhavet
pāṣāṇe śivapūjāyāṃ dviguṇaṃ phalamīditam
svarṇaliṅge ca pūjāyāṃ śṛṇuṣvāṃ nāśanaṃ malam
sarvvasiddhīśvaro raupye phalaṃ tasmāccaturgu ṇam
tāmre puṣṭiṃ vijānīyāt kāṃsye ca dhanasaṃcayaḥ
gaṅgāyāśca jalaśrāvaṃ lākṣāyāṃ rogavān bhavet
sphāṭike sarvvasiddhiḥ syāttathā marakate priye
lauhaliṅge ripornāśaṃ kāmadaṃ bhasmaliṅgakam
vālukāryā kāmasiddhirgomaye ripuhiṃsanam
sarvvaliṅgasya māhātmyaṃ dharmakāmārthamokṣadam
saṃskāreṇa vinā devi pāṣāṇādau na pūjayet ||”
“raupyañca svarṇaliṅgañca sarvvapātre nidhāya ca
tasmāduttolpa talliṅga ṃ dugdhamadhye dinatrayam
cāmakena khāpayitvā kālasūtraṃ prapūjayet
ṣor̤aśopacāraiśca vahninā pārvvatīṃ yajet
tasmāduttolpa talliṅga ṃ gaṅgātoye dinatrayam
tato vedoktavidhinā saṃskāramācaret sudhīḥ ||”
“liṅga ṃ sulakṣaṇaṃ kuryyāt tyajeliṅgamalakṣaṇam
dairghyahīne bhavedvyādhiradhike śatruvarddhanam
mātrahone vināśaḥ syādadhike ca śiśukṣayaḥ
173.p1.4
vistāre cādhike hone rāṣṭranāśo bhavet dhruvam
pīṭhahone tu dāridryaṃ śirohīne kulakṣayaḥ
brahmasūtravihīne ca rājā rāṣṭrañca naśyati
tasmāt sarvvaprayatnena liṅga ṃ kuryyāt sulakṣaṇam ||”
“liṅgapramāṇaṃ deveśa kathayakha mayi prabho
pārthive ca śilādau ca viśeṣo yatra yadbhavet
mṛttikātolakaṃ grāhyamathavā tolakadvayam
etadūrdhvaṃ kurvvīta kadācidapi pārvvati ! ||”
“mṛttikātolakaṃ grāhyamathavā tolakadvayam
trikhattasya pramāṇena ghaṭanaṃ kārayedbudhaḥ
aṅguṣṭhaparvvamānantu kṛtvā liṅga ṃ prapūjayet ||”
“liṅge vedyāṃ tathā pīṭhe samasūtranipātanāt
samatvena vijānīyāt triṣulokaravanditam ||”
“śuklāṃ hi pārthivaṃ liṅga ṃ nirmāya yastu pūjayet
sa eva parameśāni śivatvaṃphalabhāgbhavet
kṣatriyastu varārohe raktaṃ nirmmāya pārthivam
pūjayet satataṃ yastu śivargaphalabhāgbhavet
haritaṃ pārthivaṃ devi nirmāya yastu pūjayet
sa ca vaiśyo maheśāni śivaṃśaphalabhāgbhavet
kṛṣṇāṃ hi pārthivaṃ liṅga ṃ nirmāya yastu pūjayet
sa śūdraḥ parameśāni śivargaphalabhāgbhavet
śilādau ca maheśāni svalpañca phaladāyakam
aṅguṣṭhamānaṃ deveśi yadā hemādimānakam
krameṇa devadeveśi phalaṃ bahuvidhaṃ smṛtam
khāttu sthūlataraṃ liṅga ṃ rudrārccaṃ parameśvari
pūjanāttārakāddevi phalaṃ bahuvidhaṃ smṛtam ||”
“śivaliṅgasya yanmānaṃ tanmānaṃ dṛśyasañcayoḥ
yogyamamapi yanmānaṃ sadadhī'pi tathā bhavet ||”
“liṅgasya yādṛgvistāraḥ pariṇāho'pi tādṛśaḥ
liṅgasya dviguṇā vedī yojistarahaṃsaṃsthitā
kurvvītāṅguṣṭhato hrakhaṃ na kadācidapi kacit
ralādiśivanimmāyo mānabhittyāprahlādavet |”
“ākāśaṃ liṅgamityāhuḥ pṛthivī tasya
173.p1.5
pīṭhikā
ālayaḥ sarvvadevānāṃ layanālliṅgamucyate ||”
“na tuṣyāmyarcito'rthyābhyāṃ puṣpadhūpanivedanaiḥ
liṅge'rcita tathāhyarthyaṃ paraṃ tuṣyāmi pārvvati
eṣa devi purā kalpe yogīndraiḥ sarvvadevataiḥ
liṅgatvānniṅgamityuktaṃ sarvvāmurakinnaraiḥ
prayacchāmi divaṃ devi yo malliṅgārcane rataḥ
brahmā sarvvāṇi pāpāni nirgato dṛśyarulmaṣaḥ
mañjanā masmabhakṣoro māseva pratipadyate |”
“vastrapūtajaleliṅgaṃ kṣapisvā mama mānavāḥ
sadbhāvācāśvamedhānāṃ phalamāpnoti saptamaḥ
sugandhiścandanara sairliṅgamālipya bhaktitaḥ
ālipyate surastrībhiḥ sugandheyaṃcakaī maiḥ ||”
“vinā liṅgārcanaṃ yasya kālo gacchati nityaśaḥ
mahāhā nirbhavettasya durgatasya durātmanaḥ
ekataḥ sarvvadānāni vratāni vividhāni ca
tīrthāni niyamā yajñā liṅgārādhanamekataḥ
na liṅgārādhanādanyat purā vede caturdhvapi
vidyate sarvvaśāstrāṇāmeṣa eva suniścitaḥ
bhaktisañcitpradaṃ liṅgaṃ vividhāmannivāraṇam
pūjayitvā naro nityaṃ śivasāyujyamāpnuyāt
sarvvamanyat parityajya kriyājālamaśeṣataḥ
bhaktyā paramayā vidvān liṅgamekaṃ prapūjayet ||”
“aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca
maddeśārcanapuṇyasya kalāṃ nārhanti ṣor̤aśīm ||”
“svayaṃ nārāyaṇaḥ prokto yadi śambhuṃ prapūjayet
svarge martye ca pātāle ye devāḥ saṃsthitāḥ sadā
teṣāṃ pūjā bhaveddevi śambhunāthasya pūjanāt ||”
“asāraṃ khalu saṃsāraṃ sārametaccatuṣṭayam
kāśyāṃ vāsaḥ satāṃ saṅgo gaṅgāmbhaḥ śambhu| sevanam ||”
“jyotirmayaṃ mahāliṅgaṃ kailāsannagare priye
tasyaiva ṣor̤aśāṃśaikaḥ kaśmiśraṃ viśveśvaraḥ sthitaḥ
pūrvaliṅgaṃ maheśāni śivabījaṃ na cānyathā
173.p1.6
śilāmayī yathā cakraṃ jagronārāyaṇaḥ param
pāradaṃśca śrutośroto lakṣmīnnārāyaṇo na hi
pakāraṃ viṣṇurūpaśca ākāraṃ kālikā svayam
rephaṃ śivaṃ dakārañca brahmarūpaṃ na cānyathā
pāradaṃ parameśāni brahmāviṣṇu śivātmakam
yo yajet pāradaṃ liṅgaṃ sa eva śambhu rūpyaḥ ||”
“tato vivāhaṃ nirvvatya śatasaṅkhyā yathāgatāḥ
gatāḥ sarvve maharṣī'pi khayā saha tadā gṛham
jagāma reme sayā ca ciraṃ nirbharamānasaḥ
atha kāle kadācittu sayā saha maheśvaraḥ
reme na tṛpte taṃ vor̤ha' sato bhrāntābhavattadā
uvāca dobayā vācā devadevaṃ jagadgurum
bhagavanna hi śaknomi tava bhāraṃ suduḥsaham |.
khamakha māṃ mahādeva kṛpāṃ kuru jagatpate | •
niśamya vacanaṃ tasyā bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ
nirbharaṃ rasamaṃ cakre gār̤haṃ nirbhayamānasaḥ
hrasvā saṃpūrttimad gantī ca lakṣmaṇekṣaṇā
utthānāya manaścakre ubhayorddheṇa uttamam
papāta dharaṇīpṛṣṭhe teścaivāpramakhilaṃ jagat
pātāle bhūmale svarge śivaliṅgāstadābhavan
tena bhūtā bhaviṣyāśca śivaliṅgāḥ sayonayaḥ
yatna liṅgaṃ tattra yoniryatna yonirūbhataḥ priyaḥ
ubhayorśveva tejobhiḥ śivaliṅgaṃ vyajāyata ||”
tathā
“liṅgānāmayutaṃ kṛtvā pūjā rājabhayaṃ haret
sahasrāṇi ca liṅgānāṃ nikāmyocyetadūdhruvam
kārāyedvisahasrārdhamayutaṃ kārayedbudhaḥ
ḍākinyādibhaye pañcasahasraṃ kārayettathā
sahasrāṇāñca pañcāśadayutau hi prakārayet ||”
“anena ca kramāddevi lacaṃ yastu prapūjayet
sarvvāmīṣṭaphalaṃ devi labhate nātra saṃśayaḥ ||”
“ekollamba maheśāni yugalanna tu pūjayet
ekollamba maheśāni daśa pañca śatāni ca
pratyekanāthavā devi vikalpairnaiḥ prapūjayet
173.p1.7
ekaikaṃ pūjayelliṅgaṃ yugalanna tu pūjayet
daridro jāyate devi yugalasya ca pūjanāt ||”
śivaliṅgakṛnmṛtkādinirūpaṇaṃ yathā, —
“tīrthamṛtsnāṃ samāhṛtya nirmmāya liṅgamadbhutam
tīrthābhāve maheśāni śuddhasya mṛttikāṃ priye
parvvataprabhavā devi nadīnāñcaivadāhṛtam
etalliṅgā maheśāni nadī śasuddhā iti priye
nirjharasya ca deveśi nadī sampratapradāyinī
yadyabhāve maheśāni goṣadasyāśca mṛttikām
athavā para meśāni yatna cittaṃ prasīdati
supītaṃ sundaraṃ ramyaṃ pūrvvarādahitaṃ sadā
niṣmṛtya pārthivaṃ liṅgaṃ kuṣkuśodyañcitaṃ priye
yo liṅgaṃ para meśāni sa vamaḥ parameśvaraḥ
kukuśī veṣṭanī tasya sā devī parameśvarī
priyasya pūjanāt devi devīdevau ca pūjitau ||”
“bāṇaliṅge na cāśaucaṃ na ca nimmālyakalpanā
sarvvaṃ bāṇārpitaṃ grāhyaṃ bhaktā bhaktaiśca nānyathā
ājñāgrāhyāvicāro'rtha bāṇaliṅge na vidyate
tadarpitaṃ jalaṃ pattraṃ yācñaṃ prasādasaṃjñayā
bāṇaliṅge svayaṃ śambhau caṇḍāmonnaṃ na khidyate
cāndrāyaṇasamaṃ jñeyaṃ śambhonaivedyabhakṣaṇeḥ ||”
śivalokaḥ, puṃ, (śivasya lokaḥ|) kailāsaḥ | yathā,
“bilvapatrairakhaṇḍaiśca yo liṅgaṃ pūjayet sakṛt
sarvvapāpairvinirmuktaḥ śivaloke mahīyate ||”
śivasya bhuvanaṃ jagaśca
śivavallabhā, strī, (śivasya vallabhā | ) śatapatrī
śivavallikā, strī, (śivasya vallikā |) liṅginī
śivavallī, strī, (śivasya vallī |) liṅginī
śrīvallī | iti rājanirghaṇṭaḥ
śivavāhanaḥ, puṃ, (śivasya vāhanaḥ | ) anaḍḍān
iti rājanirghaṇṭaḥ
śivavījaṃ, klo, (śivasya vījam |) pāradaḥ
iti rājanirghaṇṭaḥ
śivaśekharaḥ, puṃ, (śivaḥ sukhakaraḥ śivapriyo vā
173.p1.8
śekharo'tho yasya |) nakkaṭakaḥ | iti jaṭādharaḥ | dhūstaraḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ | śivasya
mastakaśca
śivasāyujyaṃ, klo, (śivasya sāyujyam | ) mocaviśeṣaḥ | sa ca śivena saha yogaḥ | yathā
nāgarakhaṇḍe
“upavāsaprabhāveṇa valādapi ca jāgarāt
śivarātreścasā tasya liṅgasthāpi prapūjayā
akṣayān labhate lokān śivasāyujyamāpnuyāt ||”
iti tithyāditattvam
śivasundarī, strī, (śivasya sundarī | ) durgā
iti tantraśāstram
śivā, strī, (śiva + ṭāp | ) durgā| sūktiḥ
yathā, —
“śivā muktiḥ samākhyātā yogināṃ mokṣagāminī
śivāya yāṃ japeddevī śivā loke tataḥ smṛtā ||”
Linked texts (3)
- Prāṇatoṣiṇī — Rāmatoṣaṇa Śarman 1796, Sanskrit
- Mātṛkābhedatantra — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit