Shabdakalpadruma 180.27
Śabdakalpadruma 180.27
- Language
- Sanskrit
180.27
“śiśuḥ śīghraḥ śucicandro dīptavarṇaḥ śubhānanaḥ ||”)
śiśukaḥ, puṃ, ( śiśoriva pratikṛtiḥ | śiśu +
ivārthe kan | ) jalajantuviśeṣaḥ | śuśuka iti
bhāṣā | tatparyyāyaḥ | ulūpī 2 | ityamaraḥ
he upala iti khyāte aticañcale matsye | śiśumārātpratimaitsyabhedaḥ ulūpī | iti kaliṅgādayaḥ | śośu iti khyāto matsyaviśeṣaḥ ulapītyanye | bhoṃgāla iti khyāte ityeke | śiśumāra
eva ucyate iti sarvvasvam | tathā ca ratnakoṣādau ‘ulūpī śiśumāraḥ syādulūpī śiśukastathā |’ jahaṃ sumpati bhāsyati ulūpī supa ḷ
śa pa ṇau chede u|pūrvvaḥ yadvāditvātsin mamomāditvāt talopaḥ lordīrghaśca dviruktokāro'pi | ‘śiśukastulūpī bālaḥ prokto su sapharo
dvayoḥ |’ iti vācaspatiḥ | sulupīti cavargādi
pāṭha iti kecit | śiśuriva śiśukaḥ
‘śiśukaḥ śiśumāro'pi bālakolupinorapi ||’
iti bharataḥ || api ca
“ulūpī syādulūpīva sulumpī culakī tathā
śiśukaśceti paryyāyaḥ śiśumārānnaro bhase
kecidutpalamatye tu paryyāyo'yaṃ nigadyate ||”
iti śabdaratnāvalī
“śiśukaḥ śiśumāraśca sa ca grāho varāhakaḥ||”
iti rājanirghaṇṭaḥ
śiśumāraḥ | (yathā, mahābhārate |12|26