Shabdakalpadruma 229.49

229.49

asya paryyāyaḥ śūlākṛtamityapi draṣṭavyaḥ
śūlyapākaḥ, puṃ, (śūlena pāko yasya |) śūlaviddhāṅgārapakkamāṃsādi| iti pākarājeśvaraḥ | kābāv
iti pārasyabhāṣā
śūya, prasave | iti kavikalpadrumaḥ || (bhvā0-para0saka0-seṭ |) śūyati | iti durgādāsaḥ
śṛkālaḥ, puṃ, śṛgālaḥ | iti śabdacandrikā
śṛgālaḥ, puṃ, (sṛjati māyāmiti | sṛja + kālan
pṛṣodarāditvāt sādhuḥ | ) paśuviśeṣaḥ | śeyāla
iti bhāṣā | tatparyyāyaḥ | śivā 2 bhūrimāyaḥ 3
gomāyuḥ 4 mṛgadhūrttaḥ 5 vañcakaḥ 6 kroṣṭuḥ 7
pheruḥ 8 pheravaḥ 9 jambukaḥ 10| ityamaraḥ
sṛgālaḥ 11 jambūkaḥ 12 sṛjamanaḥ 13 kuravaḥ 14
cīrarāvanaḥ 15 vamantaḥ 16 pheraḥ 17 adhūrttaḥ
18| iti śabdaratnāvalī || śālāvṛkaḥ 16
gobhī 20 kaṭakhādakaḥ 21| iti jaṭādharaḥ
śivāṇuḥ 22 pherukaḥ 23 vāgmāyakaḥ 24
iti rājanirghaṇṭaḥ | daityabhedaḥ | iti medinī
vāsudevaḥ | niṣṭhuraḥ | khalaḥ | iti sārasvatābhidhānam || bhaumaḥ| ityanekārthakoṣaḥ
śṛgālaśabdādīnāṃ śubhāśubhasūcakatvaṃ yathā,—
"anarghavaitūrttatiprabhbhaṅgahaunaḥ
sahā śṛgālaḥ khalu dṛṣṭamātraḥ
śastā hi vāmā gatirasya śasto
vāmo ninādo niśi yo bahūnām
huvā huveti prathamaṃ tatastu
ṭaṃṭeti dīrghaḥ sutarāṃ raṣo yaḥ
syājjambukānāṃ sa gataḥ praśastastadanyarūpaḥ kathitaḥ pradīpraḥ
śṛgālaśabdo bhavane niśāyāmuñcāṭanāyai diśi paścimāyām
prācyāṃ bhayāyottarataḥ śivāya
bhavatyavācyāṃ bhayanāśśanāya ||”
iti vasantarājaśākunam
śṛgālakaṇṭakaḥ, puṃ, (śṛgālarodhakaḥ kaṇṭako
yasya |) kṣupaviśeṣaḥ | iti śabdacandrikā
śeyālakāṃṭā iti bhāṣā
śṛgālakoliḥ, puṃ, (śṛgālapriyaḥ koliyakṣaḥ|)
kṣudrakolihakṣaḥ | śeyākula iti bhāṣā | tatparyyāyaḥ| karkandhūḥ2| iti ratnamālā || apica
"atha ghoṃṭvā 3 gopaghoṃṭā 4 badaraṃ 5 vādirañca 6 tat
badarīvadguṇe sarvvaphale ucce catuṣṭayam ||”
iti śabdaratnāvalī
śṛgālaghaṇṭau, strī, kokilākṣaḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ
śṛgālajambuḥ, strī, (śṛgālasya jambūriva |)
godrumaḥ | ghoṃṭāphalam | iti medinī
śṛgālavinnā, strī, (śṛgālevinnā |) pṛśniparthyāīṃ
iti rājanirghaṇṭaḥ
śṛgālikā, strī, śṛgālapatnī | cāsāt palāyanam | iti medinī || bhūmikkaśāṅkaḥ | iti
jaṭādharaḥ || kṣudraśṛgālaḥ | kheṃkaśiyālī| iti
bhāṣā | tatparyyāyaḥ | lomāśikā 2 dīprajihvā 3 śikhiḥ 4 ulkāmukhī 5| iti
trikāṇḍaśeṣaḥ
śṛgālī strī, vidravaḥ | palāyanamiti yāvat
iti trikāṇḍaśeṣaḥ || kokilākṣaḥ | vidārī
iti rājanirghaṇṭaḥ || śṛgālikā ca
śṛṅkhalaḥ, tri, puṃsāṃ kacābharaṇam | goṭ iti
bhāṣā || hastyādīnāṃ lauhamayapādvandhopakaraṇam
ām̐r̤a iti hām̐r̤akā iti ca bhāṣā | tatparyyāyaḥ
aṇḍakaḥ 2 nigar̤aḥ 3 | ityamaraḥ || śṛṅkhalā 4
iti taṭṭīkāyāṃ bharataḥ || (yathā, raghuḥ |5