Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 241.53

Śabdakalpadruma 241.53

Language
Sanskrit

241.53

krukaśorabhāvitāḥ kṣayāḥ padhyā śūceṇa vā yutāḥ
yojitāḥ śamayantyāśu śothaṃ ślaiṣmasamutthitam
bhitrī miśrīkriyāṃ kuryyāt sarvvaje sarvameva hi
vitvapannarasaṃ pūtaṃ śoṣathaṃ vibhave pivet
śothe lāmangule kuryyāt sekalepādigotalam
bhallātakyā harecchodhaṃ satilā layānvitā
maricyā navanītaśca lepādaśvatilānvitam |”
“mahiṣīcaurasa piṣṭairnavanītasamanvitaiḥ
tilairliptaḥ samaṃ yāti śotho bhallātakotthiyaḥ
yaṣṭidugdhatilaileṃpo navanītena saṃyutaḥ
śothamāruskaraṃ hanti bhūryyaḥ prāyadalasya ca |”
“pathyā niśā bhārgyamṛtarttubhradākhyoṃpunarnavā dāru mahauṣadhaca
kvāyaṃ prapoyodarapāṇipādamukhāgataṃ intyācireṇa śotham |”
iti pathyādikvāthaḥ
“phalatrikodbhavaṃ kāthaṃ gomūtreṇaiva sādhayet
vātaśleṣmabhavaṃ śothaṃ hanyādduṣṭagahasammatam
ḍaścovadaivadrumanāgareṇa
dantī citrakamratāśarkarābhiḥ
dugdhaṃ susiddhaṃ vidhinā nipītaṃ
śītaṃ paraṃ śothaharaṃ bhiṣagbhiḥ ||”
“keṇastṛṇārkavarṣābhūrṇavaśālena śothahat
gomūtreṇāpi kurvīta sukhośenāvasecamam
punarnavā dāru śuṇṭhī śigruḥ siddhārthakastathā
amlapiṣṭaḥ sukhoṣṇo'yaṃ pralepaḥ sarvvaśothahṛt
guḍārdrakaṃ vā guḍanāgaraṃ vā
guḍāmrayā vā guḍapippalīṃ vā
karṣābhivṛddhayā vippalapramāṇaṃ
khādevaraḥ pañcamanāpi māsam
śothapratiśyāyahalāhvarogān
saśvāsakāsāca vipīnasādīn
jīrṇajvarāśauṃgrahaṇīvikārān
hanyāt tathāvyān kaphavātarogān
viśraṃ guḍena tulyāṃ ḍaścovarasānupānamabhyasyam
vinihanti sarvvaśothaṃ ghanavṛndaṃ caṇḍavāyuriva
kaṇānāgarajaṃ cūrṇaṃ saguḍaṃ śothanāśanam
ābhājīrṇapraśamanaṃ śūlana vastiśodhanam
guḍāt palatrayaṃ yāhyaṃ śṛṅgaveraṃ palatrayam
maṅgaraverasamā lakṣā lohaviṭtilayoḥ palam
cūrṇemetat samuddiṣṭaṃ sarvvarogayugāgrimam ||”
• nāgakakvāyakalkābhyāṃ ghṛtaprasthaṃ vipācayet
kajaṃ dvandvajaṃ śothaṃ viśeṣāñca vyapohati ||”
iti mānavastam
“mūlakavayavaubhūrāvaṭājñāmacauṣadheḥ
pramāthya
śuṣka mūlakatailam | iti śothādhikāraḥ | iti
bhāvaprakāśaḥ
śothakaḥ, puṃ, (śotha eva| khārthe kan |) śothaḥ
iti śabdaratnāvalī
śothaghnī, strī, (śothaṃ hantīti | han + “amanuṣyākarttṛke ca |” 3|2

Linked texts (1)