Shabdakalpadruma 201.p1
Śabdakalpadruma 201.p1
- Language
- Sanskrit
201.p1
śukravarddhakadravyāṇi yathā | pānīyam 1 viśeṣataḥ
haimantikajalam 2 tālāmbu 3 candanādidravyādyulepanam 4 raktaśālidhānyam 5 haimantikaṣaṣṭikadhānyam 6 godhūmaḥ 7 māṣaḥ 8 sāmānyaśuṣkanārīcapannaśākam sāmānyasnigdhaśuṣkanārīcapannaśākajalam 10 kalambośākam 11 kākamācīśākam 12 gokṣuraśākam 13 sañjñātakaḥ 14 vāttīkuḥ 15 vidārī 16 kastyāśukram 17 madhvālukam 18 pakkāmnam 16
dugdhāmram 20 nāgaraṅgam 21 bahuvāraphalam 22
pakkakhaṣṭāphalam 23 kaṣṭrāphalāsthi 24 pakkatālam 25 pakvakadalama 26 camyakakadalam 27
drākṣā 28 kharjūram 26 dhātrī 30 kuśāṇḍamajjā 31 tāvanmajjāḥ 32 vṛhanmatsyaḥ 33
samudramatsyaḥ 34 rohitamatsyaḥ 35 bhrākuṭamatsyaḥ 36 pāṭhīnamatsyaḥ 37 śarkalimatsyaḥ 38
cittraphalamatsyaḥ 36 vāuśamatsyaḥ 40 madguramatsyaḥ 41 varmmamatsyaḥ 42 phalīmatsyaḥ 43
ciḍḍaṭamatsyaḥ 44 parśvatamatsyaḥ 45 elaṅgamatsyaḥ 46
śakalrīmatsyaḥ 47 campakundamatsyaḥ 48 prauḍhīmatsyaḥ 46 dagdhamatsyaḥ 50 sāmānyamāṃsam 51
prasahamāṃsam 52 bhūśayāmāṃsam 53 anūpamāṃsam 54 jalajamāṃsam 55 jalecaramāṃsam 56
chāgamāṃsam 57 vārāhamāṃsam 58 kūrmamāṃsam 56 tittiriḥ 60 kuliṅgaḥ 61 caṭakānāṃ māṃsam 62 haṃsamāṃsam 63 haṃsavījam64
śukapakṣimāṃsam 65 mayūraḥ 66 pradariḥ67
madguḥ68 kādambaḥ 66 valākā-70 vakamāṃsam 71 jāṃgalamadgusam 72 samastavrīram 73
godugdham 74 hastinodugdham 75 tāvat kṣīrasantānikā 76 māhiṣadadhi 77 dadhisaraḥ 78
dadhimastu 76 navanītam 80 tāvaduddhṛtam 81
tāvaddicuḥ 82 viśeṣataḥ pauṇḍakecuḥ 83 dṛntaniṣpīḍitecurasaḥ 84 yantraniṣpīḍitecurasaḥ 85
abhiṣakcurasaḥ 86 ikṣuphāṇitam 87 ikṣugur̤aḥ 88 ikṣukhaṇḍam 86 madhurī 60 muṣkapippalī 61 muṇḍī 62 bārikam 63 laśunam 64 palāśaḥ 65 settavam 66 annam 67
satailalavaṇācitaistabhakṣyaḥ 68 tailalavaṇayuktapalālaveṣṭitakaṅkamelipiṣṭāhāraihapallavamāve śaśavārapūruskhanasārdaka katatailasaktā litamatsyaḥ 66
śākamatsyādyannam 100 māṃsasūpaḥ 101
pariguṣkākhyamāṃsam 102 ghṛtapūraḥ 103 madhumastakama 104 dugdhaphenakaḥ 105 bhūśūṇā 106
yarakhaṇḍalam 107 godhuraḥ 108 sāmānyavalā 106 viśeṣataḥ pītavalā 110 ātyantyā
111 prasāraṇī 112 māṣaparṇī 113 vadantīdattaḥ 114 rājavṛkṣaphalam 115 śitājatuḥ
116 | iti rājavallabhāna saṃgṛhītam
necarīgaviśeṣaḥ | iti medinī || asya vivaraṇaṃ
śukraśabde draṣṭavyam
śukraḥ, puṃ, (śuca + rak |) grahaviśeṣaḥ | tatpayīyaḥ
daityaguruḥ 2 kāvyaḥ 3 uśanāḥ 4 bhārgavaḥ 5
kaviḥ 6 | ityamaraḥ || sitaḥ 7 āsrojit 8
śataparvvā 6 bhṛgusutaḥ 10 bhṛguḥ 11 ṣor̤aśāściḥ 12 maghāmūḥ 13 śvetaḥ 14 śvetasthaḥ15
iti śabdaratnāvalī || ṣoḍaśārcciḥ 17 | iti
jaṭādharaḥ || || tasya śukreti nāmakāraṇaṃ
yathā, —
“niśumbhādiṣu daityeṣu bhūya evotthiteṣvatha
yuddhāyābhyāgateṣveva nandī śaṅkaramabravīt
mahādevavaco'sahyaṃ śṛṇu tvaṃ paramādbhutam
avicintyamasadbhācaṃ mṛtānāṃ jīvanaṃ punaḥ
ye hatāḥ pramathairdaityā yathāśaktyā raṇājire
te sarvva jīvitā bhūyo bhārgaveṇātha vidyayā
tadidaṃ vai mahādeva mahat karmma kṛtaṃ raṇe
saṃjñānaphaladaṃ deva śukravidyābalāśrayāt
ityevamukte vacane nandinā kulavandinā
pratuvāca prabhuḥ prītyā khāryesādhanamuttamam
gaccha śukraṃ gaṇapate samāttikamupānaya
ahaṃ taṃ saṃgrasiṣyāmi yathāyogaṃ sametyati
ityevamukte śaṃbhreṇā nandī gaṇapatistataḥ
tamanantaguṇopetaṃ nandī saṃpūjya vegavān
raṇādbhāgavamāninye siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā
tamādāya harābhyāsamagamattu vināyakaḥ
nipātya rakṣiṇaḥ sarvvānatha śukraṃ nyavedayat
tamānītaṃ kaviṃ śarvvaḥ prākṣipadvadane prabhuḥ
sa śambhunā kavirgrasto yastau jaṭharamāśritaḥ
tuṣṭāva bhagavantaṃ taṃ vāgmī vāgbhirathādarāt
śukra uvāca
namo'stu te śaṅkara śarvva śambho
sahasranetrāṅghriśiro namaste
draṣṭuṃva sarvva bhuvanaṃ tavodare
śānto bhavantaṃ śaraṇaṃ prapannaḥ
ityevamukto vacane mahātmā
śambhustataḥ prāha tato vihasya
nirgaccha putro'si mamādhunā tvaṃ
śiśnena bho bhārgava śreṣṭhacandraḥ
nānnā tu śukreti carācarasthām̐
stoṣyanti naivātra vicāraṇāsti
ityevamuktvā bhagavān subhoca
śiśnena śukraḥ sa ca nirjagāma
vinirgato bhārgavavaṃśacandraḥ
śukratvamāpadya mahāprabhāvaḥ ||”