Shabdakalpadruma 211.26
Śabdakalpadruma 211.26
- Language
- Sanskrit
211.26
śūkarapādikā, strī, (śūkarasya pādā iva mūlānvasyāḥ | kan | ṭāp | ata ittvam |) kolaśimbī | iti rājaninrghaṇṭaḥ
śūkarākrāntā, strī, (śūkareṇākrānte syeti | ā
+ krama + ktaḥ |) varāhakrāntā | iti śabdacandrikā
śūkarī, strī, (śūkara + ḍīṣ |) varāhakrāntā
iti śabdaratnāvalī | śūkarapatnī ca
śūkareṭaḥ, puṃ, (śūkarānāmiṣṭaḥ |) kaśeruḥ | iti
rājaninrghaṇṭaḥ || śūkarapriyadravye, tri
śūkalaḥ, puṃ, (śūkaraṃ kṣetraṃ lāti dadātīti | lā
+ kaḥ |) durvinītāśvaḥ | iti hemacandraḥ
śūkvantī, strī, (śūkāḥ santyasyāḥ | śūka + matup |)
kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā || śūkayuktau,
tri
śūkaśimbā, strī, (śūkaviśiṣṭā śimbā yasyāḥ |)
kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā
śūkaśimbiḥ, strī, (śūkaviśiṣṭā śimbiryasyāḥ |)
kapikacchuḥ | ityamaraḥ
śūkaśimbikā, strī, (śūkayuktā śimbikāyasyāḥ|)
kapikacchuḥ | ityamaraṭīkā
śūkaśimbī, strī, (śūkayuktā śimbī yasyāḥ |)
kapikacchuḥ | ityamaraṭīkā
śūkā, strī, (śūkāḥ santyasyāḥ iti | arśa āditvādac |) kapikacchuḥ | iti śabdacandrikā
śūkāpuṭaḥ, puṃ, lagragranthiḥ | iti hārāvalī
kāphuradānā iti kāharovā iti ca pārasyabhāṣā
śūkṣmaṃ, tri, aṣvam | ityuṇādikoṣaḥ || akṣūlam
sasra iti michī iti ca bhāṣā | yathā, —
“baṅgatantusamāyuktaṃ paṅkacchannāddinirmitam
vāyo devi suśūkṣmañca gṛhāṇa paramekhari ||”
iti kālikāpurāṇam
śūkṣmā, puṃ, latakaḥ | adhyātmā | ityuṇādikoṣaḥ
śūniparyyaḥ, puṃ, ārambhaṇaḥ | iti śabdaratnāvalī
śūdraḥ, puṃ, (śrocatīti | śuca śoke + “śucerdaśca |”
uṇā0 2
211.26.p1
iti dṛk daścāntādeśo dhātordīrghaśca |) caturthyavarṇāntargatacaturthavarṇaḥ | tatparyyāyaḥ | avaravarṇaḥ 2 vṛṣalaḥ 3 jaghanyajaḥ 4
ityamaraḥ || dāsaḥ 5 pādajaḥ 6 andajamāḥ 7
jaghanyaḥ 8 dvijasevakaḥ 6| iti śabdaratnāvalī
śayaḥ 10 | iti jaṭādharaḥ || anyavarṇaḥ 11
pakvaḥ 12 | iti hemacandraḥ | caturthaḥ 13 dvijadāsaḥ 14 upāśakaḥ 15 | iti rājanirghaṇṭaḥ
placadīpe tasya saṃjñā saṅgāṅgaḥ | śālmaladīpe
dṛḍharucaḥ | kuśadīpe kulakaḥ | krauñcadīpe
sevakaḥ | śākadīpe anubrataḥ | puṣkaradīpe sarvve
ekavarṇāḥ akhyotasirbrahmaṇaḥ pādāt | asya
śāstranirūpitau dharmmaḥ jīvikā ca brāhmaṇaśaucakamaivaśuśrūṣā | asyaikāśramo gārhasthyaḥ
iti śrībhāgavatam || || atha śūdradharmmādi
“viprāṇāmarcanaṃ nityaṃ śūdradharmmo vidhīyate
tadaivau tadgayāśau śūdracāṇḍālatāṃ brajet
śūdraḥ koṭisahasrāṇi śṛtajanmāni śūkaraḥ
śvāpadaḥ śatajanmāni śūdro vipradhanāpahaḥ
yaḥ śūdro brāhmaṇīgāmī mātagāmī sa pātakī
kumbhīpāke pacyate sa yāvadve brahmaṇaḥ śatam
kumbhīpāke saṃśateke muktaḥ svarṇairaharniśam
śabdaśca viṣṭhatākāraṃ kurute yamaśāsanāt
tadā cāṇḍālayoniḥ syāt saptajanmasu pātakī
saptajanmasu sarpañca jalaukā saptajanmasu
jambakoṭisahasrañca viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ
yonikṛmiḥ puṃścalīnāṃ sa bhavet saptajanmasu
gavāṃ braṇakṛmiḥ syācca pātakī saptajanmasu
yonau yonau bhramannevaṃ na punarjāyate naraḥ ||”
211.26.p2
iti brahmavaivartte śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe 83 adhyāyaḥ